കഥ്യതേ വാ കഥാ യസ്യ ന തം വിദ്ധി സമാനകമ്
ആർക്കെങ്കിലും കഥ പറയപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ നിനക്കു സമാനനല്ലെന്ന് അറിയണം.
ഋക്ഷസ്യ ഭഗിനീ രക്ഷാ വാനരസ്യ ബലീയസഃ
കരടിയുടെ സഹോദരിയും ശക്തനായ കുരങ്ങിന്റെ രക്ഷകനുമാണ് അവൾ.
ഋക്ഷരാജം മഹാപ്രാജ്ഞം ജാംബവന്തം യശസ്വിനമ്
കരടികളുടെ രാജാവും, മഹാപണ്ഡിതനും, പ്രശസ്തനുമായ ജാംബവാൻ.
വാസുദേവസ്യ സാ ദത്താ പിത്രാ രാജീവലോചനാ
കമലനയനനായ അവളുടെ അച്ഛൻ അവളെ വാസുദേവനു നൽകി.
ജയന്തോ ഽഥ ച സര്വജ്ഞോ മൃഗരാട് സംകൃതിര്ജയഃ
ജയന്തൻ, പിന്നെ സർവജ്ഞൻ, മൃഗങ്ങളുടെ രാജാവ്, സംകൃതിയും ജയയും.
ഭോജോ രാക്ഷസജിച്ചൈവ പിശാചവനഗോചരൌ
ഭോജൻ, രാക്ഷസന്മാരെ സംഹരിച്ചവൻ, പിശാചുകളും കാടുകളിൽ വസിക്കുന്നവരും.
തേഷാം പുത്രാശ്ച പൌത്രാശ്ച ശതശോ ഽഥ സഹസ്രശഃ
അവരുടെ മക്കളും മക്കളുടെ മക്കളും നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
മാര്ജാരസ്യ തു മാര്ജാരാ വാദ്യാഃ പുത്രാ മഹാബലാഃ
പൂച്ചയുടെ മക്കളും അതുപോലെ തന്നെ, പ്രശസ്തരും വലിയ ശക്തിയുള്ളവരുമാണ്.
ആചാര്യാഃ ശ്വാപദാദീനാം ശരഭാണാം മഹൌജസഃ
കാട്ടുമൃഗങ്ങളുടെ ഗുരുക്കന്മാർ വലിയ ശക്തിയുള്ള ശരഭന്മാരാണ്.
ലാഘവേ പ്ലവനേ യുക്താഃ സര്വസത്ത്വാവസാദകാഃ
അവർ വേഗതയിലും ചാടലിലും നിപുണർ, എല്ലാ ജീവികളെയും കീഴടക്കാൻ കഴിവുള്ളവർ.
ഗൃഹേഷു ഗൃഹഗര്ഭേഷു ഗൃഹവാസാവലംബിനഃ
അവർ വീടുകളിൽ, വീടിന്റെ അകത്തും, ഗൃഹജീവിതത്തിൽ ആശ്രയിച്ചും താമസിക്കുന്നു.
തഥാ വനചരാശ്ചൈവ സ്വഭാവാത്സമവസ്ഥിതാഃ
അതു പോലെ തന്നെ, ചിലർ സ്വഭാവം കൊണ്ടു കാടുകളിൽ തന്നെ താമസിക്കുന്നു.
നീലജീമൂതവര്ണാശ്ച കപിലാ കേകരാരുണാഃ
ചിലർ കറുത്ത മേഘംപോലെയുള്ള നിറം, കപ്പിള് നിറം, പുള്ളിപ്പുള്ളി, ചുവപ്പു നിറം എന്നിവയുള്ളവരാണ്.
നഖദംഷ്ട്രായുധാ ഘോരാ മയൂരസമഭാഷണാഃ
ഭയങ്കരരും, നഖവും പല്ലും ആയുധമായവരും, മയിൽപോലെ സംസാരിക്കുന്നവരുമാണ്.
ശ്യാമശ്ച ശബലശ്ചൈവ യമസ്യാനുചരൌ സ്മൃതൌ
കറുത്തവരും പുള്ളിപ്പുള്ളി നിറമുള്ളവരും യമന്റെ അനുചരന്മാരായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ശ്രുതിമാപ്തഃ പുനര്വംശഃ സാരമേയേഷു സര്വദാ
നായ്ക്കളിൽ ഈ വംശം എല്ലായ്പ്പോഴും പരമ്പരയായി തുടരുന്നു എന്ന് ശ്രുതി പറയുന്നു.
വിഷാദയന്തി ച നരാന്സര്വജാതിസമന്വിതാന്
അവർ എല്ലാ സ്വഭാവങ്ങളും ഉള്ളവരായി മനുഷ്യരെ ദുഃഖിപ്പിക്കുന്നു.
യ ഇദം ശൃണുയാജ്ജന്മ ദംഷ്ട്രിണാം ശ്രാവയേത്തു യഃ
ഈ കുരുത്തുള്ള ജീവികളുടെ ജനനകഥ ആരെങ്കിലും കേട്ടോ വായിച്ചോ,
താത്കാലമരണം ചൈവ ഭവതീതി വിനിര്ണയഃ
അവസാനം അതേ സമയത്ത് മരണമാണ് ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന് നിശ്ചയം.
വാനപ്രസ്ഥാ ശ്രിതം ധര്മമാപ്നോതി മുനിസേവിതമ്
വനവാസം സ്വീകരിച്ചവൻ ഈ ധർമ്മം അനുസരിച്ചാൽ, മുനിമാരാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന പുണ്യം ലഭിക്കും.
ച്യവതേ ന ച ജ്ഞാനേന ജായതേ ദേവയോനിഷു
അവൻ ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് വീഴുകയില്ല, ദൈവീക ജന്മങ്ങൾക്കിടയിൽ ജനിക്കും.
ഋക്ഷാ മാര്ജാരലോഹാസാ വാനരാ മായവസ്തഥാ
കരടികൾ, പൂച്ചകൾ, ചുവപ്പു നിറമുള്ളവർ, കുരങ്ങുകൾ, മായാവികൾ എന്നിവരും അങ്ങനെ തന്നെ.
ഏഷാം പ്രണേതാ സര്വേഷാം വാലീ രാജാ പ്രതാപവാന്
ഇവരിൽ എല്ലാവർക്കും നേതാവായി, വലി എന്ന മഹാശക്തിയുള്ള രാജാവാണ്.
പ്രസഹ്യ ഹന്താ രൌദ്രാണാമസുരാണാം ബലീയസാമ്
അവൻ ഭയങ്കരരും ശക്തരുമായ അസുരന്മാരെ ബലമായി സംഹരിച്ചു.
പക്ഷ ഏഷ സമുദ്ദിഷ്ടോ മഹേന്ദ്രസ്യ സഹായവാന്
ഈ കൂട്ടം മഹേന്ദ്രന്റെ കൂട്ടുകാരായി അറിയപ്പെടുന്നു.
ഇത്യേതേ ഹരയഃ പ്രോക്താ ഇരാവത്യാ നിബോധത
ഇരാവതിയുടെ ഈ വാനരന്മാരെ ഇതുവരെ വിവരിച്ചു; ഇനി ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ.
ഹസ്താഭ്യാം പരിഗൃഹ്യാഥ രഥന്തരമഗായത
അവർ ഇരുകൈകളും ചേർത്ത് രഥാന്തരം പാടുകയായിരുന്നു.
സംപ്രായച്ഛദിരാവത്യൈ പുത്രാര്ഥം സ തു ഭൌവനഃ
ഭൂവനാധിപൻ, പുത്രസന്താനത്തിനായി, അതു ഇരാവതിക്ക് നൽകി.
ദേവരാജോപവാഹ്യത്വാത്പ്രഥമഃ സ മതങ്ഗരാട്
ദേവരാജാവിനാൽ ആദ്യം കൂട്ടിയിട്ടതുകൊണ്ട് അവൻ മാതംഗരാജൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
അഞ്ജനസ്യൈകമൂലസ്യ സുവര്ണാഭസ്യ ഹസ്തിനഃ
അഞ്ജന എന്നത് ഒരേ വേരുള്ള പൊന്നിനിറമുള്ള ആനയെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.