സംഹരേത പുനഃ സര്വ്വാന്സൂര്യ്യോ ജ്യോതിര്ഗണാനിവ
സൂര്യൻ പ്രകാശങ്ങളെ തിരിച്ചെടുക്കുന്നതുപോലെ, അവയെല്ലാം വീണ്ടും പിൻവലിക്കണം.
സര്വേ മന്ത്രശരീരാസ്തേ സ്മൃതാ മന്വന്തരേഷ്വിഹ
ഇവയെല്ലാം ഓരോ മന്വന്തരത്തിലും മന്ത്രരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.
ചിതിശ്ച സുചിതിശ്ചൈവ ഹ്യാകൂതിഃ കൂതിരേവ ച
ചിതി, സുചിതി, ആകൂതി, കൂടിയും അതുപോലെ തന്നെ.
ദാരാഗ്നിഹോത്രസംബന്ധം വിതത്യ യജതേതി ച
ഭാര്യകളും അഗ്നിഹോത്രവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും യജിക്കണമെന്ന ആജ്ഞയും ഉൾപ്പെടുന്നു.
തതസ്തേ നാഭ്യനന്ദന്ത തദ്വാക്യം പരമേഷ്ഠിനഃ
എന്നാൽ പരമേശ്വരന്റെ വാക്കുകൾ അവർ അംഗീകരിച്ചില്ല.
യമേഷ്വംവാവന്തിഷ്ഠന്തേ ദോഷം ദൃഷ്ട്വാ തു കര്മസു
കർമങ്ങളിൽ ദോഷം കണ്ടു, അവർ നിയന്ത്രണത്തിൽ ഉറച്ചു നിന്നു.
ജുഗുപ്സംതഃ പ്രസൂതിം ച നിഃസത്ത്വാ നിര്മമാഭവന്
സന്താനത്തിൽ വിരക്തരായി, അവർ സാരവും മമതയും ഇല്ലാത്തവരായി മാറി.
അര്ഥം ധര്മം ച കാമം ച ഹിത്വാ തേ വൈ വ്യവസ്ഥിതാഃ
സമ്പത്തും ധർമ്മവും കാമവും ഉപേക്ഷിച്ച് അവർ അങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊണ്ടു.
തേഷാം തു തമഭിപ്രായം ജ്ഞാത്വാ ബ്രഹ്മാ തു കോപിതഃ
അവരുടെ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി ബ്രഹ്മാവ് കോപിതനായി.
പ്രജാര്ഥമിഹ യൂയം വൈ മയാ സൃഷ്ടാഃ സ്ഥ നാന്യഥാ
നിങ്ങളെ ഞാൻ ഇവിടെ സൃഷ്ടിച്ചത് സന്താനത്തിനായാണ്, വേറൊന്നിനല്ല.
യസ്മാദ്വാക്യമനാദൃത്യ മമ വൈരാഗ്യമാസ്ഥിതാഃ
എന്റെ വാക്ക് അവഗണിച്ച് നിങ്ങൾ വൈരാഗ്യത്തിലേക്ക് പോയതുകൊണ്ടാണ്.
കര്മണാം ന കൃതോ ഽഭ്യാസോ ഹ്യമൃതത്വാഭികാങ്ക്ഷയാ
അമൃതതയിലേക്കുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ, കർമങ്ങളുടെ അഭ്യാസം നടന്നിട്ടില്ല.
തേ ശപ്താ ബ്രഹ്മണാ ദേവാ ജയാസ്തം വൈ പ്രസാദയന്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശാപം ലഭിച്ച ദേവതകൾ അവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
പ്രണതാന്വൈ സാനുനയം ബ്രഹ്മാ താനബ്രവീത്പുനഃ
വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ച്, ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും അവരോട് പറഞ്ഞു.
മയാഗതം തു സര്വം ഹി കഥമച്ഛന്ദതോ മമ
എന്നിൽ നിന്നു വന്നതെല്ലാം എങ്ങനെ എന്റെ ഇച്ഛയ്ക്ക് വിരുദ്ധമാകും?
ലോകേ യദപി കിഞ്ചിദ്വൈശം വാ ശം വാ വ്യവസ്ഥിതമ്
ലോകത്ത് എന്തെങ്കിലും ഉണ്ട് എങ്കിൽ, അതു ശുഭമായാലും അശുഭമായാലും, അതു സ്ഥിരമായി നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ഭൂതാനാ മീഹിതം യച്ച യച്ചാപ്യേഷാം വിചിന്തിതമ്
സകല ജീവികളും ആഗ്രഹിക്കുന്നതും ആലോചിക്കുന്നതും എല്ലാം,
മയാ ബദ്ധമിദം സര്വം ചജഗത്സ്ഥാവരജങ്ഗമമ്
ഈ സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലവുമായ ലോകം മുഴുവൻ ഞാൻ ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു.
യസ്മാദ്വഹതി ദൃപ്തോ വൈ സര്വാര്ഥമിഹ നാന്യഥാ
ഇവിടെ എല്ലാം അഹങ്കാരമുള്ളവൻ വഹിക്കുന്നു; അതിന് മറ്റൊരു വിധമില്ല.
ഏവം സംഭാഷ്യ താന്ദേവാന് ജയാനധ്യാത്മചേതസഃ
വിജയത്തിനായി മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കിയ ദേവന്മാരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം,
യസ്മാന്മാനഭിസംധായ സന്യാസാദിഃ കൃതഃ സുരാഃ
അഹങ്കാരത്തോടെ തീരുമാനിച്ച് ദേവന്മാർ സന്യാസാദികൾ സ്വീകരിച്ചു.
ഭവിതാ ച സുഖോദര്കേ ദിവ്യഭാവേന ജായതാമ്
ദൈവികസ്വഭാവത്തോടെ ജനിച്ച്, അതിന്റെ ഫലമായി സന്തോഷം ഉണ്ടാകും.
മന്വന്തരേഷു സംസിദ്ധാഃ സപ്തസ്വാവിര്ഭവിഷ്യഥ
മന്വന്തരങ്ങളിൽ, ഏഴു വിഭാഗങ്ങളിലും നിങ്ങൾ പരിപൂർണ്ണരായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടും.
ഏവം ച ബ്രഹ്മണാ തത്ര ശ്ലോകോ ഗീതഃ പുരാതനഃ
അങ്ങനെ, അവിടെ ബ്രഹ്മാവ് ഒരു പുരാതന ശ്ലോകം പാടുകയായിരുന്നു.
ഏതാനി നിത്യൈഃ മഹസാ രജോഭിര്ഭൂത്വാ വിഭുര്വസതേ ഽന്യത്പ്രശസ്തമ്
ഈ ശാശ്വതവും മഹത്തായും രാജസികസ്വഭാവമുള്ളവരായിത്തീരുമ്പോൾ, ഭഗവാൻ മറ്റെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് ഇവരിൽ വസിക്കുന്നു.
വൈവസ്വതേംഽതരേതീതേ മത്സമീപമിഹൈഷ്യഥ
വൈവസ്വത മന്വന്തരം കഴിഞ്ഞാൽ, നിങ്ങൾ ഇവിടെ എനിക്കരികിലേക്ക് വരും.
പ്രപന്നാധാരണാമാദ്യാം യുക്ത്വാ യോഗബലാന്വിതാമ്
യോഗശക്തിയോടെ ആദിപ്രതിഷ്ഠയെ പ്രാപിച്ചശേഷം,
ജയാ ഇതി സമാഖ്യാതാഃ കൃതാ ഏവം വിസന്നിഭാഃ
ഇങ്ങനെ രൂപമുള്ളവരായി, അവർ ജയന്മാർ എന്നാണു വിളിക്കപ്പെട്ടത്.
പുനസ്തേ തുഷിതാ ദേവാ ജാതാഃ സ്വാരോചിഷേംഽതരേ
പിന്നീട്, സ്വാരോചിഷ മന്വന്തരത്തിൽ തുഷിതദേവന്മാർ വീണ്ടും ജനിച്ചു.
തതഃ സത്യാഃ സ്മൃതാ ദേവാ ഔത്തമേ ചാന്തരേ മനോഃ
അതിനുശേഷം, ഉത്തമമനുവിന്റെ മന്വന്തരത്തിൽ ദേവന്മാർ സത്യന്മാർ എന്നായി അറിയപ്പെട്ടു.