ഭുവനം ചേശ്വരം മൃത്യും കപാലീതി ച വിശുതമ്
ഭുവനന്, ഈശ്വരന്, മരണന്, പ്രശസ്തനായ കപാലി എന്നിവരും.
തപസോഗ്രേണ മഹാതാ സുരഭിസ്താനജീജനത്
തീവ്രമായ തപസ്സിലൂടെ വലിയ ശക്തിയോടെ സുരഭി ഇവരെ പ്രസവിച്ചു.
രോഹിണീ ചൈവ സുഭഗാം ഗാന്ധവീ ച യശസ്വിനീമ്
സൗഭാഗ്യവതിയായ രോഹിണിയും, പ്രശസ്തയായ ഗാന്ധവിയും,
സുരൂപാ ഹംസകാലീ ച ഭദ്രാ കാമദുഘാ തഥാ
സുരൂപ, ഹംസകാലി, ഭദ്ര, കാമദുഘ എന്നിവരും.
ഹംസകാലീ തു മഹിഷാന്ഭദ്രായസ്ത്വവിജാതയഃ
ഹംസകാളി മഹിഷങ്ങളിൽപ്പെടുന്നു, ഭദ്രായനും മറ്റു ചിലരും ശുദ്ധവംശജരാണ്.
ഉച്ചൈഃശ്രവാദയോ ജാതാഃ ഖേചരാസ്തേ മനോജവാഃ
ഉച്ചൈശ്രവസും മറ്റു ചിലരും ജനിച്ചു; ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരും ചിന്തയെപ്പോലെ വേഗമുള്ളവരുമാണ് അവർ.
ഉക്താ ദേവോപവാഹ്യാസ്തേ ഗാന്ധര്വിയോനയോ ഹയാഃ
ഇവരാണ് ദൈവീയ കുതിരകൾ എന്നും ഗന്ധർവ്വവംശത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ് എന്നും പറയുന്നു.
സ്രഗ്വീ കകുദ്മാന്ദ്യുതിമാ നമൃതാലയസംഭവഃ
സ്രഗ്വി, കകുദ്മാൻ, ദ്യുതിമാൻ, നമൃതൻ എന്നിവർ ഇരുമ്പിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.
ഇത്യേതേ കശ്യപസുതാ രുദ്രാദിത്യാഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ
ഇങ്ങനെ കശ്യപന്റെ പുത്രന്മാരായ രുദ്രന്മാരെയും ആദിത്യന്മാരെയും വിശദമായി വിവരിച്ചു.
യഥേന്ധനവശാദ്വഹ്നിരേകസ്തു ബഹുധാ ഭവേത്
ഇന്ധനത്തിന്റെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ച് ഒരേ അഗ്നി പലവിധങ്ങളായി മാറുന്നതുപോലെയാണ്,
ഏകോ ബ്രഹ്മാന്തകശ്ചൈവ പുരുഷശ്ചൈതി തത്ര യഃ
അങ്ങനെ തന്നെ ബ്രഹ്മാവും അന്തകനും പുരുഷനും ഒരാളായി അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
ബ്രാഹ്മീ ച പൌരുഷീ ചൈവ കാലാഖ്യാ ചേതി താഃ സ്മൃതാഃ
ബ്രാഹ്മി, പൗരുഷി, കാല എന്ന പേരിലുള്ളവൾ — ഇവരാണ് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.
മതാ സാ യാ തു കാലാഖ്യാ പ്രജാക്ഷയകരീ തു സാ
കാല എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നവളാണ് സകല ജീവികളുടെ നാശം വരുത്തുന്നവൾ എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
രാജസീ ബ്രഹ്മണോ യാ തു മാരീചഃ കശ്യപോ ഽഭവത്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ രാജസിക സ്വഭാവം മാരീചനും കശ്യപനും ആയി മാറി.
താമസീ ചാന്തകൃദ്യാ തു തദംശോ വിഷ്ണുരുച്യതേ
താമസിക സ്വഭാവം, അതായത് അന്തം വരുത്തുന്നവൻ, വിഷ്ണുവിന്റെ ഒരു ഭാഗം എന്നാണ് പറയുന്നത്.
മതാ സാ യാ തു കാലാഖ്യാ പ്രജാക്ഷയകരീ തു സാ
കാല എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നവളാണ് സകല ജീവികളുടെ നാശം വരുത്തുന്നവൾ എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
ഏവമേതാഃ സ്മൃതാസ്തിസ്രസ്തനവോ ഹി സ്വയംഭുവഃ
ഇങ്ങനെ സ്വയംഭുവന്റെ ഈ മൂന്ന് രൂപങ്ങളും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ഏതാസ്തന്വഃ സ്മൃതാ ദേവാ ധര്മശാസ്ത്രേ പുരാതനേ
ഈ രൂപങ്ങൾ പുരാതന ധർമ്മശാസ്ത്രത്തിൽ ദേവതകളായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
അഭിജാതിപ്രഭാവജ്ഞൈര്മുനിഭിസ്തത്ത്വദര്ശിഭിഃ
വംശത്തിന്റെ ഉത്ഭവവും പ്രകാശവും അറിയുന്ന സത്യദർശികളായ മുനികൾ ഇവയെ വിശദമായി വിവരിച്ചു.
ഇദം പരമിദം നേതി ബ്രുവതേ ഭിന്നദര്ശിനഃ
വ്യത്യസ്തമായ അഭിപ്രായമുള്ളവർ 'ഇതാണ് പരമം', അല്ലെങ്കിൽ 'ഇത് അല്ല' എന്നു പറയുന്നു.
കേചിദ്ഭവം പരത്വേന പ്രാഹുര്വിഷ്ണും തഥാപരേ
ചിലർ ഭവനെ പരമൻ എന്ന് പറയുന്നു, മറ്റുള്ളവർ വിഷ്ണുവിനെ അങ്ങനെ പറയുന്നു.
സത്ത്വം കാലം ച ദേശം ച കാര്യം ചാവേക്ഷ്യ കര്മ ച
സത്ത്വം, കാലം, സ്ഥലം, ഫലം, പ്രവർത്തി എന്നിവയെ പരിഗണിച്ചാണ് അവർ പറയുന്നത്.
ഏകം പ്രശംസമാനസ്തു സര്വാനേവപ്രശസതി
ഒരാളെ പ്രശംസിക്കുന്നവൻ, സത്യത്തിൽ എല്ലാവരെയും പ്രശംസിക്കുന്നവനാണ്.
ന പ്രദ്വേഷസ്തതഃ കാര്യോ ദേവതാസു വിജാനതാ
അതിനാൽ, ദേവതകളെ അറിയുന്നവൻ അവരോടു വൈരം പുലർത്തേണ്ടതില്ല.
ഏകത്വാത്സ ത്രിധാ ഭൂത്വാ സംപ്രമോഹയതി പ്രജാഃ
ഒറ്റതിൽനിന്ന് മൂന്നു രൂപങ്ങളായി മാറി, അവൻ ജീവന്മാരെ മായയിൽ ആക്കുന്നു.
ജിജ്ഞാസവഃ പരീഹന്തേ സക്താ ദുഷ്ടാ വിചേതസഃ
ആസക്തരും ദുഷ്ടരും ഭ്രമിച്ച മനസ്സുള്ളവരും അന്വേഷിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുന്നു.
യാതുധാനാ വിശേഷാ യേ പിശാചാശ്ചൈവ നാന്തരമ്
യാതുധാനന്മാരുടെയും പിശാചുകളുടെയും പ്രത്യേകതയിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല.
ഗുണമാത്രാത്മികാഭിസ്തു തനുഭിര്മോഹയന്പ്രജാഃ
ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള ശരീരങ്ങളാൽ അവൻ ജീവന്മാരെ മായയിൽ ആക്കുന്നു.
തസ്മാദ്ദേവാസ്ത്രയോ ഹ്യേതേ നൈരന്തര്യേണധിഷ്ടതാഃ
അതിനാൽ, ഈ മൂന്നു ദേവന്മാർ തുടർച്ചയായി നിലനിൽക്കുന്നു.
അല്പത്വം വാ ബഹുത്വം വാ തേഷു കോ ജ്ഞാതുമര്ഹതി
അവർ കുറവാണോ അധികമാണോ എന്ന് ആരാണ് അറിയാൻ കഴിയുക?