മഹദാദ്യാ വിശേഷാന്താ വികാരാഃ പ്രാകൃതാഃ സ്വയമ്
മഹത്തിൽ നിന്ന് പ്രത്യേകത വരെയും തുടങ്ങിയ എല്ലാ രൂപഭേദങ്ങളും സ്വാഭാവികമാണ്.
നദീഭിശ്ച സമുദ്രൈശ്ച പര്വതൈശ്ച സഹസ്രശഃ
നദികളും, സമുദ്രങ്ങളും, ആയിരക്കണക്കിന് പർവതങ്ങളും ചേർന്നാണ്.
അസ്മിന് ബ്രഹ്മവനേ ഽവ്യക്തോ ബ്രഹ്മാ ചരതി സര്വവിത്
ഈ ബ്രഹ്മാവനത്തിൽ, അദൃശ്യനായ ബ്രഹ്മാവ് എല്ലാം അറിയുന്നവനായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ബുദ്ധിസ്കന്ധമയശ്ചൈവ ഇന്ദ്രിയാന്തരകോടരഃ
ബുദ്ധിയുടെ കൂട്ടവും, അകത്തുള്ള ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ആന്തരിക ഭാഗവും അതിലുണ്ട്.
ധര്മാധര്മസുപുഷ്പസ്തു സുഖദുഃഖഫലോദയഃ
ധർമ്മവും അധർമ്മവും പുഷ്പിച്ചപ്പോൾ, സുഖവും ദുഃഖവും ഫലമായി ലഭിക്കുന്നു.
ഏതദ്ബ്രഹ്മവനം ചൈവ ബ്രഹ്മവൃക്ഷസ്യ തസ്യ തത്
ഇതാണ് ആ ബ്രഹ്മവൃക്ഷത്തിന്റെ ബ്രഹ്മാവനം.
പ്രധാനം പ്രകൃതിംമായാം ചൈവാഹുസ്തത്ത്വചിന്തകാഃ
തത്വങ്ങളെ ആലോചിക്കുന്നവർ അതിനെ ആദിമവസ്തു, പ്രകൃതി, മായ എന്നിങ്ങനെ വിളിക്കുന്നു.
അബുദ്ധിപൂര്വകാഃ സര്ഗാ ബ്രഹ്മണഃ പ്രാകൃതാസ്ത്രയഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മൂന്നു ആദിമ സൃഷ്ടികളും മനസ്സിൽ ഉദ്ദേശമില്ലാതെ സംഭവിച്ചു.
വൈകല്പാത്സംപ്രവര്തന്തേ ബ്രഹ്മണസ്തേഭിമന്യവഃ
വ്യത്യാസം മൂലം ആ സൃഷ്ടികൾ ആരംഭിക്കുന്നു; അവയുടെ കാരണമായി ബ്രഹ്മാവിനെ കരുതുന്നു.
സര്ഗാഃ പരസ്പരോത്പന്നാഃ കാരണം തു ബുധൈഃ സ്മൃതമ്
സൃഷ്ടികൾ പരസ്പരം നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നു; അതിന്റെ കാരണം ജ്ഞാനികൾ തിരിച്ചറിയുന്നു.
ദിശഃ ശ്രോത്രേ വിദ്ധി പാദൌ ക്ഷിതിം ച സോ ഽചിന്ത്യാത്മാ സര്വഭൂതപ്രണേതാ
ദിശകൾ അവന്റെ ചെവികൾ, ഭൂമി അവന്റെ കാലുകൾ എന്നു അറിയുക; ആ അചിന്ത്യസ്വഭാവനായവൻ എല്ലാ ജീവികളെയും നയിക്കുന്നു.
വൈശ്യാ ഊരുഭ്യാം യസ്യ പദ്ഭ്യാം ച ശൂദ്രാഃസര്വേവര്ണാ ഗാത്രതഃ സംപ്രസൂതാഃ
അവന്റെ തൊണ്ടയിൽ നിന്ന് വൈശ്യന്മാർ, കാലുകളിൽ നിന്ന് ശൂദ്രന്മാർ ജനിച്ചു; എല്ലാ വർണങ്ങളും അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്.
അണ്ഡജസ്തു സ്വയം ബ്രഹ്മാ ലോകാസ്തേന കൃതാഃ സ്വയമ്
ബ്രഹ്മാവ് തന്നെയാണ് അണ്ടത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചത്; ലോകങ്ങൾ അവൻ തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചു.
തേ ലോകാ ബ്രഹ്മലോകം വൈ അപരാവര്തിനീം ഗതിമ്
ആ ലോകങ്ങൾ ബ്രഹ്മലോകത്തെ, തിരികെ വരാത്ത വഴിയെ, പ്രാപിക്കുന്നു.
ഭവന്തി ബ്രഹ്മണാ തുല്യാ രൂപേണ വിഷയേണ ച
അവർ രൂപത്തിലും ഭോഗത്തിലും ബ്രഹ്മാവിനോട് തുല്യരാകുന്നു.
അവശ്യംഭാവിനാര്ഥേന പ്രാകൃതം തനുതേ സ്വയമ്
നിശ്ചയമായുണ്ടാകേണ്ടതിന്റെ ശക്തിയാൽ, ആദിമം സ്വയം വ്യാപിക്കുന്നു.
സ്വപതോ ഽബുദ്ധിപൂര്വ ഹി ബോധോ ഭവതി വൈ യഥാ
ഉദ്ദേശമില്ലാതെ ഉറങ്ങുമ്പോഴും ബോധം ഉദയം ചെയ്യുന്നതു പോലെ.
പ്രത്യാഹാരൈസ്തു ഭേദാനാം തേഷാം ഹി ന തു ശുഷ്മിണാമ്
പ്രത്യാഹാരത്തിലൂടെ അവയിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഇല്ലാതാകും; എന്നാൽ ശക്തിയുള്ളവർക്കു അത് സംഭവിക്കില്ല.
നാനാത്വദര്ശിനാം തേഷാം ബ്രഹ്മലോകനിവാസിനാമ്
നാനാത്വം കാണുന്ന, ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ വസിക്കുന്നവരിൽ.
തുല്യലക്ഷണ സിദ്ധാസ്തു ശുഭാത്മാനോ നിരഞ്ജനാഃ
തുല്യലക്ഷണങ്ങളുള്ള, ശുദ്ധഹൃദയവും കളങ്കരഹിതരുമായ സിദ്ധന്മാരാണ് അവർ.
പ്രസ്ഥാപയിത്വാ ചാത്മാനം പ്രകൃതിസ്ത്വേഷ തത്തവതഃ
സ്വയം പ്രവർത്തിപ്പിച്ച് പ്രകൃതി ഈ തത്വം അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
പ്രവര്തതേ പുനഃ സര്ഗസ്തേഷാം സാകാരണാത്മനാമ്
കാരണമുള്ള ആത്മാക്കളിൽ വീണ്ടും സൃഷ്ടി ആരംഭിക്കുന്നു.
തത്രോപവര്ഗിണീ തേഷാമപുനര്ഭാരഗാമിനാമ്
അവരിൽ, വീണ്ടും ജന്മം കാണാത്തവർക്കു മോക്ഷമാർഗ്ഗം ഉണ്ട്.
തതരതേഷു ഗതേഷൂര്ദ്ധം ത്രൈലോക്യാത്തു മുദാത്മസു
അവർ മുകളിൽ എത്തുമ്പോൾ, സന്തോഷമുള്ള ആത്മാക്കൾ മൂന്നു ലോകങ്ങളിൽ നിന്ന് വിടപറയുന്നു.
തച്ഛിഷ്യാ യേ ഹ തിഷ്ഠന്തി കല്പദാഹ ഉപസ്ഥിതേ
അവിടെ കല്പദഹനകാലത്ത് ശേഷിക്കുന്ന ശിഷ്യന്മാരും,
പശവഃ പക്ഷിണശ്ചൈവ സ്ഥാവരാഃ സസരീസൃപാഃ
മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, ചെടികൾ, സർപ്പങ്ങൾ ഇവരും,
സഹസ്രംയത്തു രശ്മീനാം സൂര്യസ്യേഹ വിനശ്യതി
ഇവിടെ സൂര്യന്റെ ആയിരം കിരണങ്ങൾ നശിച്ചപ്പോൾ,
ക്രമേണ ശതമാനാസ്തേ ത്രീംല്ലോകാന്പ്രദഹന്ത്യുത
പിന്നീട് നൂറു കിരണങ്ങളുള്ളവ ക്രമമായി മൂന്നു ലോകവും ദഹിപ്പിച്ചു.
ശുഷ്കേ പൂര്വമനാവൃഷ്ട്യാ ചൈസ്തൈശചൈവ പ്രതാപിതാഃ
മുന്പ് മഴയില്ലാതെ ഉണങ്ങി, അവയുടെ ചൂടിൽ ദഹിച്ചും,
ജങ്ഗമാഃ സ്ഥാവരാശ്ചൈവ ധര്മാധര്മാദികാസ്തു വൈ
ചലിക്കുന്നവരും അചലങ്ങളുമായ സകല ജീവികളും, ധർമ്മവും അധർമ്മവും ഉൾപ്പെടെ,