ബൃഹസ്പതിം സുരൂപായാം ഗൌതമം സുഷുവേ സ്വരാട്
സ്വരാട് സുന്ദരിയായ സുരൂപയിൽ നിന്ന് ബൃഹസ്പതിയെയും ഗൗതമനെയും ജനിപ്പിച്ചു.
ആധാര്യായുര്ദ്ദനുര്ദക്ഷോ ദമഃ പ്രാണസ്ത ഥൈവ ച
ആധാര്യൻ, ആയു, ധനുർ, ദക്ഷൻ, ദമൻ, പ്രാണൻ എന്നിവരും.
അയാസ്യാശ്ചപ്യുതഥ്യാശ്ച വാമദേവാസ്തഥൌശിജാഃ
അയാസ്യന്മാർ, ഉതഥ്യന്മാർ, വാമദേവന്മാർ, ഉശിജന്മാർ ഇവരും.
മുദ്ഗലാ വിഷ്ണുവൃദ്ധാശ്ച ഹരിതാഃ കപയസ്തഥാ
മുദ്ഗലന്മാർ, വിഷ്ണുവൃദ്ധന്മാർ, ഹരിതന്മാർ, കപയന്മാർ ഇവരും.
ഏതേ ചാങ്ഗിരസാം പക്ഷാ വിജ്ഞേയാ ദശ പഞ്ച ച
ഇവയാണ് ആംഗിരസന്മാരുടെ പതിനഞ്ച് ശാഖകൾ എന്ന് അറിയണം.
മരീചേരപി വക്ഷ്യാമി ഭേദ മുത്തമപൂരുഷമ്
ഇനി ഞാൻ മരീചിയുടെ ഉത്തമമായ വിഭജനം പറയുന്നു.
മരീചിരാപശ്ചകമേ നാഭിധ്യായന്പ്രജേപ്സയാ
മരീചി സന്തതിക്കായി ജലത്തിൽ ധ്യാനം ചെയ്തു.
സംയുജ്യാത്മാനമേവന്തു തപസാ ഭാവിതഃ പ്രഭുഃ
തപസ്സിലൂടെ ശുദ്ധനായ ആ പ്രഭു സ്വയം ആത്മാവുമായി ഐക്യമായി.
താസു പ്രണിഹിതാത്മാനമേകം സോ ഽജനയത്പ്രഭുഃ
അവയിൽ മനസ്സ് ഏകാഗ്രമാക്കി ആ പ്രഭു ഒരാളെ സൃഷ്ടിച്ചു.
പുത്രം മരീചിസ്തപസി നിരതഃ സോ ഽപ്സ്വതീതപത്
തപസ്സിൽ ലീനനായ മരീചി ജലത്തിൽ ഒരു പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു.
സപ്തവര്ഷസഹസ്രാണി തതഃ സോ ഽപ്രതിമോ ഽഭവത്
അതിനുശേഷം ഏഴായിരം വർഷങ്ങൾക്കാലം അവൻ അപരിമിതനായി.
മന്വന്തരേഷു സര്വേഷു ബ്രഹ്മണോംഽശേന ജായതേ
എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും അവൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അംശമായി ജനിക്കുന്നു.
അപിബത്സ തദാ കശ്യം കശ്യം മദ്യമിഹോച്യതേ
അപ്പോൾ അവൻ കശ്യമായ മദ്യം കുടിച്ചു; അതാണ് ഇവിടെ മദ്യം എന്ന് പറയുന്നത്.
കശ്യം മദ്യം സ്മൃതം വിപ്രൈഃ കശ്യപാനാം തു കശ്യപഃ
കശ്യമായ മദ്യം മഹർഷികൾ ഓർക്കുന്നു; കശ്യപന്മാരിൽ കശ്യപൻ തന്നെയാണ് പ്രധാനൻ.
ദക്ഷാഭിശപ്തഃ കുപിതഃ കശ്യപസ്തേന സോ ഽഭവത്
ദക്ഷൻ കോപത്തോടെ ശപിച്ചതിനാൽ കശ്യപൻ അങ്ങനെ ആയി.
തസ്മൈ പ്രാചേതസോ ദക്ഷഃ കന്യാസ്താഃ പ്രത്യപാദയത്
അവനു വേണ്ടി പ്രചേതസനായ ദക്ഷൻ ആ പെൺമക്കളെ നൽകി.
ഇത്യേതമൃഷിസര്ഗം തു പുണ്യം യോ വേദ വാരുണമ്
വാരുണം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ മഹർഷിമാരുടെ സൃഷ്ടിയുടെ പവിത്രമായ കഥ ആരെങ്കിലും അറിയുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ ഭാഗ്യവാനാണ്.
ധാരണാച്ഛ്രവണാദ്വാപി സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
ഇത് മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചാലോ, കേട്ടാലോ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.
പ്രജാഃ സൃജേതി വ്യദിഷ്ടഃ സ്വയം ദക്ഷഃ സ്വയംഭുവാ
സ്വയംഭുവായ ദക്ഷൻ, സ്വയംഭുവൻ ആജ്ഞാപിച്ചതിനാൽ, സകല ജീവികളും സൃഷ്ടിക്കാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു.
മാനസാനി ച ഭൂതാനി സ പൂര്വമസൃജത്പ്രഭുഃ
ആ മഹാപ്രഭു ആദ്യം തന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച ജീവികളെ സൃഷ്ടിച്ചു.
യക്ഷഭൂതപിശാചാംശ്ച വയഃ പശുമൃഗാംസ്തഥാ
അവൻ യക്ഷന്മാരെയും ഭൂതന്മാരെയും പിശാചുകളെയും പക്ഷികളെയും പശുക്കളെയും കാട്ടുമൃഗങ്ങളെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
അപധ്യാതാ ഭഗവതാ മഹാദേവേന ധീമതാ
പക്ഷേ, ധീരനായ മഹാദേവൻ ഈ സൃഷ്ടി അംഗീകരിച്ചില്ല.
അസിക്രീമാവഹദ്ഭാര്യാം വീരണസ്യ പ്രജാപതേഃ
വീരണന്റെ ഭാര്യയായ അസിക്നിയെ ദക്ഷൻ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു.
യയാ ധൃതമിദം സര്വം ജഗത്സ്ഥാവരജങ്ഗമമ്
അവളാൽ ഈ സകല ജഗത്—ചലനമുള്ളതും അചലമായതും—നിലനിൽക്കുന്നു.
ദക്ഷസ്യോദ്വഹതോ ഭാര്യാംമസിക്രീം വൈരണീം പുരാ
പഴയകാലത്ത്, ദക്ഷൻ വീരണിയുടെ മകൾ അസിക്നിയെ വിവാഹം കഴിച്ചപ്പോൾ,
നദീഗിരിഷ്ബസജ്ജന്തം പൃഷ്ഠതോ ഽനുയയൌ പ്രഭുമ്
അവൻ നദികളും പർവതങ്ങളും കാടുകളും ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, അവളവനെ പിന്നിൽ നിന്ന് അനുഗമിച്ചു.
പ്രഥമോ ഽത്ര ദ്വിതീയസ്തു ദക്ഷഃ സ ഹി പ്രജാപതിഃ
ഇവിടെ, പ്രജാപതിയായ ദക്ഷൻ രണ്ടാമനാണ്; ആദ്യം മറ്റൊരിടത്താണ്.
അസിക്രീം വൈരണീം തത്ര ദക്ഷഃ പ്രാചേതസോ ഽവഹത്
അവിടെ, പ്രചേതസിന്റെ മകനായ ദക്ഷൻ, വീരണിയുടെ മകൾ അസിക്നിയെ വിവാഹം ചെയ്തു.
അസിക്ന്യാം ജനയാമാസ ദക്ഷഃ പ്രാചേ തസഃ പ്രഭുഃ
അസിക്നിയിൽ, പ്രചേതസിന്റെ മകനായ ദക്ഷൻ സന്തതികളെ ജനിപ്പിച്ചു.
ദേവര്ഷിപ്രിയസംവാദോ നാരദോ ബ്രഹ്മണഃ സുതഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനായ നാരദൻ, ദേവർഷിമാരോടുള്ള സൗഹൃദസംഭാഷണത്തിന് പ്രസിദ്ധനാണ്.