സനസശ്ച മനുഷ്യാംശ്ച പിതൃവന്മഹതഃ പിതൄന്
ചിന്തയിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരും, മഹാപിതാക്കന്മാരെപ്പോലെ പിതാക്കന്മാരെയും അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
ഋചോ യജൂംഷി സാമാനി നിര്മമേ യജ്ഞസിദ്ധയേ
യജ്ഞങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ വേണ്ടി, ഋക്, യജുർ, സാമ വേദങ്ങൾ അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
ബ്രഹ്മണസ്തു പ്രജാസര്ഗം ദേവാര്ഷിപിതൃമാനവമ്
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ദേവന്മാർ, ഋഷിമാർ, പിതാക്കന്മാർ, മനുഷ്യർ എന്നിവരുടെ സൃഷ്ടി ഉദിച്ചുവന്നു.
യക്ഷാന്പിശാചാന് ഗന്ധര്വാന്സര്വശോ ഽപ്സരസസ്തഥാ
യക്ഷന്മാരെയും, പിശാചുകളെയും, ഗന്ധർവന്മാരെയും, എല്ലാ അപ്സരസ്സുകളെയും അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
അവ്യയം വാ വ്യയഞ്ചൈവ ദ്വയം സ്ഥാവരജങ്ഗമമ്
ക്ഷയിക്കുന്നതും അക്ഷയവുമായതും, ചലിക്കുന്നതും അചലവുമായതും അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
താന്യേവ പ്രതിപദ്യന്തേ സൃജ്യമാനാഃ പുനഃ പുനഃ
ഈ ജീവികൾ വീണ്ടും വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു.
തേഷാമേവ പൃഥക് സൂതമവിഭക്തം ത്രയം വിദുഃ
ഇവയ്ക്കെല്ലാം വേറിട്ടും, ഒന്നിച്ചും, മൂന്നു തരത്തിലുള്ള ഉത്ഭവം ഉണ്ടെന്ന് അവർ അറിയുന്നു.
കര്മ സ്വവിഷയം പ്രാഹുഃ സത്ത്വസ്ഥാഃ സമദര്ശിനഃ
സമദർശികളായ സത്വഗുണമുള്ളവർ, പ്രവൃത്തികൾ അവയുടെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ചാണെന്ന് പറയുന്നു.
ദിവശബ്ദേന പഞ്ചൈതേ നിര്മമേ സമഹേശ്വരഃ
'ദിവ' എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് മഹേശ്വരൻ ഈ അഞ്ചിനെ സൃഷ്ടിച്ചത്.
ശര്വര്യാം ന പ്രസൂയന്തേ പുനസ്തേഭ്യോദധത്പ്രഭുഃ
രാത്രിയിൽ ഇവയ്ക്ക് ജനനം ഉണ്ടാകുന്നില്ല; വീണ്ടും, പ്രഭു അവയെ തിരികെ വിളിക്കുന്നു.
മഹദാദ്യാ വിശേഷാന്താ വികാരാഃ പ്രാകൃതാഃ സ്വയമ്
മഹത്തിൽ നിന്ന് പ്രത്യേകത വരെയും തുടങ്ങിയ എല്ലാ രൂപഭേദങ്ങളും സ്വാഭാവികമാണ്.
നദീഭിശ്ച സമുദ്രൈശ്ച പര്വതൈശ്ച സഹസ്രശഃ
നദികളും, സമുദ്രങ്ങളും, ആയിരക്കണക്കിന് പർവതങ്ങളും ചേർന്നാണ്.
അസ്മിന് ബ്രഹ്മവനേ ഽവ്യക്തോ ബ്രഹ്മാ ചരതി സര്വവിത്
ഈ ബ്രഹ്മാവനത്തിൽ, അദൃശ്യനായ ബ്രഹ്മാവ് എല്ലാം അറിയുന്നവനായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ബുദ്ധിസ്കന്ധമയശ്ചൈവ ഇന്ദ്രിയാന്തരകോടരഃ
ബുദ്ധിയുടെ കൂട്ടവും, അകത്തുള്ള ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ആന്തരിക ഭാഗവും അതിലുണ്ട്.
ധര്മാധര്മസുപുഷ്പസ്തു സുഖദുഃഖഫലോദയഃ
ധർമ്മവും അധർമ്മവും പുഷ്പിച്ചപ്പോൾ, സുഖവും ദുഃഖവും ഫലമായി ലഭിക്കുന്നു.
ഏതദ്ബ്രഹ്മവനം ചൈവ ബ്രഹ്മവൃക്ഷസ്യ തസ്യ തത്
ഇതാണ് ആ ബ്രഹ്മവൃക്ഷത്തിന്റെ ബ്രഹ്മാവനം.
പ്രധാനം പ്രകൃതിംമായാം ചൈവാഹുസ്തത്ത്വചിന്തകാഃ
തത്വങ്ങളെ ആലോചിക്കുന്നവർ അതിനെ ആദിമവസ്തു, പ്രകൃതി, മായ എന്നിങ്ങനെ വിളിക്കുന്നു.
അബുദ്ധിപൂര്വകാഃ സര്ഗാ ബ്രഹ്മണഃ പ്രാകൃതാസ്ത്രയഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മൂന്നു ആദിമ സൃഷ്ടികളും മനസ്സിൽ ഉദ്ദേശമില്ലാതെ സംഭവിച്ചു.
വൈകല്പാത്സംപ്രവര്തന്തേ ബ്രഹ്മണസ്തേഭിമന്യവഃ
വ്യത്യാസം മൂലം ആ സൃഷ്ടികൾ ആരംഭിക്കുന്നു; അവയുടെ കാരണമായി ബ്രഹ്മാവിനെ കരുതുന്നു.
സര്ഗാഃ പരസ്പരോത്പന്നാഃ കാരണം തു ബുധൈഃ സ്മൃതമ്
സൃഷ്ടികൾ പരസ്പരം നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നു; അതിന്റെ കാരണം ജ്ഞാനികൾ തിരിച്ചറിയുന്നു.
ദിശഃ ശ്രോത്രേ വിദ്ധി പാദൌ ക്ഷിതിം ച സോ ഽചിന്ത്യാത്മാ സര്വഭൂതപ്രണേതാ
ദിശകൾ അവന്റെ ചെവികൾ, ഭൂമി അവന്റെ കാലുകൾ എന്നു അറിയുക; ആ അചിന്ത്യസ്വഭാവനായവൻ എല്ലാ ജീവികളെയും നയിക്കുന്നു.
വൈശ്യാ ഊരുഭ്യാം യസ്യ പദ്ഭ്യാം ച ശൂദ്രാഃസര്വേവര്ണാ ഗാത്രതഃ സംപ്രസൂതാഃ
അവന്റെ തൊണ്ടയിൽ നിന്ന് വൈശ്യന്മാർ, കാലുകളിൽ നിന്ന് ശൂദ്രന്മാർ ജനിച്ചു; എല്ലാ വർണങ്ങളും അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്.
അണ്ഡജസ്തു സ്വയം ബ്രഹ്മാ ലോകാസ്തേന കൃതാഃ സ്വയമ്
ബ്രഹ്മാവ് തന്നെയാണ് അണ്ടത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചത്; ലോകങ്ങൾ അവൻ തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചു.
തേ ലോകാ ബ്രഹ്മലോകം വൈ അപരാവര്തിനീം ഗതിമ്
ആ ലോകങ്ങൾ ബ്രഹ്മലോകത്തെ, തിരികെ വരാത്ത വഴിയെ, പ്രാപിക്കുന്നു.
ഭവന്തി ബ്രഹ്മണാ തുല്യാ രൂപേണ വിഷയേണ ച
അവർ രൂപത്തിലും ഭോഗത്തിലും ബ്രഹ്മാവിനോട് തുല്യരാകുന്നു.
അവശ്യംഭാവിനാര്ഥേന പ്രാകൃതം തനുതേ സ്വയമ്
നിശ്ചയമായുണ്ടാകേണ്ടതിന്റെ ശക്തിയാൽ, ആദിമം സ്വയം വ്യാപിക്കുന്നു.
സ്വപതോ ഽബുദ്ധിപൂര്വ ഹി ബോധോ ഭവതി വൈ യഥാ
ഉദ്ദേശമില്ലാതെ ഉറങ്ങുമ്പോഴും ബോധം ഉദയം ചെയ്യുന്നതു പോലെ.
പ്രത്യാഹാരൈസ്തു ഭേദാനാം തേഷാം ഹി ന തു ശുഷ്മിണാമ്
പ്രത്യാഹാരത്തിലൂടെ അവയിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഇല്ലാതാകും; എന്നാൽ ശക്തിയുള്ളവർക്കു അത് സംഭവിക്കില്ല.
നാനാത്വദര്ശിനാം തേഷാം ബ്രഹ്മലോകനിവാസിനാമ്
നാനാത്വം കാണുന്ന, ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ വസിക്കുന്നവരിൽ.
തുല്യലക്ഷണ സിദ്ധാസ്തു ശുഭാത്മാനോ നിരഞ്ജനാഃ
തുല്യലക്ഷണങ്ങളുള്ള, ശുദ്ധഹൃദയവും കളങ്കരഹിതരുമായ സിദ്ധന്മാരാണ് അവർ.