ഭൂതഭവ്യഭവദ്ധ്യേത ത്സമൃതം ലോകത്രയം ദ്വിജൈഃ
ഭൂതഭവ്യഭവന്നാഥന്മാരെ ദ്വിജന്മാർ ലോകത്രയമായി ഓർക്കുന്നു.
ഭവ്യം സ്മൃതം ദിവം ഹ്യേതത്തേഷാം വക്ഷ്യാമി സാധനമ്
ഭാവി സ്വർഗ്ഗം എന്നാണു ഓർക്കപ്പെടുന്നത്; അതിനെ നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗം ഞാൻ ഇനി വിശദീകരിക്കും.
ഭൂരിതി വ്യാഹൃതം പൂര്വം ഭൂര്ലോകോ ഽയമഭൂത്തദാ
ആദ്യം 'ഭൂ' എന്ന ശബ്ദം ഉച്ചരിക്കപ്പെട്ടു, അങ്ങനെ ഈ ഭൂലോകം ഉല്പത്തി നേടി.
ഭൂതത്വാദ്ദര്ശനാച്ചൈവ ഭൂര്ലോകോ ഽയമഭൂത്തതഃ
ഇവിടെ സത്തയും ദർശനവും കൊണ്ടാണ് ഈ ലോകം 'ഭൂലോകം' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
ഭൂതേ ഽസ്മിന്ഭവദിത്യുക്തം ദ്വിതീയം ബ്രഹ്മണാ പുനഃ
ഈ ലോകത്തിൽ പിന്നീട് ബ്രഹ്മാവ് 'ഭുവഃ' എന്ന വാക്ക് ഉച്ചരിച്ചു.
ഭവനാത്തു ഭുവല്ലോകോ നിരുത്തയാ ഹി നിരുച്യതേ
ഭവനം എന്നതിൽ നിന്നാണ് ഭൂവർലോകം എന്ന പേര് ലഭിച്ചത് എന്നു വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു.
ഉത്പന്നേ തു തഥാ ലോകേ ദ്വിതീയേ ബ്രഹ്മണാ പുനഃ
അങ്ങനെ രണ്ടാമത്തെ ലോകം ഉല്പത്തി നേടിയപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും അതു ഉച്ചരിച്ചു.
അനാഗതേ ഭവ്യ ഇത ശബ്ദ ഏഷ വിഭാവ്യതേ
ഇനിയും വരാനിരിക്കുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കാൻ 'ഭവ്യ' എന്ന വാക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ഭൂരിതീയം സ്മൃതാ ഭൂമിരന്തരിക്ഷം ഭുവഃ സ്മൃതമ്
'ഭൂ' ഭൂമി എന്നായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു, 'ഭുവഃ' അന്തരീക്ഷം എന്നായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ത്രൈലോക്യയുക്തൈര്വ്യാഹാരൈസ്തിസ്രോ വ്യാഹൃതയോ ഽഭവന്
ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഈ മൂന്ന് വ്യാഹൃതികൾ ഉല്പത്തി നേടി.
യസ്മാദ്ഭൂതസ്യ ലോകസ്യ ഭവ്യസ്യ ഭവതസ്തഥാ
കഴിഞ്ഞതും ഇപ്പോഴുള്ളതും വരാനിരിക്കുന്നതുമായ ലോകങ്ങൾ കൊണ്ടാണ്—
പ്രധാനഭൂതാ ദേവേന്ദ്രാ ഗുണഭൂതാസ്തഥൈവ ച
ദേവേന്ദ്രന്മാർ, ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവർ എന്നിവരാണ് പ്രധാനമായുള്ളവർ.
യജ്ഞഗന്ധര്വരക്ഷാംസി പിശാചോ രഗമാനുഷാഃ
യജ്ഞങ്ങൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, പിശാചുകൾ, മനുഷ്യർ—
ദേവേന്ദ്രാ ഗുരവോ നാഥാ രാജാനഃ പിതരോ ഹി തേ
ദേവേന്ദ്രന്മാർ, ഗുരുക്കന്മാർ, നാഥന്മാർ, രാജാക്കന്മാർ, പിതാക്കന്മാർ ഇവരാണ്.
ഇത്യേതല്ലക്ഷണം പ്രോക്തം ദേവേന്ദ്രാണാം സമാസതഃ
ഇവയാണ് ദേവേന്ദ്രന്മാരുടെ പൊതുവായ ലക്ഷണം എന്നായി ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഗാധിജഃ കൌശികോ ധീമാന്വിശ്വാമിത്രോ മഹാതപാഃ
ഗാധിയുടെ മകൻ, കൌശികൻ, ധീരനായ വിശ്വാമിത്രൻ, മഹാതപസ്വി—
ബൃഹസ്പതിസുതശ്ചാപി ഭരദ്വാജോ മഹാ യശാഃ
ബ്രഹസ്പതിയുടെ മകനും മഹാപ്രശസ്തനായ ഭരദ്വാജനും—
സ്വായംഭുവോ ഽത്രിര്ഭഗവാന്ബ്രഹ്മകോശഃ സപഞ്ചമഃ
സ്വായംഭുവൻ, ഭഗവാൻ അത്രി, ബ്രഹ്മകോശൻ—ഇവരാണ് അഞ്ചാമൻ.
വത്സരഃ കാശ്യപശ്യൈവ സപ്തൈതേ സാധുസംമതാഃ
വത്സരനും കാശ്യപനും—ഈ ഏഴുപേരും സന്മാർഗ്ഗികൾക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവരാണ്.
ഇക്ഷ്വാകുശ്ച നൃഗശ്ചൈവ ധൃഷ്ടഃ ശര്യാതിരേബ ച
ഇക്ഷ്വാകു, നൃഗ, ധൃഷ്ട, ശര്യാതി എന്നിവരും—
കരൂഷശ്ച പൃഷധ്രശ്ച പാംശുശ്ചനവമഃ സ്മൃതഃ
കരൂഷനും പൃഷധ്രനും പാംശുവും ഒമ്പതാമന്നായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
കീര്തിതാ വൈ തഥാ ഹ്യേതേ സപ്തമം ചൈതദന്തരമ്
ഇവരെയാണ് ഇങ്ങനെ പറയുന്നത്; ഇവിടെയുള്ള ഏഴാമത്തേത് ഇതാണ്.
വിസ്തരേണാനുപൂര്വ്യാ ച ഭൂയഃ കിം കഥയാമ്യഹമ്
ഇനി വിശദമായും ക്രമമായും ഞാൻ വീണ്ടും പറയേണ്ടതെന്ത്?
തൃതീയം വിസ്തരാത്പാദം സോപോദ്ധാതം പ്രവര്ത്തയ
മൂന്നാമത്തെ ഭാഗം അതിന്റെ ആരംഭവും ഉൾപ്പെടുത്തി വിശദമായി തുടങ്ങൂ.
പാദം സമുച്ചയാദ്വിപ്രാ ഗദതോ മേ നിബോധത
ബ്രാഹ്മണമാരേ, ഞാൻ ഭാഗം സംക്ഷിപ്തമായി പറയുമ്പോൾ നിങ്ങൾ കേൾക്കൂ.
വിസ്തരേണാനുപൂര്വ്യാ ച നിസര്ഗം ശൃണുത ദ്വിജാഃ
ദ്വിജന്മാരേ, സൃഷ്ടിയെ വിശദമായും ക്രമമായും നിങ്ങൾ കേൾക്കൂ.
മഹ ദേവഗണൈശ്ചൈവ ഋഷിഭിര്ദാനവൈസ്സഹ
മഹാദേവന്മാരോടും മഹർഷിമാരോടും ദാനവന്മാരോടും കൂടെ,
മാനുഷൈഃ പശുഭിശ്ചൈവ പക്ഷിഭിഃ സ്ഥാവരൈഃ സഹ
മനുഷ്യരോടും മൃഗങ്ങളോടും പക്ഷികളോടും ചലനമില്ലാത്തവയോടും കൂടി,
വക്ഷ്യേ വൈവസ്വതം സര്ഗം നമസ്കൃത്യ വിവസ്വതേ
വിവസ്വാനെ വന്ദിച്ച്, വൈവസ്വതന്റെ സൃഷ്ടിയെ ഞാൻ പറയാം.
സ്വായംഭുവേംഽതരേ പൂര്വം സപ്താസന്യേ മഹര്ഷയഃ
മുന്പ് സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തിൽ ഏഴു മഹർഷിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.