ഏവം സര്വേഷു വിജ്ഞേയാ അതീതാനാഗതേഷ്വിഹ
ഇങ്ങനെ, കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതുമായ എല്ലാം ഇവിടെ നീ മനസ്സിലാക്കണം.
പൃഥോസ്തു പുത്രൌ വിക്രാന്തൌ ജജ്ഞാതേ ഽന്തര്ദ്ധിപാഷനൌ
പൃഥുവിന്റെ വീര്യശാലികളായ രണ്ടു പുത്രന്മാർ അത്ഭുതശക്തിയോടെ ജനിച്ചു.
ഹവിര്ധാനാത്ഷഡാഗ്നേയീ ധിഷണാജനയത്സുതാന്
ഹവിര്ധാനനും അഗ്നിയുടെ പുത്രിയുമായ ധിഷണയും ചേർന്ന് പുത്രന്മാർക്ക് ജന്മം നൽകി.
പ്രാചീനബര്ഹിര്ഭഗവാന്മഹാനാസീത്പ്രജാപതിഃ
പ്രാചീനബർഹിസ് എന്ന മഹാനായവൻ വലിയ പ്രജാപതിയായി.
പ്രാചീനാഗ്രാഃ കുശാസ്തസ്യ തസ്മാത്പ്രാചീനബര്ഹ്യസൌ
അവന്റെ ദർഭകൾ കിഴക്കോട്ട് നേരിട്ടിരുന്നതുകൊണ്ടാണ് അവനെ പ്രാചീനബർഹിസ് എന്നു വിളിച്ചത്.
മഹതസ്തപസഃ പാരേ സവര്ണായാം പ്രജാപതിഃ
വലിയ തപസ്സിന്റെ അവസാനം, സവർണയിൽ നിന്നു പ്രജാപതി ജനിച്ചു.
സര്വാന്പ്രചേതസോ നാമ ധനുര്വേദസ്യ പാരഗാന്
അവന്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാരും പ്രചേതസുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നവരും, ധനുര്വേദത്തിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയവരുമായിരുന്നു.
ദശവര്ഷ സഹസ്രാണി സമുദ്രസലിലേശയാഃ
പതിനായിരം വർഷങ്ങൾക്കാലം അവർ സമുദ്രജലത്തിൽ താമസിച്ചു.
അരക്ഷ്യമാണാമാവബ്രുര്ബഭൂവാഥ പ്രജാക്ഷയഃ
രക്ഷിക്കാനാരുമില്ലാതെ, മരങ്ങൾ വളർന്നു പെരുകി, ജീവജാലങ്ങളിൽ കുറവ് ഉണ്ടായി.
നാശകന്മാരുതോ വാതും വൃത്തം ഖമഭവദ്ദ്രുമൈഃ
കാറ്റ് വീശാൻ കഴിയാതിരുന്നതും, ആകാശം മരങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു.
തദുപശ്രുത്യ തപസാ സര്വേ യുക്താഃ പ്രചേതസഃ
ഇതറിഞ്ഞ്, എല്ലാ പ്രചേതസുകളും തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
ഉന്മൂലാനഥ വൃക്ഷാംസ്താന്കൃത്വാ വായുരശോഷയത്
അപ്പോൾ, ആ മരങ്ങൾ വേരോടെ പിഴുത്, കാറ്റ് അവയെ ഉണക്കി.
ദ്രുമക്ഷയമഥോ ബുദ്ധ്വാ കിഞ്ചിച്ഛിഷ്ടേഷു ശാഖിഷു
മരങ്ങൾ നശിച്ചുപോയത് കണ്ടപ്പോൾ, കുറച്ച് ശാഖകൾ മാത്രം ശേഷിച്ചിരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ പ്രയോജനം സത്യം ലോകസംതാനകാരണാത്
ലോകം നിലനിൽക്കേണ്ടതിന്റെ സത്യമായ ഉദ്ദേശം കണ്ടു.
വൃക്ഷാഃ ക്ഷിത്യാം ജനിഷ്യന്തി ശാമ്യതാമഗ്നിമാരുതൌ
ഭൂമിയിൽ വീണ്ടും മരങ്ങൾ ജനിക്കും; അഗ്നിയും കാറ്റും ശമിക്കട്ടെ.
ഭവിഷ്യജ്ജനതാ ഹ്യേഷാ ധൃതാ ഗര്ഭേണ വൈ മയാ
ഭാവിയിൽ ജനിക്കേണ്ടവരെ ഞാൻ ഗർഭത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഭാര്യാ ഭവതു വോ ഹ്യേഷാ സോമഗര്ഭാ വിവര്ദ്ധിതാ
ഈ സ്ത്രീ, സോമനെ ഗർഭത്തിൽ ധരിച്ച് വളർന്നവളാണ്. അവൾ നിങ്ങളുടെ ഭാര്യയാകട്ടെ.
അസ്യാമുത്പത്സ്യതേ വിദ്വാന്ദക്ഷോ നാമ പ്രജാപതിഃ
ഇവളിൽ നിന്ന് ദക്ഷൻ എന്ന പണ്ഡിതനും കഴിവുള്ള പ്രജാപതി ജനിക്കും.
അഗ്നിനാഗ്നിസമോ ഭൂയഃ പ്രജാഃ സംവര്ദ്ധയിഷ്യതി
അഗ്നിയെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവനായി, അവൻ സൃഷ്ടിയെ കൂടുതൽ വർദ്ധിപ്പിക്കും.
സംത്ദൃത്യ കോപം വൃക്ഷേഭ്യഃ പത്നീം ധര്മേണ മാരിഷാമ്
മരങ്ങൾക്കുള്ള കോപം നിയന്ത്രിച്ച്, ധർമ്മപൂർവ്വം അവൻ മാരിഷയെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിക്കും.
ദശഭ്യസ്തു പ്രചേതോഭ്യോ മാരിഷായാം പ്രജാപതിഃ
പത്ത് പ്രചേതസുമാരുടെയും മാരിഷയുടെയും കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് പ്രജാപതി ജനിക്കും.
അസൃജന്മനസാ ത്വാദൌ പ്രജാ ദക്ഷോ ഽഥ മൈഥുനാത്
ആദ്യത്തിൽ ദക്ഷൻ മനസ്സിലൂടെ ജീവികളെ സൃഷ്ടിച്ചു, പിന്നീടാണ് ദാമ്പത്യത്തിലൂടെ സൃഷ്ടി നടന്നത്.
വിസൃജ്യ മനസാ ദക്ഷഃ പശ്ചാദസൃജത സ്ത്രിയഃ
ദക്ഷൻ ആദ്യം മനസ്സിലൂടെ സൃഷ്ടി നടത്തി, പിന്നീട് സ്ത്രീകളെ സൃഷ്ടിച്ചു.
കാലസ്യ നയനേ യുക്താഃ സപ്തവിംശതിമിന്ദവേ
കാലത്തിന്റെ ഗതിയുള്ള ഇരുപത്തേഴു പെൺമക്കളെ ദക്ഷൻ ചന്ദ്രനു നൽകി.
ദ്വേ ചൈവ ബഹുപുത്രായ ദ്വേ ചൈവാങ്ഗിരസേ തഥാ
രണ്ട് പെൺമക്കളെ ബഹുപുത്രനും, രണ്ടെണ്ണം അംഗിരസിനും ദക്ഷൻ നൽകി.
അന്തരം ചാക്ഷുഷസ്യാഥ മനോഃ ഷഷ്ഠം തു ഗീയതേ
ചാക്ഷുഷന്റെ കാലവും മനുവിന്റെ കാലവും ഇടയ്ക്കുള്ളത് ആറാമത്തേതാണെന്ന് പറയുന്നു.
വസുദേവാഃ ഖഗാ ഗാവോ നാഗാ ദിതിജദാനവാഃ
വസുദേവന്മാർ, പക്ഷികൾ, പശുക്കൾ, പാമ്പുകൾ, ദാനവന്മാർ, ദിതിയുടെ മക്കൾ—
സംകല്പാദ്ദര്ശനാത്സ്പര്ശാത്പൂര്വാസാം സൃഷ്ടിരുച്യതേ
മുൻകാല ജീവികളുടെ സൃഷ്ടി മനസ്സിന്റെ ആഗ്രഹം, ദർശനം, സ്പർശം എന്നിവകൊണ്ടാണ് നടന്നതെന്ന് പറയുന്നു.
സംഭവഃ കഥിതഃ പൂര്വം ദക്ഷസ്യ ച മഹാത്മനഃ
മഹാത്മാവായ ദക്ഷന്റെ ഉത്ഭവം ഇതിനകം പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
കഥം പ്രാചേ തസ്ത്വം ച പുനര്ലേഭേ മഹാതപാഃ
മഹാതപസ്വി, നീ എങ്ങനെ വീണ്ടും പഴയ നിലയിലേക്ക് എത്തി?