തസ്മിന്ഹതേ നാസ്തി ശുഭേ പാതകം ചോപപാതകമ്
'കൊല്ലപ്പെട്ടവൻ നല്ലവനല്ലെങ്കിൽ, പാപവും അതിന്റെ അനുബന്ധവും ഉണ്ടാകില്ല.'
യദി മേ വചനം നാദ്യ കരിഷ്യസി ജഗദ്ധിതമ്
'ഇന്ന് നീ എന്റെ വാക്ക് കേട്ട് ലോകത്തിന്റെ ഭാവുക്യത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കില്ലെങ്കിൽ—'
ആത്മാനം പ്രഥയിത്വേഹ പ്രജാ ധാരയിതാ സ്വയമ്
'നീ ഇവിടെ നിന്നു നിന്നെ സ്ഥാപിച്ച്, ജനങ്ങളെ നീ തന്നെ പോഷിക്കണം.'
സംജീവയ പ്രജാ നിത്യം ശക്താ ഹ്യസി ന സംശയഃ
'നീ എപ്പോഴും ജനങ്ങളെ ജീവിപ്പിക്കണം; അതിനുള്ള കഴിവ് നിനക്കുണ്ട്, സംശയമില്ല.'
നിയച്ഛേയം ത്വദ്വധാര്ഥമുദ്യന്തം ഘോരദര്ശനമ്
നിനക്കെതിരെ ഉയർന്നുവന്ന ആ ഭയങ്കരനായവനെ ഞാൻ അടക്കി നിർത്തും.
സര്വമേതദഹം രാജന്വിധാസ്യാമി ന സംശയഃ
രാജാവേ, ഇതെല്ലാം ഞാൻ നിർവഹിക്കും, സംശയമില്ല.
യഥാ വിസ്പന്ദമാനം മേ ക്ഷീരം സര്വത്ര ഭാവയേത്
പാൽ ഇളക്കുമ്പോൾ എങ്ങോട്ടും പടരുന്നതുപോലെ,
ധനുഷ്കോട്യാ തഥാ വൈന്യസ്തേന ശൈലാ വിവര്ദ്ധിതാഃ
വേനന്റെ വില്ലിന്റെ അഗ്രം കൊണ്ടു മലകൾ ഉയർന്നുവന്നു.
സ്വഭാവേനാ ഭവത്തസ്യാഃ സമാനി വിഷമാണി ച
അവളുടെ സ്വഭാവം കൊണ്ടു അവനു വേണ്ടി സമവും അസമവും ആയി മാറി.
പ്രവിഭാഗഃ പുരാണാം വാ ഗ്രാമാണാം വാപി വിദ്യതേ
പഴയ ദേശങ്ങളിലോ ഗ്രാമങ്ങളിലോ വിഭജനം ഉണ്ടായിരുന്നു.
ചാക്ഷുഷസ്യാന്തരേ പൂര്വമാസീദേതത്പുരാ കില
ചാക്ഷുഷമന്വന്തരത്തിനു മുമ്പ് ഇതെല്ലാം ഉണ്ടായിരുന്നതാണ്.
സമത്വം യത്ര യത്രാസീദ്ഭൂമേഃ കസ്മിംശ്ചിദേവ ഹി
ഭൂമിയിൽ എവിടെയോ സമത്വം ഉണ്ടായിരുന്നിടത്ത്,
ആഹാരഃ ഫല മൂലേ തു പ്രജാനാമഭവത്കില
അവിടുത്തെ ജനങ്ങളുടെ ഭക്ഷണം കിഴങ്ങും പഴവും ആയിരുന്നു.
വൈന്യാത്പ്രഭൃതി ലോകേ ഽസ്മിന്സര്വസ്യൈതസ്യ സംഭവഃ
വേനനു ശേഷം ഈ ലോകത്ത് ഇതെല്ലാം ഉദിച്ചുവന്നു.
പൃഥുര്ദുദോഹ സസ്യാനി സ്വേ തലേ പൃഥിവീം തതഃ
പൃഥു തന്റെ കൈകൊണ്ട് ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ധാന്യങ്ങൾ പാൽപോലെ പകർന്നു.
ഋഷിഭിഃ ശ്രൂയതേ ചാപി പുനര്ദുഗ്ധാ വസുംധരാ
മഹർഷിമാർ പറയുന്നതുപോലെ, ഭൂമി വീണ്ടും പാൽപോലെ പകർന്നു.
ഛന്ദാസിപാത്രമാസീത്തു ഗായത്ര്യാദീനി സര്വശഃ
അവിടെ പാത്രം ഛന്ദസ്സായിരുന്നു, ഗായത്രീ മുതലായവ മുഴുവൻ ഉപയോഗിച്ചു.
പുനസ്തതോ ദേവഗണൈഃ പുരന്ദരപുരോഗമൈഃ
പിന്നീട് ദേവഗണങ്ങൾ, പുരന്ദരൻ മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച്,
വത്സസ്തു മഘവാനാസീദ്ദോഗ്ധാ ച സവിതാ വിഭുഃ
കിടാവായി മഘവാൻ ആയിരുന്നു, പാൽപകരുവാൻ ശക്തനായ സവിറ്റാ.
പിതൃഭിഃ ശ്രൂയതേ ചാപി പുനര്ദുഗ്ധാ വസുന്ധരാ
പിതാക്കന്മാർ പറയുന്നതുപോലെ, ഭൂമി വീണ്ടും പാൽപോലെ പകർന്നു.
വൈവസ്വതോ യമസ്ത്വാസീത്തേഷാം വത്സഃ പ്രതാപവാന്
അവരിൽ വടക്കൻ യമൻ ആയിരുന്നു കിടാവായി, വലിയ ശക്തിയോടെ.
അസുരൈഃ ശ്രൂയതേ ചാപി പുനര്ദുഗ്ധാ വസുന്ധരാ
അസുരന്മാർ വീണ്ടും ഭൂമിയെ പാൽപോലെ പകർന്നു എന്ന് കേൾക്കുന്നു.
വിരോചനസ്തു പ്രാഹ്രാദിര്വത്സസ്തേഷാം മഹായശാഃ
വിരോചനൻ ആ കൂട്ടത്തിന് കിടാവായിരുന്നു, മഹത്തായ പ്രശസ്തിയുള്ള പ്രഹ്രാദനും അവരിൽ ഒരാളായിരുന്നു.
പായസാ തേ ച മായാഭിഃ സര്വേ മായാവിനോ ഽസുരാഃ
അവരൊക്കെയും മായാവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള അസുരന്മാർ, മായയുടെ സഹായത്തോടെ പാൽ പിഴിഞ്ഞെടുത്തു.
നാഗൈസ്തു ശ്രൂയതേ ദുഗ്ധാ വത്സം കൃത്വാ തു തക്ഷകമ്
നാഗന്മാർ തക്ഷകനെ കിടാവാക്കി പാൽ പിഴിഞ്ഞുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
തേഷാം വൈ വാസുകിര്ദേഗ്ധാ കാദ്രവേയഃ പ്രതാപവാന്
അവരിൽ ശക്തനായ കാദ്രുവയുടെ മകൻ വാസുകി പാൽ പിഴിഞ്ഞവനായിരുന്നു.
തേനൈവ വര്ത്തയന്ത്യുഗ്രാ മഹാകായാ വിഷോല്ബണാഃ
അത് കൊണ്ടാണ് ഭയാനകമായ, വലിയ ശരീരമുള്ള, വിഷം നിറഞ്ഞ നാഗന്മാർ ജീവിക്കുന്നത്.
ആമപാത്രേ പുനര്ദുഗ്ധാ ത്വന്തര്ധാനപ്രിയം മഹീ
പിന്നെയും ഭൂമി പിഴിഞ്ഞത്, മറഞ്ഞ ധനത്തിന് പ്രിയപ്പെട്ടവനായി, പാകം ചെയ്യാത്ത പാത്രത്തിൽ ആയിരുന്നു.
ദോഗ്ധാ രജതനാഭസ്തു പിതാ മണിധരസ്യ യഃ
വെള്ളി നാഭിയുള്ളവൻ, മണിധരന്റെ പിതാവായവൻ, പാൽ പിഴിഞ്ഞവനായിരുന്നു.
തേന തേ വര്ത്തയന്തീതി പരമര്ഥതയാ ച ഹ
അവൻ കൊണ്ടാണ് അവർ ജീവിക്കുന്നത് എന്ന് സത്യമായാണ് പറയുന്നത്.