സ ധര്മം വൃഷ്ഠതഃ കൃത്വാ കാമാല്ലോകേഷ്വര്തത
അവൻ ധർമ്മം പൂർണ്ണമായി പാലിച്ച ശേഷം ലോകങ്ങളിൽ കാമത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി.
വേദശാസ്ത്രാണ്യതിക്രമ്യ സോ ഽധര്മേ നിരതോ ഽഭവത്
വേദവും ശാസ്ത്രങ്ങളും ലംഘിച്ച് അവൻ അധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനമുണ്ടാക്കി.
ന പിബന്തി തദാ സോമം മഹായജ്ഞേഷു ദേവതാഃ
അപ്പോൾ മഹായാഗങ്ങളിൽ ദേവന്മാർ സോമം കുടിച്ചില്ല.
ആസീത്പ്രതിജ്ഞാ ക്രൂരേയം വിനാശേ പ്രത്യുപസ്ഥിതേ
നാശം അടുത്തപ്പോൾ ക്രൂരമായ ഒരു പ്രതിജ്ഞ ഉണ്ടായി.
മയി യജ്ഞാ വിധാതവ്യാ മയി ഹോതവ്യമിത്യപി
എനിക്ക് വേണ്ടി യാഗങ്ങൾ നടത്തണം, എനിക്ക് വേണ്ടി ഹോമം ചെയ്യണം എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ഊചുര്മഹര്ഷയഃ സര്വേ മരീചിപ്രമുഖാസ്തദാ
അപ്പോൾ മരീചിയെ മുന്നോട്ട് നിർത്തി മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും പറഞ്ഞു:
ത്വം മാ കാര്ഷീരധര്മം വൈ നൈഷ ധര്മഃ സനാതനഃ
നീ അധർമ്മം ചെയ്യരുത്; ഇതാണ് ശാശ്വതധർമ്മമല്ല.
പാലയിഷ്യേ പ്രജാശ്ചേതി പൂര്വം തേ സമയഃ കൃതഃ
ജനങ്ങളെ ഞാൻ രക്ഷിക്കും എന്ന് നീ മുമ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്തില്ലേ.
വേനഃ പ്രഹസ്യ ദുര്ബുദ്ധിര്വിദിതേന ച കോവിദഃ
വേനൻ, ദുഷ്ടബുദ്ധിയോടെ, അറിഞ്ഞിട്ടും പരിഹസിച്ച് പറഞ്ഞു.
വീര്യണ തപസാ സത്യൈര്മയാ വാ കഃ സമോ ഭുവി
എന്റെ ശക്തിയിലും തപസ്സിലും സത്യത്തിലും ഭൂമിയിൽ എനിക്ക് തുല്യൻ ആരുണ്ട്?
പ്രഭവം സര്വലോകാനാം ധര്മാണാം ച വിശേഷതഃ
എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും ഉത്ഭവം, പ്രത്യേകിച്ച് ധർമ്മങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം.
സൃജേയം വാ ഗ്രസേയം വാ നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ
ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചാലോ ഇല്ലാതാക്കിയാലോ, ഇതിൽ ആലോചന വേണ്ടതില്ല.
അനുനേതും തദാ വേനസ്തതഃ ക്രുദ്ധാ മഹര്ഷയഃ
അപ്പോൾ വേനനെ തടയാൻ മഹർഷിമാർ കോപത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
തതോ ഽസ്യ വാമഹസ്തം തേ മമന്ഥുര്ഭൃശകോപിതാഃ
അതിനുശേഷം, അത്യന്തം കോപത്തോടെ അവർ അവന്റെ ഇടത് കൈ ചുരണ്ടി.
ഹ്രസ്വോ ഽതിമാത്രം പുരുഷഃ കൃഷ്ണശ്ചാപി ബഭൂവ ഹ
അവിടെ അത്യന്തം ചെറുതും കറുത്തവനുമായ ഒരു പുരുഷൻ പിറന്നു.
തമാര്ത്തം വിഹ്വലം ദൃഷ്ട്വാ നിഷീദേത്യബ്രുവന്കില
അവനെ ദു:ഖത്തിലും ആശയക്കുഴപ്പത്തിലും കാണുമ്പോൾ, അവർ പറഞ്ഞു: 'ഇറങ്ങി ഇരിക്കൂ'.
ധീവരാനസൃജച്ചാപി വേനകല്മഷസംഭവാന്
വേനന്റെ അശുദ്ധിയിൽ നിന്ന് അവൻ മീൻപിടിത്തക്കാരെ സൃഷ്ടിച്ചു.
അധര്മരുചയശ്ചാപി വിദ്ധി താന്വേനകല്മഷാന്
വേനന്റെ അശുദ്ധിയിൽ നിന്നവരെ അധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവരായി അറിയണം.
അരണീമിവ സംരബ്ധാ മമന്ഥുര്ജാതമന്യവഃ
അഗ്നി ഉരുക്കുന്ന കട്ടകളെപ്പോലെ, അവർ ക്രോധത്തോടെ ചുരണ്ടി.
പൃഥോഃ കരതലാദ്വാപി യസ്മാജ്ജാതഃ പൃഷുസ്തതഃ
പൃഥുവിന്റെ കൈയിലിൽ നിന്നാണ് അവൻ ജനിച്ചതിനാൽ അവനെ പൃഥു എന്ന് വിളിച്ചു.
ആദ്യമാജഗവം നാമ ധനുര്ഗൃഹ്യ മഹാരവമ്
ആദ്യമായ അജഗവം എന്ന വില്ലെടുത്ത്, അതു വലിയ ശബ്ദത്തോടെ മുഴങ്ങി.
തസ്മിഞ്ജാ തേ ഽഥ ഭൂതാനി സംപ്രഹൃഷ്ടാനി സര്വശഃ
അപ്പോൾ അവന്റെ ജനനത്തിൽ എല്ലാ ജീവികളും സന്തോഷിച്ചു.
സമുത്പന്നേന രാജര്ഷിഃ സത്പുത്രേണ മഹാത്മനാ
ഉത്തമനായ പുത്രനോടുകൂടി ഒരു രാജർഷി ജനിച്ചു.
തം നദ്യശ്ച സമുദ്രാശ്ച രത്നാന്യാദായ സര്വശഃ
നദികളും സമുദ്രങ്ങളും അവനു എല്ലാ രത്നങ്ങളും കൊണ്ടുവന്നു.
പിതാമഹശ്ച ഭഗവാനങ്ഗിരോഭിഃ സഹാമരൈഃ
ഭഗവാൻ പിതാമഹൻ, അംഗിരസും ദേവതകളും കൂടെ ചേർന്ന്,
സമാഗമ്യ തദാ വൈന്യമഭ്യ ഷിഞ്ചന്നരാധിപമ്
അവർ അന്നപ്പോൾ വേനന്റെ വംശജനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
സോ ഽഭിഷിക്തോ മഹാരാജോ ദേവൈരങ്ഗിരസഃ സുതൈഃ
അങ്ങനെ മഹാരാജാവ് ദേവന്മാരിൽ അംഗിരസിന്റെ പുത്രന്മാർ അഭിഷേകം ചെയ്തു.
പിത്രാപരഞ്ജിതാസ്തസ്യ പ്രജാസ്തേനാനുരഞ്ജിതാഃ
അവന്റെ പിതാവിൽ നിന്ന് അകന്ന് പോയിരുന്ന പ്രജകൾ അവനാൽ വീണ്ടും സന്തോഷിച്ചു.
ആപസ്തസ്തംഭിരേ തസ്യ സമുദ്രമഭിയാസ്യതഃ
അവൻ സമുദ്രത്തോട് അടുത്തപ്പോൾ വെള്ളങ്ങൾ അവനെ തടഞ്ഞു.
അകൃഷ്ടപച്യാ പൃഥിവീ സിദ്ധ്യന്ത്യന്നാനി ചിന്തയാ
വളച്ചിടാതെ തന്നെ ഭൂമി വിളവുകൾ കൊടുക്കുന്നു; ആഹാരം ചിന്തിച്ചാൽ തന്നെ ലഭിക്കുന്നു.