പൌലഹോ ഽഥാര്വരീവാംശ്ച ഏതേ സപ്തര്ഷയസ്തഥാ
പൗലഹൻ, അതർവരിവാൻ, ഇവരും ആ ഏഴു മഹർഷിമാരിൽ ഉൾപ്പെട്ടവരാണ്.
ബൃഹദുക്ഥോ നവഃ സേതുഃ ശ്രുതശ്ചേതി നവ സ്മൃതാഃ
ബൃഹദുക്തൻ, നവൻ, സെതു, ശ്രുതൻ—ഇവരെ ഒമ്പത് പേരായി ഓർക്കുന്നു.
പുരാണേ പരിസംഖ്യാതാ ദ്വിതീയം വൈ തദന്തരമ്
പുരാണത്തിൽ എണ്ണപ്പെട്ടതുപോലെ, ഇതാണ് രണ്ടാമത്തെ കാലഘട്ടം.
മൂലം മന്വന്തരസ്യൈതേ തേഷാം ചൈവാന്വയാഃ പ്രജാഃ
ഈ പേരുകളാണ് ആ മന്വന്തരത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനവും, അവരുടെ സന്തതികളാണ് ജനങ്ങൾ.
ഋഷയോ ദേവപുത്രാശ്ച ഇതി ശാസ്ത്രേ വിനിശ്ചയഃ
ഋഷിമാരും ദേവപുത്രന്മാരുമാണ് എന്ന് ശാസ്ത്രത്തിൽ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഏതന്മന്വന്തരം പ്രോക്തം സമാസാച്ച ന വിസ്തരാത്
ഈ മന്വന്തരം സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞതാണ്, വിശദമായി അല്ല.
ന ശക്യോ വിസ്തരസ്തസ്യ വക്തും വര്ഷശതൈരപി
അതിന്റെ മുഴുവൻ കഥ നൂറു വർഷം പറഞ്ഞാലും തീർക്കാൻ കഴിയില്ല.
തൃതീയേ ത്വഥ പര്യായേ ഉത്തമസ്യാന്തരേ മനോഃ
മൂന്നാമത്തെ ചക്രത്തിൽ, ഉത്തമമനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിലാണ്.
സുധാമാനശ്ച യേ ദേവാ യേ ചാന്യേ വശവര്ത്തിനഃ
സുധാമാനനും ആ ദേവന്മാരും, കൂടാതെ അനുസരണയുള്ള മറ്റുള്ളവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
സത്യോ ധൃതിര്ദമോ ദാന്തഃ ക്ഷമഃ ക്ഷാമോ ധ്വനിഃ ശുചിഃ
സത്യൻ, ധൃതി, ദമൻ, ദാന്തൻ, ക്ഷമ, ക്ഷാമൻ, ധ്വനി, ശുചി—ഇവരാണ്.
ഇത്യേതേ ദ്വാദശ പ്രോക്താഃ സുധാമാനസ്തു നാമഭിഃ
ഇവരെ പന്ത്രണ്ടുപേരായി സുധാമാനന്മാർ എന്ന പേരിൽ വിളിക്കുന്നു.
വിശ്വധാ വിശ്വകര്മാ ച മാനസസ്തു വിരാജസഃ
വിശ്വധാ, വിശ്വകർമ്മ, മാനസൻ, വിരാജസൻ—ഇവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
അവധ്യോ ഽവരതിര്ദേവോ വസുര്ധിഷ്ണ്യോ വിഭാവസുഃ
അവധ്യൻ, അവ്രതിര്, ദേവൻ, വസുർ, ധിഷ്ണ്യൻ, വിഭാവസു — ഇവരാണ്.
രഥോര്മിഃ കേതുമാഞ്ഛ്ചൈവ കീര്ത്തിതാസ്തു പ്രതര്ദനാഃ
രഥോർമി, കെതുമാൻ, പ്രതർദനൻ ഇവരും പേരെടുത്തു പറയുന്നു.
സുദാനോ വസുദാനശ്ച സുമഞ്ജസവിഷാവുഭൌ
സുദാനൻ, വസുദാനൻ, സുമഞ്ജസനും വിശാവനും രണ്ട് പേരും കൂടി.
ശിവാ ഹ്യേതേ തു വിജ്ഞേയാ യജ്ഞിയാ ദ്വാദശാപരാഃ
ഇവരെ ശുഭമായും യജ്ഞത്തിന് യോഗ്യമായ പന്ത്രണ്ടു ദേവതകളായി അറിയണം.
ദിക്പതിര്വാക്പതിശ്ചൈവ വിശ്വഃ ശംഭുസ്തഥൈവ ച
ദിക്പതി, വാക്പതി, വിശ്വൻ, ശംഭു — ഇവരും അങ്ങനെ തന്നെ.
അശ്വശ്ചൈവ സദശ്വശ്ച ക്ഷേമാനന്ദൌ തഥൈവ ച
അശ്വനും സദശ്വനും, ക്ഷേമനും ആനന്ദനും കൂടിയാണ്.
ഇത്യേതാ ദേവതാ ഹ്യാസന്നൌത്തമസ്യാന്തരേ മനോഃ
ഇവ ദേവതകൾ ഉത്തമമനുവിന്റെ കാലത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നു.
പുത്രാസ്ത്തവങ്ഗിരസസ്തേ വൈ ഉത്തമസ്യ പ്രജാപതേഃ
അംഗിരസ്സിന്റെ പുത്രന്മാർ ഉത്തമപ്രജാപതിയുടെ മക്കളായിരുന്നു.
സപ്തര്ഷയസ്തു തേ സര്വ ഉത്തമസ്യാന്തരേ മനോഃ
ഉത്തമമനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇവരൊക്കെയും സപ്തർഷിമാരായിരുന്നു.
ദേവാമ്വുജശ്ചാപ്രതിമൌ മഹോത്സാഹോ ഗജസ്തഥാ
ദേവാംവുജൻ, അപ്രതിമൻ, മഹാശക്തിയുള്ളവർ, ഗജനും കൂടെ.
ഉത്തമസ്യ മനോഃ പുത്രാസ്ത്രയോദശ മഹാത്മനഃ
മഹാത്മാവായ ഉത്തമമനുവിന് പതിമൂന്നു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
ഔത്തമഃ പരിസംഖ്യാതഃ സര്ഗഃ സ്വാരോചിഷേണ തു
ഉത്തമ സൃഷ്ടി സ്വാരോചിഷമനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ എണ്ണപ്പെടുന്നു.
ചതുര്ഥേ ത്വഥ പര്യായേ താമസസ്യാതരേ മനോഃ
നാലാമത്തെ ചക്രത്തിൽ, താമസമനുവിന്റെ കാലത്ത്,
പുലസ്ത്യപുത്രാസ്തേ ദേവാസ്താമസസ്യാന്തരേ മനോഃ
പുലസ്ത്യന്റെ പുത്രന്മാർ താമസമനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിലെ ദേവതകളായിരുന്നു.
ഇന്ദ്രിയാണാം പ്രതീയേത ഋഷയഃ പ്രതിജാനതേ
ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ പ്രതിനിധികളായി ഋഷിമാർ അറിയപ്പെടുന്നു.
ഇന്ദ്രിയാണി തഥാ ദേവാ മനോസ്തസ്യാന്തരേ സ്മൃതാഃ
ആ മനുവിന്റെ കാലത്ത് ദേവതകളായി സ്വയം ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ തന്നെ ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
സപ്തര്ഷയോംഽതരേ യേ ച താന്നിബോധത സത്തമാഃ
ആ കാലഘട്ടത്തിലെ സപ്തർഷിമാരുടെ പേരുകൾ കേൾക്കൂ, മഹാന്മാരേ.
അത്രേയസ്ത്വഗ്നിരിത്യേവ ജ്യോതിര്ധാമാ ച ഭാര്ഗവഃ
അത്രി അഗ്നിയാണു, ജ്യോതിര്ധാമൻ ഭാർഗവനാണ്.