തൃണബിന്ദുസ്തതസ്തസ്മാത്തതജസ്തൃണബിന്ദുതഃ
തൃണബിന്ദുവിൽ നിന്ന് തതജൻ ജനിച്ചു; തൃണബിന്ദുവിൽ നിന്ന് മറ്റൊരുവനും.
ജാതൂകര്ണോ ഭവത്തസ്മാത്ത സ്മാദ്ദ്വൈപായനഃ സ്മൃതഃ
അവനിൽ നിന്ന് ജാതൂകർണ്ണൻ ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് ദ്വൈപായനൻ എന്നും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ഭവിഷ്യേ ദ്വാപരേ ചൈവ ദ്വോണിര്ദ്വൈപായനേ ഽപി ച
ഭാവിയിൽ, ദ്വാപരയുഗത്തിലും, ദ്വൈപായനനിൽ നിന്ന് ദ്വോണി ഉണ്ടാകും.
ഭവിഷ്യന്തി ഭവിഷ്യേഷു ശാഖാപ്രമയനാനി തു
ഭാവിയിലേക്കുള്ള കാലങ്ങളിൽ പല ശാഖകളും വ്യാഖ്യാനങ്ങളും ഉണ്ടാകും.
തപസാ കര്മ ച പ്രാപ്തം കര്മണാ ചാപി തേ യശഃ
നിന്റെ തപസ്സും പ്രവൃത്തിയും കൊണ്ടാണ് നീ നേടിയത്; പ്രവൃത്തിയാൽ നിന്റെ പ്രശസ്തിയും ലഭിച്ചു.
വ്യാപ്തം ബ്രഹ്മാമൃതം ശുക്രം ബ്രഹ്മൈവാമൃതമുച്യതേ
ബ്രഹ്മത്തിന്റെ അമൃതസ്വഭാവം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ് അമൃതം എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്.
ബൃഹത്വാദ്ബൃംഹണാച്ചൈവ തദ്ബ്രഹ്മേത്യഭിധീയതേ
വലിയതും വികസിപ്പിക്കുന്നതുമായതിനാൽ അതിന് ബ്രഹ്മം എന്നു പേരാണ്.
അഥര്വഋഗ്യജുഃ സാമ്നി യത്തസ്മൈ ബ്രഹ്മണേ നമഃ
അഥർവ്വം, ഋഗ്, യജുസ്, സാമം എന്നിവയിൽ ഉള്ള ആ ബ്രഹ്മത്തിന് വന്ദനം.
മഹതഃ പരമം ഗുഹ്യം തസ്മൈ സുബ്രഹ്മണേ നമഃ
മഹത്തുക്കളുടെ പരമഗുഹ്യമായ അതുല്യ ബ്രഹ്മത്തിന് വന്ദനം.
സംപ്രകാശപ്രവൃത്തിഭ്യാം പുരുഷാര്ഥപ്രയോജനമ്
പ്രകാശവും പ്രവർത്തിയും കൊണ്ടാണ് മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ ലക്ഷ്യം സാധ്യമാകുന്നത്.
യത്തദവ്യക്തമതം പ്രകൃതിര്ബ്രഹ്മ ശാശ്വതമ്
അപ്രകടമായത്, ആലോചിക്കാനാകാത്തത്, പ്രകൃതിയും, ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മവും അതാണ്.
അവിഭാഗസ്തഥാ ശുക്രമക്ഷരം ബഹുധാത്മകമ്
അഭേദമായത്, ശുദ്ധമായത്, അക്ഷരമായത്, അനേകം രൂപങ്ങളുള്ളതും അതാണ്.
കൃതേ പുനഃ ക്രിയാ നാസ്തി കുത ഏവാകൃതക്രിയാഃ
കൃതയുഗത്തിൽ പ്രവൃത്തി ഇല്ല; അപ്പോൾ ചെയ്യാത്ത പ്രവൃത്തികൾ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?
ശ്രോതവ്യം വാ ശ്രുതം വാപി തഥൈവാസാധു സാധു വാ
കേൾക്കേണ്ടതോ കേട്ടതോ, നല്ലതോ അല്ലാത്തതോ ആയാലും അതെല്ലാം ഒരുപോലെയാണ്.
ദ്രഷ്ടവ്യം വാഥ ശ്രോതവ്യം ഘ്രാതവ്യം വാ കഥഞ്ചന
എന്തെങ്കിലും കാണപ്പെടാം, കേൾക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ വാസനയറിയാം — എങ്ങനെയായാലും.
യന്ന ദര്ശിതവാനേഷ കസ്തദന്വേഷ്ടുമര്ഹതി
അവൻ വെളിപ്പെടുത്താത്തത് ആരാണ് അന്വേഷിക്കാൻ യോഗ്യൻ?
യദാ യത്ക്രിയതേ യേന തദാ തസ്മോ ഽഭിമന്യതേ
ആർക്കെങ്കിലും എന്തെങ്കിലും ചെയ്യുമ്പോൾ, അതിനെ അവൻ സ്വന്തം കാര്യമെന്നു കരുതുന്നു.
യദാ ച ക്രിയതേ കിഞ്ചിത്കേനചിദ്വാ കഥം ക്വചിത്
എവിടെയും, ആരാൽവേണമെങ്കിലും, എങ്ങനെയായാലും എന്തെങ്കിലും ചെയ്യുമ്പോൾ,
വിരിക്തം ചാതിരിക്തം ച ജ്ഞാനാജ്ഞാനേപ്രിയാപ്രിയേ
അത് വേരുപെട്ടതായാലും അതിരായാലും, അറിവിലോ അജ്ഞതയിലോ, ഇഷ്ടമോ അനിഷ്ടമോ ആയാലും,
ഊര്ദ്ധ്വം തിര്യ്യഗധോഭാവസ്തസ്യൈവാദൃഷ്ടകാരിണഃ
മുകളിലേക്കോ, ചുറ്റുമോ, താഴോട്ടോ ഉള്ള അവസ്ഥകൾ ആ അദൃശ്യനായ കര്ത്താവിനേയാണ് ചേർന്നിരിക്കുന്നത്.
പ്രത്യേകവേദ്യംഭവതി ത്രേതാസ്വിഹ പുനഃ പുനഃ
ഇവയെല്ലാം ഓരോരുത്തരും ത്രേതായുഗത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും അനുഭവിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മാ ചൈതാനുവാചാദൌ തസ്മിന്വൈവസ്വതേ ഽന്തരേ
ആ വൈവസ്വതയുഗത്തിന്റെ ഇടവേളയിൽ ആദിയിൽ ബ്രഹ്മാവ് ഇവയെല്ലാം പറഞ്ഞു.
കുര്വന്തി സംഹിതാ ഹ്യേതേ ജായമാനാഃ പരസ്പരമ്
ഇവ പരസ്പരം ജനിച്ച് സംഹിതകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
അതീതേഷു വ്യതീതാനി വര്ത്തന്തേ പുനഃ പുനഃ
മുൻകാലത്ത് കഴിഞ്ഞവ വീണ്ടും വീണ്ടും സംഭവിക്കുന്നു.
യുഗേ യുഗേ തു താഃ ശാഖാ വ്യസ്യന്തേ തൈ പുനഃ പുനഃ
യുഗംതോറും അവയുടെ ശാഖകൾ അവരാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും വ്യാപിക്കുന്നു.
തേഷാം ഗോത്രേഷ്വിമാഃ ശാഖാ ഭവന്തി ഹി പുനഃ പുനഃ
അവരുടെ വംശങ്ങളിൽ ഈ ശാഖകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉണ്ടാകുന്നു.
ഏവമേവ തു വിജ്ഞേയാ അതീതാനാഗതേഷ്വപി
ഇതുപോലെ തന്നെ, കഴിഞ്ഞതിലും വരാനിരിക്കുന്നതിലും ഇവ മനസ്സിലാക്കണം.
അതീതേഷു വ്യതീതാനി വര്ത്തന്തേ സാംപ്രതേ ഽന്തരേ
മുൻകാലത്ത് കഴിഞ്ഞവ ഇപ്പോഴത്തെ ഇടവേളയിൽ ഉണ്ടാകുന്നു.
പൂര്വേണ പശ്ചിമം ജ്ഞേയം വര്തമാനേന ചോഭയമ്
മുൻകാലം നോക്കിയാൽ പിന്നത്തെത് അറിയാം; ഇപ്പോഴത്തെത് നോക്കിയാൽ ഇരുവരെയും അറിയാം.
ഏവം ദേവാഃ സപിതര ഋഷയോ മനവശ്ച വൈ
ഇങ്ങനെ, ദേവന്മാരും പിതാക്കളും ഋഷികളും മനുക്കളും