മന്ത്രബ്രാഹ്മണകര്ത്താരോ ജായന്തേ ച യുഗക്ഷയാത്
യുഗം അവസാനിക്കുമ്പോൾ മന്ത്രങ്ങളും ബ്രാഹ്മണഗ്രന്ഥങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്നവർ ജനിക്കുന്നു.
കല്പാനാമാര്ഷവിദ്യാനാം നാനാശാസ്ത്രകൃതശ്ച യേ
കല്പങ്ങളുടെയും ഋഷിവിദ്യകളുടെയും വിവിധ ശാസ്ത്രങ്ങൾ രചിച്ചവരാണ് അവർ.
വൈവസ്വതേ ഽന്തരേ തസ്മിന്ദ്വാപരേഷു പുനഃ പുനഃ
വൈവസ്വതാന്തരത്തിൽ, ഓരോ ദ്വാപരയുഗത്തിലും വീണ്ടും വീണ്ടും,
സപ്തമേ ദ്വാപരേ വ്യമതാഃ സ്വയം വേദാഃ സ്വയംഭുവാ
ഏഴാമത്തെ ദ്വാപരയുഗത്തിൽ സ്വയംഭൂവായവൻ വേദങ്ങൾ തന്നെ വിഭജിച്ചു.
തൃതീയേ ചോശനാ വ്യാസശ്ചതുര്ഥേ ച ബൃഹസ്പതിഃ
മൂന്നാമത്തിൽ ഉശനസ് വ്യാസനായിരുന്നു; നാലാമത്തിൽ ബൃഹസ്പതി.
സപ്തമേ ച തഥൈവേന്ദ്രോ വസിഷ്ഠശ്ചാഷ്ടമേ സ്മൃതഃ
ഏഴാമത്തിലും ഇന്ദ്രനും, എട്ടാമത്തിൽ വസിഷ്ഠനും അങ്ങനെ ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ഏകാദശേ തു ത്രിവര്ഷാ സനദ്വാജസ്തതഃ പരമ്
പതിനൊന്നാമത്തെ വർഷത്തിൽ മൂന്നു വർഷത്തേക്ക് സനദ്വാജൻ വന്നു.
ത്രൈയ്യാരുണിഃ പഞ്ചദശേ ഷോഡശേ തു ധനഞ്ജയഃ
പതിനഞ്ചാമത്തെ വർഷത്തിൽ ത്രയ്യാരുണി, പതിനാറാമത്തിൽ ധനഞ്ജയൻ.
ഋജീഷാത്തു ഭരദ്വാജോ ഭരദ്വാജാത്തു ഗൌതമഃ
ഋജീഷനിൽ നിന്ന് ഭരദ്വാജൻ ജനിച്ചു, ഭരദ്വാജനിൽ നിന്ന് ഗൗതമൻ.
ഹര്യവനാത്പരോ വേനഃ സ്മൃതോ വാജശ്രവാസ്തതഃ
ഹര്യവനനിൽ നിന്ന് വേനൻ, വേനനിൽ നിന്ന് വാജശ്രവാസ് എന്നതിങ്ങനെ ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
തൃണബിന്ദുസ്തതസ്തസ്മാത്തതജസ്തൃണബിന്ദുതഃ
തൃണബിന്ദുവിൽ നിന്ന് തതജൻ ജനിച്ചു; തൃണബിന്ദുവിൽ നിന്ന് മറ്റൊരുവനും.
ജാതൂകര്ണോ ഭവത്തസ്മാത്ത സ്മാദ്ദ്വൈപായനഃ സ്മൃതഃ
അവനിൽ നിന്ന് ജാതൂകർണ്ണൻ ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് ദ്വൈപായനൻ എന്നും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ഭവിഷ്യേ ദ്വാപരേ ചൈവ ദ്വോണിര്ദ്വൈപായനേ ഽപി ച
ഭാവിയിൽ, ദ്വാപരയുഗത്തിലും, ദ്വൈപായനനിൽ നിന്ന് ദ്വോണി ഉണ്ടാകും.
ഭവിഷ്യന്തി ഭവിഷ്യേഷു ശാഖാപ്രമയനാനി തു
ഭാവിയിലേക്കുള്ള കാലങ്ങളിൽ പല ശാഖകളും വ്യാഖ്യാനങ്ങളും ഉണ്ടാകും.
തപസാ കര്മ ച പ്രാപ്തം കര്മണാ ചാപി തേ യശഃ
നിന്റെ തപസ്സും പ്രവൃത്തിയും കൊണ്ടാണ് നീ നേടിയത്; പ്രവൃത്തിയാൽ നിന്റെ പ്രശസ്തിയും ലഭിച്ചു.
വ്യാപ്തം ബ്രഹ്മാമൃതം ശുക്രം ബ്രഹ്മൈവാമൃതമുച്യതേ
ബ്രഹ്മത്തിന്റെ അമൃതസ്വഭാവം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ് അമൃതം എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്.
ബൃഹത്വാദ്ബൃംഹണാച്ചൈവ തദ്ബ്രഹ്മേത്യഭിധീയതേ
വലിയതും വികസിപ്പിക്കുന്നതുമായതിനാൽ അതിന് ബ്രഹ്മം എന്നു പേരാണ്.
അഥര്വഋഗ്യജുഃ സാമ്നി യത്തസ്മൈ ബ്രഹ്മണേ നമഃ
അഥർവ്വം, ഋഗ്, യജുസ്, സാമം എന്നിവയിൽ ഉള്ള ആ ബ്രഹ്മത്തിന് വന്ദനം.
മഹതഃ പരമം ഗുഹ്യം തസ്മൈ സുബ്രഹ്മണേ നമഃ
മഹത്തുക്കളുടെ പരമഗുഹ്യമായ അതുല്യ ബ്രഹ്മത്തിന് വന്ദനം.
സംപ്രകാശപ്രവൃത്തിഭ്യാം പുരുഷാര്ഥപ്രയോജനമ്
പ്രകാശവും പ്രവർത്തിയും കൊണ്ടാണ് മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ ലക്ഷ്യം സാധ്യമാകുന്നത്.
യത്തദവ്യക്തമതം പ്രകൃതിര്ബ്രഹ്മ ശാശ്വതമ്
അപ്രകടമായത്, ആലോചിക്കാനാകാത്തത്, പ്രകൃതിയും, ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മവും അതാണ്.
അവിഭാഗസ്തഥാ ശുക്രമക്ഷരം ബഹുധാത്മകമ്
അഭേദമായത്, ശുദ്ധമായത്, അക്ഷരമായത്, അനേകം രൂപങ്ങളുള്ളതും അതാണ്.
കൃതേ പുനഃ ക്രിയാ നാസ്തി കുത ഏവാകൃതക്രിയാഃ
കൃതയുഗത്തിൽ പ്രവൃത്തി ഇല്ല; അപ്പോൾ ചെയ്യാത്ത പ്രവൃത്തികൾ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?
ശ്രോതവ്യം വാ ശ്രുതം വാപി തഥൈവാസാധു സാധു വാ
കേൾക്കേണ്ടതോ കേട്ടതോ, നല്ലതോ അല്ലാത്തതോ ആയാലും അതെല്ലാം ഒരുപോലെയാണ്.
ദ്രഷ്ടവ്യം വാഥ ശ്രോതവ്യം ഘ്രാതവ്യം വാ കഥഞ്ചന
എന്തെങ്കിലും കാണപ്പെടാം, കേൾക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ വാസനയറിയാം — എങ്ങനെയായാലും.
യന്ന ദര്ശിതവാനേഷ കസ്തദന്വേഷ്ടുമര്ഹതി
അവൻ വെളിപ്പെടുത്താത്തത് ആരാണ് അന്വേഷിക്കാൻ യോഗ്യൻ?
യദാ യത്ക്രിയതേ യേന തദാ തസ്മോ ഽഭിമന്യതേ
ആർക്കെങ്കിലും എന്തെങ്കിലും ചെയ്യുമ്പോൾ, അതിനെ അവൻ സ്വന്തം കാര്യമെന്നു കരുതുന്നു.
യദാ ച ക്രിയതേ കിഞ്ചിത്കേനചിദ്വാ കഥം ക്വചിത്
എവിടെയും, ആരാൽവേണമെങ്കിലും, എങ്ങനെയായാലും എന്തെങ്കിലും ചെയ്യുമ്പോൾ,
വിരിക്തം ചാതിരിക്തം ച ജ്ഞാനാജ്ഞാനേപ്രിയാപ്രിയേ
അത് വേരുപെട്ടതായാലും അതിരായാലും, അറിവിലോ അജ്ഞതയിലോ, ഇഷ്ടമോ അനിഷ്ടമോ ആയാലും,
ഊര്ദ്ധ്വം തിര്യ്യഗധോഭാവസ്തസ്യൈവാദൃഷ്ടകാരിണഃ
മുകളിലേക്കോ, ചുറ്റുമോ, താഴോട്ടോ ഉള്ള അവസ്ഥകൾ ആ അദൃശ്യനായ കര്ത്താവിനേയാണ് ചേർന്നിരിക്കുന്നത്.