ദേവാര്ഷീ ധര്മപുത്രൌ തു നരനാരായണവുഭൌ
ധർമ്മപുത്രന്മാരായ ദിവ്യർഷിമാർ ഇരുവരും നരനും നാരായണനും ആണ്.
കുബേരശ്ചൈവ പൌലസ്ത്യഃ പ്രത്യൂഷസ്യ ദലഃ സുത
കുബേരനും പൗലസ്ത്യനും, പ്രത്യൂഷന്റെ ശാഖയിൽ പെട്ട പുത്രനും.
ഋഷന്തി വേദാന്യസ്മാത്തേ തസ്മാദ്ദേവര്ഷയഃ സ്മൃതാഃ
വേദങ്ങൾ അവരിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചു; അതുകൊണ്ടാണ് അവർ ദേവർഷിമാർ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.
യേ ച ഐക്ഷ്വാകനാഭാഗാ ജ്ഞേയാ രാജര്ഷയസ്തു തേ
ഐക്ഷ്വാകുവിന്റെ വംശജരെ രാജർഷിമാർ എന്ന് അറിയണം.
ബ്രഹ്മലോകപ്രതിഷ്ഠാസ്തു സമൃതാ ബ്രഹ്മര്ഷയോ ഽമലാഃ
ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ സ്ഥിരമായവരെ നിർമ്മല ബ്രഹ്മർഷിമാർ എന്ന് പറയുന്നു.
ഇന്ദ്രലോകപ്രതിഷ്ഠാസ്തു സര്വേ രാജര്ഷയോ മതാഃ
ഇന്ദ്രലോകത്തിൽ സ്ഥിരമായ എല്ലാവരെയും രാജർഷിമാർ എന്നു കരുതുന്നു.
യേ ച ബ്രഹ്മര്ഷയഃ പ്രോക്താ ദിവ്യാ ദേവര്ഷയശ്ച യേ
ഇവിടെ പറഞ്ഞ ബ്രഹ്മർഷിമാരെയും ദിവ്യമായ ദേവർഷിമാരെയും കൂടി.
ഭൂതം ഭവ്യം ഭവജ്ജ്ഞാനം സത്യാഭി വ്യാത്ദൃതം തഥാ
ഭൂതകാലം, ഭാവികാലം, ഇപ്പോഴുള്ളത്—ഇതിന്റെ ജ്ഞാനം സത്യത്തിലും സ്ഥിരതയിലും നിലകൊള്ളുന്നു.
തപസേഹ പ്രസിദ്ധാ യേ ഗര്ഭേ യൈശ്ച പ്രവേദിതമ്
ഇവിടെ തപസ്സിനാൽ പ്രശസ്തരായവരും, ഗർഭത്തിൽ തന്നെ ജ്ഞാനം അറിയിച്ചവരുമാണ്.
ഏതേ രാജര്ഷയോ യുക്താ ദേവാദ്വിജനൃപാശ്ച യേ
ഇവരാണ് ധർമ്മത്തിൽ ഉറപ്പുള്ള രാജർഷിമാർ, ദൈവികരും മാനുഷികരുമായ രാജാക്കളും.
സപ്തൈതേ സപ്തഭിശ്ചൈവ ഗുണൈഃ സപ്തര്ഷയഃ സ്മൃതാഃ
ഈ ഏഴുപേരും ഏഴ് ഗുണങ്ങളുമായി ചേർന്ന്, സപ്തർഷിമാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ബുദ്ധാഃ പ്രത്യക്ഷ ധര്മാണോ ഗോത്രപ്രാവര്ത്തകാശ്ച തേ
അവർ ബുദ്ധിമാന്മാരാണ്, നേരിട്ട് ധർമ്മം കാണുന്നവരും, ഗോത്രങ്ങളുടെ ആരംഭകരുമാണ്.
തുല്യൈര്വ്യവഹരന്തി സ്മ ഹ്യദുഷ്ടൈഃ കര്മഹേതുഭിഃ
അവർ സമന്വയത്തോടെ, കുറ്റമില്ലാത്ത പ്രവർത്തികളിലൂടെ ജീവിച്ചു.
കുടുംബിനോ ബുദ്ധിമന്തോ വനാന്തരനിവാസിനഃ
കുടുംബജീവിതം നയിക്കുന്ന, വിവേകമുള്ളവരും കാട്ടിൽ വസിക്കുന്നവരുമാണ് അവർ.
വര്ണാശ്രമവ്യവസ്ഥാനം ക്രിയതേ പ്രഥമം തു വൈ
വർണ്ണാശ്രമ വ്യവസ്ഥ ആദ്യമായി സ്ഥാപിച്ചത് ഇവരാണ്.
പ്രവര്ത്തയന്തി യേ വര്ണാനാശ്രമാംശ്ചൈവ സര്വശഃ
വർണ്ണങ്ങളും ആശ്രമങ്ങളും മുഴുവനായും ഇവർ പ്രചോദിപ്പിച്ചു.
ജായമാനേ പിതാപുത്രേ പുത്രഃ പിതരി ചൈവ ഹി
പിതാവ് പുത്രനായി ജനിക്കുമ്പോഴും, പുത്രൻ പിതാവായി ജനിക്കുമ്പോഴും,
അഷ്ടാശീതിസഹസ്രാണി പ്രോക്താനി ഗൃഹമേധിനാമ്
അശീതിയെട്ടായിരം പേർ ഗൃഹസ്ഥന്മാരാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
ദാരാഗ്നിഹോത്രിണസ്തേ വൈ യൈ പ്രജാഹേതവഃ സ്മൃതാഃ
ഭാര്യയുള്ളവരും അഗ്നിഹോത്രം ചെയ്യുന്നവരും സന്തതിക്ക് കാരണമായവരായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
അഷ്ടാശീതിസഹസ്രാണി നിഹിതാ ഉത്തരാപഥേ
അശീതിയെട്ടായിരം പേർ ഉത്തരാപഥത്തിൽ സ്ഥിരമായി വസിക്കുന്നു.
മന്ത്രബ്രാഹ്മണകര്ത്താരോ ജായന്തേ ച യുഗക്ഷയാത്
യുഗം അവസാനിക്കുമ്പോൾ മന്ത്രങ്ങളും ബ്രാഹ്മണഗ്രന്ഥങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്നവർ ജനിക്കുന്നു.
കല്പാനാമാര്ഷവിദ്യാനാം നാനാശാസ്ത്രകൃതശ്ച യേ
കല്പങ്ങളുടെയും ഋഷിവിദ്യകളുടെയും വിവിധ ശാസ്ത്രങ്ങൾ രചിച്ചവരാണ് അവർ.
വൈവസ്വതേ ഽന്തരേ തസ്മിന്ദ്വാപരേഷു പുനഃ പുനഃ
വൈവസ്വതാന്തരത്തിൽ, ഓരോ ദ്വാപരയുഗത്തിലും വീണ്ടും വീണ്ടും,
സപ്തമേ ദ്വാപരേ വ്യമതാഃ സ്വയം വേദാഃ സ്വയംഭുവാ
ഏഴാമത്തെ ദ്വാപരയുഗത്തിൽ സ്വയംഭൂവായവൻ വേദങ്ങൾ തന്നെ വിഭജിച്ചു.
തൃതീയേ ചോശനാ വ്യാസശ്ചതുര്ഥേ ച ബൃഹസ്പതിഃ
മൂന്നാമത്തിൽ ഉശനസ് വ്യാസനായിരുന്നു; നാലാമത്തിൽ ബൃഹസ്പതി.
സപ്തമേ ച തഥൈവേന്ദ്രോ വസിഷ്ഠശ്ചാഷ്ടമേ സ്മൃതഃ
ഏഴാമത്തിലും ഇന്ദ്രനും, എട്ടാമത്തിൽ വസിഷ്ഠനും അങ്ങനെ ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ഏകാദശേ തു ത്രിവര്ഷാ സനദ്വാജസ്തതഃ പരമ്
പതിനൊന്നാമത്തെ വർഷത്തിൽ മൂന്നു വർഷത്തേക്ക് സനദ്വാജൻ വന്നു.
ത്രൈയ്യാരുണിഃ പഞ്ചദശേ ഷോഡശേ തു ധനഞ്ജയഃ
പതിനഞ്ചാമത്തെ വർഷത്തിൽ ത്രയ്യാരുണി, പതിനാറാമത്തിൽ ധനഞ്ജയൻ.
ഋജീഷാത്തു ഭരദ്വാജോ ഭരദ്വാജാത്തു ഗൌതമഃ
ഋജീഷനിൽ നിന്ന് ഭരദ്വാജൻ ജനിച്ചു, ഭരദ്വാജനിൽ നിന്ന് ഗൗതമൻ.
ഹര്യവനാത്പരോ വേനഃ സ്മൃതോ വാജശ്രവാസ്തതഃ
ഹര്യവനനിൽ നിന്ന് വേനൻ, വേനനിൽ നിന്ന് വാജശ്രവാസ് എന്നതിങ്ങനെ ഓർക്കപ്പെടുന്നു.