ആത്രേയഃ സുമതിര്ധീമാന്കാശ്യപോ ഹ്യകൃതവ്രണഃ
ആത്രേയൻ, ധീരനായ സുമതി, കശ്യപൻ, അകൃതവ്രണൻ,
സാവര്ണിഃ സോമദത്തിശ്ച സുശര്മാ ശാംശപായനഃ
സാവർണൻ, സോമദത്തി, സുശർമ, ശാംശപായനൻ.
ത്രിഭിസ്തത്ര കൃതാസ്തിസ്രഃ സംഹിതാഃ പുനരേവ ഹി
അവിടെ മൂവരും വീണ്ടും മൂന്ന് സംഹിതകള് ഒരുക്കി.
മാമികാ തു ചതുര്ഥീ സ്യാച്ചതസ്രോ മൂലസംഹിതാഃ
എന്നുടേതാണ് നാലാമത്തെത്; അങ്ങനെ നാല് പ്രധാന സംഹിതകള് ഉണ്ടായി.
പാഠാന്തരേ വൃഥാഭൂതാ വേദശാഖാ യഥാ തഥാ
മറ്റു പാഠഭേദങ്ങള് വെറുതെപോയി, വേദശാഖകള് പോലെ തന്നെ.
ലൌമഹര്ഷണികാ മൂലാ തതഃ കാശ്യപികാ പരാ
ലൗമഹർഷണികം ആദ്യത്തെ മൂലസംഹിത, അതിന് ശേഷം കാശ്യപികം.
ശാംശപായനികാ ചാന്യാ നോദനാര്ഥവിഭൂഷിതാ
മറ്റൊന്ന് ശാംശപായനികം, നോദയും അര്ത്ഥവും ചേര്ന്നതായും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും.
ഏതാഃ പഞ്ചദശാന്യാശ്ച ദശാന്യാ ദശഭിസ്തഥാ
ഇവ പതിനഞ്ച് സംഹിതകള്; കൂടാതെ പത്ത് മറ്റും, അങ്ങനെ തന്നെ പത്ത് കൂടി.
അഷ്ടൌ സാമസഹസ്രാണി സാമാനി ച ചതുര്ദ്ദശ
എട്ടായിരം സാമഗാനങ്ങള് ഉണ്ട്, കൂടാതെ പതിനാലു സാമങ്ങള് കൂടി.
ദ്വാദശൈവ സഹസ്രാണി ച്ഛന്ദ ആധ്വര്യവം സ്മൃതമ്
ആധ്വര്യവരീതിയില് പന്ത്രണ്ടായിരം ഛന്ദസ്സുകള് ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു.
സഗ്രാമ്യാരണ്യകം തസ്മാത്സമന്ത്രകരണം തഥാ
അത് കൊണ്ട് ഗ്രാമ്യവും ആരണ്യകവും ചേര്ന്നതും, മന്ത്രങ്ങളുടെ രചനയും ഉണ്ടായി.
ഗ്രാമ്യാരണ്യം സമന്ത്രം തദൃഗ്ബ്രാഹ്മണയജുഃ സ്മൃതമ്
ഗ്രാമ്യവും ആരണ്യകവും മന്ത്രങ്ങളോടൊപ്പം ചേര്ന്നത് ഋക്, ബ്രാഹ്മണ, യജുസ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
തഥൈവ തൈത്തിരീയാണാം പരക്ഷുദ്രാ ഇതി സ്മൃതമ്
അതു പോലെ തന്നെ, തൈത്തിരിയര് പരക്ഷുദ്ര എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ഋഗ്ഗമഃ പരിസംഖ്യാതോ ബ്രാഹ്മണം തു ചതുര്ഗുണമ്
ഋഗ് സംഹിതയുടെ എണ്ണം പറയപ്പെടുന്നു, ബ്രാഹ്മണം അതിന്റെ നാലിരട്ടി എന്നാണ് പറയുന്നത്.
ഏതത്പ്രമാണം യജുഷാമൃചാം ച സശുക്രിയം സഖിലം യാജ്ഞവല്ക്യമ്
ഇതാണ് യജുസും ഋകും, ശുക്രിയയും ഉള്പ്പെടെ, യാജ്ഞവൽക്ക്യന്റെ കണക്കുപ്രകാരം.
ഷട്സഹസ്രമൃചാമുക്തമൃചഃ ഷഡ്വിംശതിം പുനഃ
ആറായിരം ഋകുകൾ ഉണ്ട് എന്ന് പറയുന്നു, അതിനൊപ്പം ഇരുപത്താറും കൂടി.
ഏകാദശസഹസ്രാണി ഋചശ്ചാന്യാ ദശോത്തരാഃ
പതിനൊന്നായിരം ഋകുകൾ ഉണ്ട്, അതിന് പത്ത് കൂടി.
സഹസ്രമേകം മന്ത്രാണാമൃചാമുക്തം പ്രമാണതഃ
ഋകുമന്ത്രങ്ങളുടെ എണ്ണം ആയിരം എന്നാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.
ഋചാമഥര്വണാം പഞ്ചസഹസ്രാണീതി നിശ്ചയഃ
അഥർവണരുടെ ഋകുകൾ അഞ്ചായിരം എന്നുറപ്പാണ്.
ഏതദങ്ഗിരസാം പ്രോക്തം തേഷാമാരണ്യകം പുനഃ
ഇതാണ് ആംഗിരസന്മാരെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞത്; അവരുടെ ആരണ്യകം വീണ്ടും വിവരിക്കുന്നു.
കര്താരശചൈവ ശാഖാനാം ഭേദഹേതൂംസ്തഥൈവ ച
ശാഖകളുടെ സ്രഷ്ടാക്കളെയും അവയുടെ വിഭജനത്തിന് കാരണമായ കാര്യങ്ങളെയും കൂടി.
പ്രാജാപത്യാ ശ്രുതിര്നിത്യാ തദ്വികല്പാസ്ത്വിമേ സ്മൃതാഃ
പ്രജാപതിയുടെ ശ്രുതി ശാശ്വതമാണ്; ഇവയ്ക്ക് പകരമായവയെ സ്മൃതികൾ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
ദ്വാപരേഷു പുനര്ഭേദാഃ ശ്രുതീനാം പരികീര്ത്തിതാഃ
ദ്വാപരയുഗങ്ങളിൽ വീണ്ടും ശൃതി വിഭജനങ്ങൾ നടന്നതായി പറയുന്നു.
ശിഷ്ചേബ്യശ്ച പ്രദത്ത്വാ തു തപസ്തപ്തു വന ഗതഃ
അവർ ശിഷ്യന്മാർക്ക് അതെല്ലാം പഠിപ്പിച്ചു, പിന്നീട് കാടിലേക്ക് പോയി തപസ്സ് ചെയ്തു.
അങ്ഗാനി വേദാശ്ചത്വാരോ മീമാംസാ ന്യായവിസ്തരഃ
നാല് വേദങ്ങളും അവയുടെ അംശങ്ങളും, മീമാംസയും ന്യായശാസ്ത്രത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയും.
ആയുര്വേദോ ധനുര്വേദോ ഗാന്ധര്വശ്ചേതി തേ ത്രയഃ
ആയുര്വേദം, ധനുര്വേദം, ഗാന്ധർവം—ഇവയും മൂന്ന്.
ജ്ഞേയാ ബ്രഹ്മര്ഷയഃ പൂര്വം തേഭ്യോ ദേവര്ഷയഃ പുനഃ
ആദ്യം ബ്രഹ്മർഷിമാർ ഉണ്ടായി, അവരിൽ നിന്ന് ദേവർഷിമാർ പിറന്നു.
കാശ്യപേഷു വസിഷ്ഠേഷു തഥാ ഭൃഗ്വങ്ഗിരോ ഽത്രിഷു
കശ്യപന്മാരിലും വസിഷ്ഠന്മാരിലും, അതുപോലെ ഭൃഗുവും അങ്കിരസ്സും അത്രിയും.
യസ്മാദൃഷന്തി ബ്രഹ്മാണം തതോ ബ്രഹ്മര്ഷയഃ സ്മൃതാഃ
അവർ ബ്രഹ്മത്തെ ധ്യാനിച്ചതിനാലാണ് ബ്രഹ്മർഷിമാർ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.
പ്രത്യൂഷസ്യ ച ദേവസ്യ കശ്യപസ്യ തഥാ പുനഃ
പ്രത്യൂഷദേവനും കശ്യപനും കൂടി.