ശാലിമഞ്ജരിപാകശ്ച ശധീയഃ കാനിനിശ്ച യഃ
ശാലിമഞ്ജരിപാകൻ, ശധീയൻ, കാനിനി—
സാമഗാനാം തു സര്വേഷാം ശ്രേഷ്ഠൌ ദ്വൌ പരികീര്ത്തിതൌ
സാമഗാനങ്ങളിൽ എല്ലാവരിലും മികച്ചവരായി രണ്ടുപേരെയാണ് പറയുന്നത്.
അഥര്വാണം ദ്വിധാ കൃത്വാ സുമന്തുരദദാദ്ദ്വിജാഃ
സുമന്തു അഥർവ്വവേദം രണ്ടായി വിഭജിച്ച് ദ്വിജന്മാർക്ക് നൽകി.
കബന്ധസ്തു ദ്വിധാ കൃത്വാ പഥ്യായൈകം പുനര്ദദൌ
കബന്ധൻ അതിനെ രണ്ടായി വിഭജിച്ച് ഒരു ഭാഗം പഥ്യന് വീണ്ടും നൽകി.
മോദോ ബ്രഹ്മബലശ്ചൈവ പിപ്പലാദസ്തഥൈവ ച
മോദൻ, ബ്രഹ്മബലൻ, പിപ്പലാദൻ—
ദേവദര്ശസ്യ ചത്വാരഃ ശിഷ്യാ ഹ്യേതേ ദൃഢവ്രതാഃ
ഇവരൊക്കെ ദൃഢവ്രതനായ ദേവദർശന്റെ നാലു ശിഷ്യന്മാരാണ്.
ജാജലിഃ കുമുദാദിശ്ച തൃതീയഃ ശൌനകഃ സ്മൃതഃ
ജാജലി, കുമുദാദി, മൂന്നാമൻ ശൗണകൻ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ദ്ദ്വിതീയാം സംഹിതാം ധീമാന്സൈന്ധവായനസംജ്ഞി തേ
സൈന്ധവായനൻ എന്ന ധീരൻ രണ്ടാമത്തെ സംഹിത ലഭിച്ചു.
നക്ഷത്രകല്പോ വൈതാനസ്തൃതീയഃ സംഹിതാവിധിഃ
നക്ഷത്രകല്പം, വൈതാനം, മൂന്നാമത് സംഹിതാവിധി.
ശ്രേഷ്ഠാസ്ത്വഥര്വണാമേതേ സംഹിതാനാം വികല്പകാഃ
അഥർവ്വണന്മാരിൽ സംഹിതകളുടെ ക്രമീകരണത്തിൽ ഇവരാണ് പ്രധാനവർ.
ആത്രേയഃ സുമതിര്ധീമാന്കാശ്യപോ ഹ്യകൃതവ്രണഃ
ആത്രേയൻ, ധീരനായ സുമതി, കശ്യപൻ, അകൃതവ്രണൻ,
സാവര്ണിഃ സോമദത്തിശ്ച സുശര്മാ ശാംശപായനഃ
സാവർണൻ, സോമദത്തി, സുശർമ, ശാംശപായനൻ.
ത്രിഭിസ്തത്ര കൃതാസ്തിസ്രഃ സംഹിതാഃ പുനരേവ ഹി
അവിടെ മൂവരും വീണ്ടും മൂന്ന് സംഹിതകള് ഒരുക്കി.
മാമികാ തു ചതുര്ഥീ സ്യാച്ചതസ്രോ മൂലസംഹിതാഃ
എന്നുടേതാണ് നാലാമത്തെത്; അങ്ങനെ നാല് പ്രധാന സംഹിതകള് ഉണ്ടായി.
പാഠാന്തരേ വൃഥാഭൂതാ വേദശാഖാ യഥാ തഥാ
മറ്റു പാഠഭേദങ്ങള് വെറുതെപോയി, വേദശാഖകള് പോലെ തന്നെ.
ലൌമഹര്ഷണികാ മൂലാ തതഃ കാശ്യപികാ പരാ
ലൗമഹർഷണികം ആദ്യത്തെ മൂലസംഹിത, അതിന് ശേഷം കാശ്യപികം.
ശാംശപായനികാ ചാന്യാ നോദനാര്ഥവിഭൂഷിതാ
മറ്റൊന്ന് ശാംശപായനികം, നോദയും അര്ത്ഥവും ചേര്ന്നതായും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും.
ഏതാഃ പഞ്ചദശാന്യാശ്ച ദശാന്യാ ദശഭിസ്തഥാ
ഇവ പതിനഞ്ച് സംഹിതകള്; കൂടാതെ പത്ത് മറ്റും, അങ്ങനെ തന്നെ പത്ത് കൂടി.
അഷ്ടൌ സാമസഹസ്രാണി സാമാനി ച ചതുര്ദ്ദശ
എട്ടായിരം സാമഗാനങ്ങള് ഉണ്ട്, കൂടാതെ പതിനാലു സാമങ്ങള് കൂടി.
ദ്വാദശൈവ സഹസ്രാണി ച്ഛന്ദ ആധ്വര്യവം സ്മൃതമ്
ആധ്വര്യവരീതിയില് പന്ത്രണ്ടായിരം ഛന്ദസ്സുകള് ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു.
സഗ്രാമ്യാരണ്യകം തസ്മാത്സമന്ത്രകരണം തഥാ
അത് കൊണ്ട് ഗ്രാമ്യവും ആരണ്യകവും ചേര്ന്നതും, മന്ത്രങ്ങളുടെ രചനയും ഉണ്ടായി.
ഗ്രാമ്യാരണ്യം സമന്ത്രം തദൃഗ്ബ്രാഹ്മണയജുഃ സ്മൃതമ്
ഗ്രാമ്യവും ആരണ്യകവും മന്ത്രങ്ങളോടൊപ്പം ചേര്ന്നത് ഋക്, ബ്രാഹ്മണ, യജുസ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
തഥൈവ തൈത്തിരീയാണാം പരക്ഷുദ്രാ ഇതി സ്മൃതമ്
അതു പോലെ തന്നെ, തൈത്തിരിയര് പരക്ഷുദ്ര എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ഋഗ്ഗമഃ പരിസംഖ്യാതോ ബ്രാഹ്മണം തു ചതുര്ഗുണമ്
ഋഗ് സംഹിതയുടെ എണ്ണം പറയപ്പെടുന്നു, ബ്രാഹ്മണം അതിന്റെ നാലിരട്ടി എന്നാണ് പറയുന്നത്.
ഏതത്പ്രമാണം യജുഷാമൃചാം ച സശുക്രിയം സഖിലം യാജ്ഞവല്ക്യമ്
ഇതാണ് യജുസും ഋകും, ശുക്രിയയും ഉള്പ്പെടെ, യാജ്ഞവൽക്ക്യന്റെ കണക്കുപ്രകാരം.
ഷട്സഹസ്രമൃചാമുക്തമൃചഃ ഷഡ്വിംശതിം പുനഃ
ആറായിരം ഋകുകൾ ഉണ്ട് എന്ന് പറയുന്നു, അതിനൊപ്പം ഇരുപത്താറും കൂടി.
ഏകാദശസഹസ്രാണി ഋചശ്ചാന്യാ ദശോത്തരാഃ
പതിനൊന്നായിരം ഋകുകൾ ഉണ്ട്, അതിന് പത്ത് കൂടി.
സഹസ്രമേകം മന്ത്രാണാമൃചാമുക്തം പ്രമാണതഃ
ഋകുമന്ത്രങ്ങളുടെ എണ്ണം ആയിരം എന്നാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.
ഋചാമഥര്വണാം പഞ്ചസഹസ്രാണീതി നിശ്ചയഃ
അഥർവണരുടെ ഋകുകൾ അഞ്ചായിരം എന്നുറപ്പാണ്.
ഏതദങ്ഗിരസാം പ്രോക്തം തേഷാമാരണ്യകം പുനഃ
ഇതാണ് ആംഗിരസന്മാരെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞത്; അവരുടെ ആരണ്യകം വീണ്ടും വിവരിക്കുന്നു.