നിരുക്തം ച പുനശ്ചക്രേ ചതുര്ഥം ദ്വിജസത്തമഃ
അവിടെയുള്ള ശ്രേഷ്ഠനായ ദ്വിജൻ നാലാമത്തേത് നിർുക്തം സൃഷ്ടിച്ചു.
ധീമാഞ്ഛ തബലാകശ്ച ഗജശ്ചൈവ ദ്വിജോത്തമാഃ
ധീമാൻ, തബലാകൻ, ഗജൻ—ഇവരൊക്കെയും ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാരായിരുന്നു.
ത്രയസ്തസ്യാഭവഞ്ച്ഛിഷ്യാ മഹാത്മാനോ ഗുണാന്വിതാഃ
അവർക്കു മൂന്നു മഹാത്മാക്കളായ ഗുണസമ്പന്നരായ ശിഷ്യന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തൃതീയശ്ചാര്ജവസ്തേ ച തപസാ ശംസിതവ്രതാഃ
മൂന്നാമൻ ആർജവൻ; അവർ തപസ്സിലും വ്രതത്തിൽ ഉറപ്പുള്ളവരായിരുന്നു.
ഇത്യേതേ ബഹൂവൃചാഃ പ്രോക്താഃ സംഹിതാ യൈഃ പ്രവര്തിതാഃ
ഇങ്ങനെ, ഇവർ ആരംഭിച്ച പലശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതകളാണ് പറഞ്ഞത്.
ഷഡശീതിസ്തു തേനോക്താഃ സംഹിതാ യജുഷാം ശുഭാഃ
അവൻ യജുര്വേദത്തിലെ എൺപത്താറ് ശുഭമായ സംഹിതകൾ പ്രസ്താവിച്ചു.
ഏകസ്തത്ര പരിത്യക്തോ യാ൫വല്ക്യോ മഹാതപാഃ
അവയിൽ ഒന്നിനെ മഹാതപസ്സുകാരനായ യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ ഉപേക്ഷിച്ചു.
സര്വേഷാമേവ തേഷാം വൈ ത്രിധാ ഭേദാഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ
അവയിൽ എല്ലാം മൂന്നു വിധമായ ഭേദങ്ങൾ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഉദീച്യാ മധ്യദേശ്യാശ്ച പ്രാച്യശ്ചൈവ പൃഥഗ്വിധാഃ
വടക്കൻ, നടുവൻ, കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെവർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കും വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്.
മധ്യദേശപ്രതിഷ്ഠാതാ ചാസുരിഃ പ്രഥമഃ സ്മൃതഃ
നടുവൻ ദേശത്തിലെ ആചാരങ്ങളുടെ ആദ്യ സ്ഥാപകനായി ആസുരി എന്നവനെ ഓർക്കുന്നു.
ഇത്യേതേ ചരകാഃ പ്രോക്താഃ സംഹിതാ വാദിനോ ദ്വിജാഃ
ഇങ്ങനെ ഈ ചരകന്മാർ സംഹിതയുടെ വ്യാഖ്യാനകരരായി വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു, ദ്വിജന്മാരേ.
കിം ചീര്ണം കസ്യ വാ ഹേതോശ്ചരകത്വം ഹി ഭേജിരേ
എന്താണ് അവർ ചെയ്തത്, എന്തിനുവേണ്ടിയാണ് അവർ ചരകന്മാരായി മാറിയത്?
മേരുപൃഷ്ഠം സമാസാദ്യ തൈസ്തദാ ത്വിതി മന്ത്രിതമ്
അവർ മേരുപർവതത്തിന്റെ മുകളിലെത്തിയപ്പോൾ അപ്പോൾ അവരൊത്തു ചർച്ച നടത്തി.
സ കുര്യാദ്ബ്രഹ്മഹത്യാം വൈ സമയോ നഃ പ്രകീര്തിതഃ
നമ്മൾ പറഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്ന ഉടമ്പടി പ്രകാരം, അവൻ ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്യേണ്ടി വരും.
പ്രയയുഃ സപ്തരാത്രേണ യത്ര സംധിഃ കൃതോ ഽഭവത്
ഏഴു രാത്രികൾക്കകം അവർ ഉടമ്പടി ചെയ്ത സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
ശിഷ്യാനഥ സമാനീയ സ വൈശംപായനോ ഽബ്രവീത്
പിന്നീട് വൈശംപായനൻ തന്റെ ശിഷ്യന്മാരെ കൂട്ടിച്ച് അവരോട് പറഞ്ഞു.
സര്വേ യൂയം സമാഗമ്യ ബ്രൂത കാമം ഹിതം വചഃ
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു വന്ന്, ഇഷ്ടംപോലെ ഉപകാരപ്രദമായ വാക്കുകൾ പറയൂ.
ബലേനോത്ഥാപയിഷ്യാമി തപസാ സ്വേന ഭാവിതഃ
എന്റെ തപസിന്റെ ശക്തിയാൽ ഞാൻ അവനെ ബലമായി ഉയർത്തും.
ഉവാച യത്ത്വയാധീതം സര്വം പ്രത്യര്പയസ്വ മേ
അവൻ പറഞ്ഞു: 'നീ പഠിച്ചതെല്ലാം എനിക്ക് തിരികെ നൽകുക.'
രുധിരേണ തഥാക്താനി ച്ഛര്ദിത്വാ ബ്രഹ്മവിത്തമാഃ
രക്തത്തിൽ കലർന്നതെല്ലാം അവർ ഛർദിച്ച് പുറത്താക്കി, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളേ.
സൂര്യേ ബ്രഹ്മ യദുത്പന്നം തം ഗത്വാ പ്രതിതിഷ്ഠതി
സൂര്യനിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മം അവിടെ ചെന്നു നിലകൊള്ളുന്നു.
താനി തസ്മൈ ദദൌ തുഷ്ടഃ സൂര്യോ വൈ ബ്രഹ്മരാതയേ
സന്തുഷ്ടനായ സൂര്യൻ ആ അറിവ് ബ്രഹ്മരാതനു നൽകി.
യജൂംഷ്യധീയതേ താനി ബ്രാഹ്മണാ യേന കേനചിത്
ബ്രാഹ്മണന്മാർ ആ യജുസ് മന്ത്രങ്ങൾ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ ഉച്ചരിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മഹത്യാ തു യൈശ്ചീര്ണാ ചരണാച്ചരകാഃ സ്മൃതാഃ
ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്തവരെ അവരുടെ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ പേരിൽ ചരകന്മാർ എന്ന് ഓർക്കുന്നു.
ഇത്യേതേ ചരകാഃ പ്രോക്താ വാജിനസ്തു നിബോധത
ഇങ്ങനെ ഈ ചരകന്മാരെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു. ഇനി വാജിന്മാരെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ.
മധ്യന്ദിനസ്തു സാപത്യോ വൈധേയശ്ചാദ്ധബൌദ്ധകൌ
മധ്യന്ദിനൻ ആണ് നിയമപുത്രൻ; വൈധേയനും അദ്ധബൗദ്ധകനും കൂടെ.
ആവടീ ച തഥാ പുണ്ഡ്രോ വൈണോയഃ സപരാശരഃ
ആവട്ടി, പുണ്ഡ്ര, വൈണോയ, സപരാശരൻ ഇവരും.
ശതമേകാധികം ജ്ഞേയം യജുഷാം യേ വികല്പകാഃ
യജുര്വേദത്തിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ വരുത്തിയവർ നൂറും ഒന്ന് പേരാണെന്ന് അറിയണം.
സുമന്തുശ്ചാപി സുത്വാനം പുത്രമധ്യാപയത്പുനഃ
സുമന്തു തന്റെ സ്വന്തം മകനെയും വീണ്ടും പഠിപ്പിച്ചു.
സ സഹസ്രമധീത്യാശു സുകര്മാപ്യഥ സംഹിതാഃ
അവൻ വേഗത്തിൽ ആയിരം സംഹിതകൾ പഠിച്ചു, നല്ല പ്രവൃത്തികളിലും പ്രാവീണ്യം നേടി.