ബ്രൂഹീദാനീം മയോദ്ദിഷ്ടാന്കാമപ്രശ്നാന്യഥാര്ഥതഃ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ചോദിച്ച ആഗ്രഹപ്രശ്നങ്ങൾ നീ അതേപോലെ പറഞ്ഞുതരിക.
സാഗ്രം പ്രശ്നസഹസ്രം തു ശാകല്യഃ സോ ഽകരോത്തദാ
അപ്പോൾ ശാകല്യൻ ആയിരം പൂർണ്ണമായ ചോദ്യങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചു.
ശാകല്യസ്ത്വാസ നിര്വാദോ യാജ്ഞവല്ക്യസ്തമബ്രവീത്
ശാകല്യൻ വാദത്തിൽ പരാജയമില്ലാതെ നിന്നു; യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ അവനോട് പറഞ്ഞു.
പണപ്രാപ്യസ്യ വാദസ്യ ബ്രുവതോര്മൃത്യുരത്ര വൈ
ഇവിടെ പണത്തിന് വേണ്ടി നടക്കുന്ന വാദത്തിൽ, രണ്ടുപേരിൽ തോറ്റവന് മരണമാണ് വരിക.
അധ്യാത്മസ്യ ഗതിം മുഖ്യാം ധ്യാനമാര്ഗമഥാപി വാ
അധ്യാത്മത്തിന്റെ പ്രധാനപാതയോ, ധ്യാനമാർഗ്ഗമോ ആയാലും,
ശാകല്യസ്തമവിജ്ഞായ തഥാ മൃത്യുമവാപ്തവാന്
ശാകല്യൻ അതിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കാതെ അങ്ങനെ മരണത്തെ ഏറ്റുവാങ്ങി.
ഏവം വിവാദഃ സുമഹാനാസീത്തേഷാം ധനാര്ഥിനാമ്
ഇങ്ങനെ, ധനം തേടുന്നവരിൽ വലിയൊരു വാദം ഉണ്ടായി.
ജഗാമ വൈ ഗൃഹം സ്വച്ഛം ശിഷ്യൈഃ പരിവൃതോ വശീ
വശിയായ അവൻ തന്റെ ശുദ്ധമായ വീടിലേക്ക് ശിഷ്യന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് പോയി.
ചകാര സംഹിതാഃ പഞ്ച ബുദ്ധിമാന്വേദവിത്തമഃ
വേദജ്ഞനായ ബുദ്ധിമാൻ അഞ്ചു സംഹിതകൾ രചിച്ചു.
ഖലീയാന്സുതപാ വത്സഃ ശൈശിരേയശ്ച പഞ്ചമഃ
ഖലീയൻ, സുതപാ, വത്സൻ, ശൈശിരേയൻ—അവരിൽ അഞ്ചാമൻ.
നിരുക്തം ച പുനശ്ചക്രേ ചതുര്ഥം ദ്വിജസത്തമഃ
അവിടെയുള്ള ശ്രേഷ്ഠനായ ദ്വിജൻ നാലാമത്തേത് നിർുക്തം സൃഷ്ടിച്ചു.
ധീമാഞ്ഛ തബലാകശ്ച ഗജശ്ചൈവ ദ്വിജോത്തമാഃ
ധീമാൻ, തബലാകൻ, ഗജൻ—ഇവരൊക്കെയും ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാരായിരുന്നു.
ത്രയസ്തസ്യാഭവഞ്ച്ഛിഷ്യാ മഹാത്മാനോ ഗുണാന്വിതാഃ
അവർക്കു മൂന്നു മഹാത്മാക്കളായ ഗുണസമ്പന്നരായ ശിഷ്യന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തൃതീയശ്ചാര്ജവസ്തേ ച തപസാ ശംസിതവ്രതാഃ
മൂന്നാമൻ ആർജവൻ; അവർ തപസ്സിലും വ്രതത്തിൽ ഉറപ്പുള്ളവരായിരുന്നു.
ഇത്യേതേ ബഹൂവൃചാഃ പ്രോക്താഃ സംഹിതാ യൈഃ പ്രവര്തിതാഃ
ഇങ്ങനെ, ഇവർ ആരംഭിച്ച പലശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതകളാണ് പറഞ്ഞത്.
ഷഡശീതിസ്തു തേനോക്താഃ സംഹിതാ യജുഷാം ശുഭാഃ
അവൻ യജുര്വേദത്തിലെ എൺപത്താറ് ശുഭമായ സംഹിതകൾ പ്രസ്താവിച്ചു.
ഏകസ്തത്ര പരിത്യക്തോ യാ൫വല്ക്യോ മഹാതപാഃ
അവയിൽ ഒന്നിനെ മഹാതപസ്സുകാരനായ യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ ഉപേക്ഷിച്ചു.
സര്വേഷാമേവ തേഷാം വൈ ത്രിധാ ഭേദാഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ
അവയിൽ എല്ലാം മൂന്നു വിധമായ ഭേദങ്ങൾ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഉദീച്യാ മധ്യദേശ്യാശ്ച പ്രാച്യശ്ചൈവ പൃഥഗ്വിധാഃ
വടക്കൻ, നടുവൻ, കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെവർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കും വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്.
മധ്യദേശപ്രതിഷ്ഠാതാ ചാസുരിഃ പ്രഥമഃ സ്മൃതഃ
നടുവൻ ദേശത്തിലെ ആചാരങ്ങളുടെ ആദ്യ സ്ഥാപകനായി ആസുരി എന്നവനെ ഓർക്കുന്നു.
ഇത്യേതേ ചരകാഃ പ്രോക്താഃ സംഹിതാ വാദിനോ ദ്വിജാഃ
ഇങ്ങനെ ഈ ചരകന്മാർ സംഹിതയുടെ വ്യാഖ്യാനകരരായി വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു, ദ്വിജന്മാരേ.
കിം ചീര്ണം കസ്യ വാ ഹേതോശ്ചരകത്വം ഹി ഭേജിരേ
എന്താണ് അവർ ചെയ്തത്, എന്തിനുവേണ്ടിയാണ് അവർ ചരകന്മാരായി മാറിയത്?
മേരുപൃഷ്ഠം സമാസാദ്യ തൈസ്തദാ ത്വിതി മന്ത്രിതമ്
അവർ മേരുപർവതത്തിന്റെ മുകളിലെത്തിയപ്പോൾ അപ്പോൾ അവരൊത്തു ചർച്ച നടത്തി.
സ കുര്യാദ്ബ്രഹ്മഹത്യാം വൈ സമയോ നഃ പ്രകീര്തിതഃ
നമ്മൾ പറഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്ന ഉടമ്പടി പ്രകാരം, അവൻ ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്യേണ്ടി വരും.
പ്രയയുഃ സപ്തരാത്രേണ യത്ര സംധിഃ കൃതോ ഽഭവത്
ഏഴു രാത്രികൾക്കകം അവർ ഉടമ്പടി ചെയ്ത സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
ശിഷ്യാനഥ സമാനീയ സ വൈശംപായനോ ഽബ്രവീത്
പിന്നീട് വൈശംപായനൻ തന്റെ ശിഷ്യന്മാരെ കൂട്ടിച്ച് അവരോട് പറഞ്ഞു.
സര്വേ യൂയം സമാഗമ്യ ബ്രൂത കാമം ഹിതം വചഃ
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു വന്ന്, ഇഷ്ടംപോലെ ഉപകാരപ്രദമായ വാക്കുകൾ പറയൂ.
ബലേനോത്ഥാപയിഷ്യാമി തപസാ സ്വേന ഭാവിതഃ
എന്റെ തപസിന്റെ ശക്തിയാൽ ഞാൻ അവനെ ബലമായി ഉയർത്തും.
ഉവാച യത്ത്വയാധീതം സര്വം പ്രത്യര്പയസ്വ മേ
അവൻ പറഞ്ഞു: 'നീ പഠിച്ചതെല്ലാം എനിക്ക് തിരികെ നൽകുക.'
രുധിരേണ തഥാക്താനി ച്ഛര്ദിത്വാ ബ്രഹ്മവിത്തമാഃ
രക്തത്തിൽ കലർന്നതെല്ലാം അവർ ഛർദിച്ച് പുറത്താക്കി, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളേ.