മന്വന്തരേഷു സര്വേഷു അതീതാനാഗതേഷ്വിഹ
മന്വന്തരങ്ങളിൽ, കഴിഞ്ഞതിലും വരാനിരിക്കുന്നതിലും, ഈ ലോകത്ത്,
ത്രേതായുഗേ ച താന്യത്ര ജായന്തേ ചക്രവര്ത്തിനഃ
തൃതായുഗത്തിൽ ആ ചക്രവർത്തിമാർ അവിടെ ജനിക്കുന്നു.
അത്യദ്ഭുതാനി ചത്വാരി ബലം ധര്മഃ സുഖം ധനമ്
നാലു അതിശയകരമായ കാര്യങ്ങൾ: ശക്തി, ധർമ്മം, സന്തോഷം, സമ്പത്ത്.
അര്ഥോ ധര്മശ്ച കാമശ്ച യശോ വിജയ ഏവ ച
സമ്പത്ത്, ധർമ്മം, ഇച്ഛ, പ്രശസ്തി, ജയം എന്നിവയും.
ശ്രുതേന തപസാ ചൈവ മുനീനഭിഭവന്തി വൈ
പഠനത്താലും തപസ്സിനാലും അവർ മുനിമാരെ മറികടക്കുന്നു.
ലക്ഷണൈശ്ചൈവ ജായന്തേ ശരീരസ്ഥൈരമാനുഷൈഃ
അവർക്കു ശരീരത്തിൽ മനുഷ്യരിൽ കാണുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു.
താമ്രപ്രഭോഷ്ടനേത്രാശ്ച ശ്രീവത്സാശ്ചൈദ്ധ്വരോമശാഃ
താമ്രവർണമുള്ള അധരങ്ങളും കണ്ണുകളും, ശ്രീവത്സ ചിഹ്നവും പ്രകാശമുള്ള രോമവും.
ന്യഗ്രോധപരിണാഹാശ്ച സിംഹസ്കന്ധാസ്തു മേഹനാഃ
അവർക്കു അശ്വത്ഥവൃക്ഷംപോലെയുള്ള അരയും സിംഹംപോലെയുള്ള ഭുജങ്ങളും വലിയ ഗുഹ്യഭാഗവും.
പാദയോശ്ചക്രമത്സ്യോന്തു ശങ്ഖപദ്മൌ തുഹസ്തയോഃ
അവരുടെ കാലുകളിൽ ചക്രവും മീനവും, കൈകളിൽ ശംഖും പദ്മവും അടയാളങ്ങൾ ഉണ്ട്.
അസംഗഗതയസ്തേഷാം ചതസ്രശ്ചക്രവര്ത്തിനാമ്
അവരിൽ നാലു ചക്രവർത്തിമാർക്ക് അസംഗതമായ ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ട്.
ഇജ്യാ ദാനം തപഃ സത്യം ത്രേതായാം ധര്മ ഉച്യതേ
യാഗം, ദാനം, തപസ്, സത്യം എന്നിവയാണ് തൃതായുഗത്തിൽ ധർമ്മം എന്ന് പറയുന്നത്.
മര്യാദാസ്ഥാപനാര്ഥം ച ദണ്ഡനീതിഃ പ്രവര്ത്തതേ
പരിധികൾ സ്ഥാപിക്കാൻ ശിക്ഷാനയം നടപ്പാക്കപ്പെടുന്നു.
ഏകോ വേദശ്ചതുഷ്പാദസ്ത്രേതായുഗവിധൌസ്മൃതഃ
ഒരു വേദം നാലു ഭാഗങ്ങളായി തൃതായുഗത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
പുത്രപൌത്രസമാകീര്ണാ മ്രിയന്തേ ച ക്രമേണ തു
മക്കളും മുമ്മക്കളും ചുറ്റിപ്പറ്റി, അവർ ക്രമമായി മരിക്കുന്നു.
സംധ്യാപാദഃ സ്വഭാവസ്തു സോംഽശപദേന തിഷ്ഠതി
സന്ധ്യാകാലം അതിന്റെ സ്വഭാവം തന്നെയാണ്; 'സം' എന്ന പേരിൽ അത് നിലനിൽക്കുന്നു.
പൂര്വം സ്വായംഭുവേ സര്ഗേ യഥാവത്തച്ച ബ്രൂഹി മേ
മുൻപ് സ്വായംഭുവമനുവിന്റെ സൃഷ്ടിയെപ്പറ്റി യഥാർത്ഥത്തിൽ എനിക്കു പറയൂ.
കാലാഖ്യായാം പ്രവൃത്തായാം പ്രാപ്തേ ത്രേതായുഗേ തദാ
കാലം എന്നറിയപ്പെടുന്ന കാലഘട്ടം അവസാനിച്ച് ത്രേതായുഗം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ,
പ്രതിഷ്ഠിതായാം വാര്ത്തായാം ഗൃഹാശ്രമപരേ പുനഃ
പുനരായിത്തന്നെ ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവർ ജീവിതക്രമം നിലനിര്ത്തി.
സംഭാരാംസ്താംസ്തു മംഭൃത്യ കഥം യജ്ഞഃ പ്രവര്ത്തിതഃ
ആവശ്യമായ സാധനങ്ങൾ ഒത്തുചേർത്ത്, ആ യാഗം എങ്ങനെ ആരംഭിച്ചു?
യഥാ ത്രേതായുഗമുഖേ യജ്ഞസ്യ സ്യാത്പ്രവര്തനമ്
ത്രേതായുഗം ആരംഭിക്കുമ്പോൾ യാഗങ്ങൾ എങ്ങനെ നടപ്പിലായി?
അന്തര്ഹിതായാം സംധ്യായാം സാര്ദ്ധം കൃതയുഗേന തു
സന്ധ്യയും കൃതയുഗവും ഒളിഞ്ഞുപോയപ്പോൾ,
ഔഷധീഷു ച ജാതാസു പ്രവൃത്തേ വൃഷ്ടിസര്ജനേ
ഔഷധികൾ വളർന്നുവന്നപ്പോൾ, മഴ പെയ്യാൻ തുടങ്ങി.
വര്ണാശ്രമവ്യവസ്ഥാനം കൃത്വാ മന്ത്രാംസ്തു സംഹതാന്
വർണ്ണാശ്രമക്രമം സ്ഥാപിച്ച്, മന്ത്രങ്ങൾ ഒരുമിച്ചു ചൊല്ലി,
തദാ വിശ്വഭുഗിന്ദ്രശ്ച യജ്ഞം പ്രാവര്ത്തയത്പ്രഭുഃ
അപ്പോൾ ലോകം അനുഭവിക്കുന്ന ഇന്ദ്രൻ ആ യാഗം ആരംഭിച്ചു.
തസ്യാശ്വമേധേ വിതതേ സമാജഗ്മുര്മഹര്ഷയഃ
അവന്റെ വലിയ അശ്വമേധയാഗത്തിൽ മഹർഷിമാർ ഒത്തുചേർന്നു.
കര്മവ്യഗ്രേഷു ഋത്വിക്ഷു സംതതേ യജ്ഞകര്മണി
കർമങ്ങളിൽ തിരക്കിലായിരുന്ന ഋത്വിക്മാർ യാഗകർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു.
പരിക്രാന്തേഷു ലഘുഷു ഹ്യധ്വര്യുവൃഷഭേഷു ച
ലഘു പ്രവർത്തികൾ പൂർത്തിയായി, പ്രധാന അദ്ധ്വര്യുക്കൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഹവിഷ്യഗ്നൌ ഹൂയമാനേ ബ്രാഹ്മണൈശ്ചാഗ്നിഹോത്രിഭിഃ
ബ്രാഹ്മണരും അഗ്നിഹോത്രികളും ഹവികൾ അഗ്നിയിൽ സമർപ്പിച്ചു.
യ ഇന്ദ്രിയാത്മകാ ദേവാസ്തദാ തേ യജ്ഞഭാഗിനഃ
ഇന്ദ്രിയസ്വഭാവമുള്ള ദേവന്മാർ അപ്പോൾ യാഗഫലങ്ങൾ ഏറ്റുവാങ്ങി.
അധ്വര്യവഃ പ്രൈഷകാലേ വ്യത്ഥിതാ വൈ മഹര്ഷയഃ
പ്രൈഷം സമയത്ത് അദ്ധ്വര്യുക്കളായ മഹർഷിമാർ ആശങ്കയോടെ നിന്നു.