തസ്യൈകശതികാ സംധ്യാ സംധ്യാംശഃ സംധ്യയാ സമഃ
അതിൽ സംധ്യയ്ക്ക് നൂറ് വർഷം, സംധ്യയുടെ ഭാഗം സംധ്യയ്ക്കു തുല്യമാണ്.
കൃതം ത്രേതാ ദ്വാപരം ച കലിശ്ചൈവ ചതുഷ്ടയമ്
കൃതയുഗം, ത്രേതായുഗം, ദ്വാപരയുഗം, കലിയുഗം — ഈ നാലു വിഭാഗങ്ങൾ.
കൃതസ്യ താവദ്വക്ഷ്യാമി വര്ഷാണി ച നിബോധത
കൃതയുഗത്തിന്റെ വർഷങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ചത്വാരിംശത്സഹസ്രാണി തഥാന്യാനി കൃതം യുഗമ്
നാല്പതിനായിരം വർഷവും മറ്റു വർഷങ്ങളും ചേർന്നതാണ് കൃതയുഗം.
അശീതിശ്ച സഹസ്രാണി കാലസ്ത്രേതായുഗസ്യ സഃ
എൺപതിനായിരം വർഷമാണ് ത്രേതായുഗത്തിന്റെ ദൈർഘ്യം.
വിംശതിശ്ച സഹസ്രാമി കാലഃ സ ദ്വാപരസ്യ ച
ഇരുപതിനായിരം വർഷമാണ് ദ്വാപരയുഗത്തിന്റെ ദൈർഘ്യം.
ഷഷ്ടിശ്ചൈവ സഹസ്രാണി കാലഃ കലിയുഗസ്യ തു
അറുപതിനായിരം വർഷമാണ് കലിയുഗത്തിന്റെ ദൈർഘ്യം.
നിയുതാന്യേവ ഷഡിംശാന്നിരസാനി യുഗാനി വൈ
ആറ് ഇരുപത്തിയാറായിരം ആയിരം വർഷങ്ങളായി യുഗങ്ങൾ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
വിംശതിശ്ച സഹസ്രാണി സ സംധ്യാംശശ്ചതുര്യുഗഃ
നാലു യുഗങ്ങൾക്കായി ഇരുപതിനായിരം വർഷം സംധ്യയുടെ ഭാഗമാണ്.
കൃതത്രേതാദിയുക്താനാം മനോരന്തരമുച്യതേ
കൃതയുഗം, ത്രേതായുഗം തുടങ്ങിയവ ചേർന്ന കാലം മന്വന്തരം എന്നു വിളിക്കുന്നു.
ത്രിംശത്കോട്യസ്തു വര്ഷാണാം മാനുഷേണ പ്രകീര്ത്തിതാഃ
മാനുഷരീതിയിൽ മുപ്പത് കോടി വർഷങ്ങളാണ് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
വിശതിശ്ച സഹസ്രാണി കാലോ ഽയം സാധികം വിനാ
ഇരുപതിനായിരം വർഷമാണ് ഈ കാലം, കുറവല്ല, കുറച്ച് കൂടുതലാണ്.
മന്വന്തരസ്യ കാലോ ഽയം യുഗൈഃ സാര്ദ്ധം ച കീര്ത്തിതഃ
മന്വന്തരകാലവും അതിനൊപ്പം യുഗങ്ങളെയും ഇവിടെ വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ത്രേതാശിഷ്ടം പ്രവക്ഷ്യാമി ദ്വാപരം കലിമേവ ച
ഇനി ത്രേതായുഗത്തിലെ ശേഷിപ്പും ദ്വാപരയുഗവും കലിയുഗവും ഞാൻ പറയാം.
ക്രമാഗതം മയാ ഹ്യേതത്തുഭ്യം നോക്ത യുഗ ദ്വയമ്
ക്രമത്തിൽ വരുന്ന ഈ രണ്ടു യുഗങ്ങളെ ഞാൻ ഇതുവരെ നിന്നോട് പറഞ്ഞിട്ടില്ല.
അത്ര ത്രേതായുഗസ്യാദൌ മനുഃ സപ്തര്ഷയശ്ച യേ
ത്രേതായുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ മനുവും ഏഴു മഹർഷിമാരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദാരാഗ്നിഹോത്രസംബന്ധമൃഗ്യജുഃ സാമസംഹിതമ്
ഭാര്യാസംബന്ധവും അഗ്നിഹോത്രയാഗവും ഋഗ്, യജുർ, സാമവേദങ്ങളുടെ സംഹിതകളും അന്നവിടെ സ്ഥാപിതമായി.
പരംപരാഗതം ധര്മ സ്മാര്ത്തം ചാചാരലക്ഷണമ്
പാരമ്പര്യമായി വന്ന ധർമ്മവും നല്ല ആചാരങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങളും അന്നു നിലനിന്നിരുന്നു.
സത്യേന ബ്രഹ്മചര്യേണ ശ്രുതേന തപസാ ച വൈ
സത്യവും ബ്രഹ്മചര്യവും വേദപഠനവും തപസ്സും കൊണ്ടായിരുന്നു അവിടെയുള്ളവർ ജീവിച്ചത്.
സപ്തര്ഷീണാം മനോശ്ചൈവ ഹ്യാദ്യേ ത്രേതായുഗേ തഥാ
ആദ്യ ത്രേതായുഗത്തിൽ മനുവിനും ഏഴു മഹർഷിമാർക്കും അങ്ങനെ ആയിരുന്നു.
അഭിവ്യക്താസ്തു തേ മന്ത്രാസ്താരകാദ്യൈര്നിദര്ശനൈഃ
അവിടെ താരകാദി തുടങ്ങിയ ഉദാഹരണങ്ങളോടെ ആ മന്ത്രങ്ങൾ പ്രകടമായി.
പ്രാണാശേഷ്വഥ സിദ്ധീനാമന്യാസാം ച പ്രവര്ത്തനമ്
എല്ലാ ജീവികളിലും വിവിധ സിദ്ധികൾ അപ്പോൾ പ്രകടമായി.
തേ മന്ത്രാ വൈ പുനസ്തേഷാം പ്രതിഭായാമുപസ്ഥിതാഃ
അവ മന്ത്രങ്ങൾ വീണ്ടും അവർക്കു പ്രചോദനമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
സപ്തര്ഷിഭിസ്തു തേ പ്രോക്താഃ സ്മാര്ത്തം ധര്മം മനുര്ജഗൌ
അവയെ ഏഴു മഹർഷിമാർ പഠിപ്പിച്ചു, മനു പാരമ്പര്യധർമ്മം പ്രസ്താവിച്ചു.
സംരോധാദായുഷശ്ചൈവ വര്ത്സ്യന്തേ ദ്വാപരേഷു വൈ
ആയുസ്സിന്റെ നിയന്ത്രണത്താൽ ഇവ ദ്വാപരയുഗങ്ങളിൽ തുടരും.
അനാദിനിധിനാ ദിവ്യാഃ പൂര്വം സൃഷ്ടാഃ സ്വയംഭുവാ
ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത ദൈവികർ മുമ്പ് സ്വയംഭുവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
വിക്രിയന്തേ സമാനാര്ഥാ വേദവാദാ യഥായുഗമ്
അർത്ഥം ഒരുപോലെയായിട്ടും വേദവാദങ്ങൾ ഓരോ യുഗത്തിലും മാറുന്നു.
പരിചാരയജ്ഞാഃ ശൂദ്രാസ്തു ജപയജ്ഞാ ദ്വിജോത്തമാഃ
ശൂദ്രന്മാർ സേവനയാഗങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ ജപയാഗങ്ങൾ നടത്തുന്നു.
ക്രിയാവന്തഃ പ്രജാവന്തഃ സമൃദ്ധാഃ സുഖിനസ്തഥാ
അവർ കർമ്മങ്ങളിൽ ചുരുക്കവും സന്താനത്തിൽ സമൃദ്ധിയും സമ്പത്തിലും സന്തോഷവും അനുഭവിക്കുന്നു.
വൈശ്യാനുവര്ത്തിനഃ ശുദ്രാഃ പരസ്പരമനുവ്രതാഃ
ശൂദ്രന്മാർ വൈശ്യന്മാരെ അനുസരിക്കുകയും പരസ്പരം ഭക്തിയോടെ ജീവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.