സമാസാത്കീര്തിതസ്തുഭ്യമേഷ സര്ഗഃ മനാതനഃ
ഈ ശാശ്വത സൃഷ്ടി ചുരുക്കത്തിൽ നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ന ശക്യം പരിസംഖ്യാതും ശ്രദ്ധേയം ഭൂതിമിച്ഛതാ
സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻക്ക് ഇതിന്റെ മുഴുവൻ വിവരവും പറയാൻ കഴിയില്ല; വിശ്വസിക്കേണ്ടതാണ്.
വിസ്തരേണാനുപൂര്വ്യാ ച ഭൂയഃ കിം വര്ണയാമ്യഹമ്
ഇനി ഞാൻ എന്ത് കൂടുതൽ ക്രമത്തിൽ വിശദമായി വിവരിക്കണം?
തേഷാം നിസര്ഗം തത്ത്വം ച ശ്രോതുമിച്ഛാമി വിസ്തരാത്
അവരുടെ ഉത്ഭവവും യഥാർത്ഥ സ്വഭാവവും ഞാൻ വിശദമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
തേഷാം ചതുര്യുഗം ഹ്യേതത്തദ്വക്ഷ്യാമി നിബോധത
അവരുടെ നാലു യുഗങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയാം; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
യുഗം ച യുഗഭേദശ്ച യുഗധര്മസ്തഥൈവ ച
യുഗവും, യുഗത്തിന്റെ വിഭജനം, അതുപോലെ ഓരോ യുഗത്തിന്റെയും കർത്തവ്യങ്ങളും.
ഷട്പ്രകാശയുഗാഖ്യൈഷാ താ പ്രവക്ഷ്യാമി തത്ത്വതഃ
ആറു പ്രകാശങ്ങളാൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ കാലഘട്ടത്തെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിനക്ക് വിശദമായി പറയാം.
നിമേഷകാല തുല്യം ഹി വിദ്യാല്ലഘ്വക്ഷരം ച യത്
കണ്ണ് മടക്കുന്നതിന് എത്ര സമയം വേണ്ടുവോ, അത്രയേറെ സമയമാണ് ചെറുതായുള്ള ഒരു അക്ഷരത്തിനും വേണ്ടത് എന്നു മനസ്സിലാക്കണം.
ത്രിംശത്കലാശ്ചാപി ഭവേന്മുഹൂര്ത്തസ്തൈ സ്ത്രിംശതാ രാത്ര്യഹനീ സമേ തേ
മുപ്പത് ഭാഗങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ഒരു മുഹൂർത്തം ആകുന്നു; അങ്ങനെ മുപ്പത് മുഹൂർത്തങ്ങൾകൂടി ഒരു ദിവസം-രാത്രി ആകുന്നു.
അഹോരാത്രൌ വിഭജതേ സൂര്യോ മാനുഷലൌകികൌ
സൂര്യൻ, ദിവസം-രാത്രി മനുഷ്യരും ലോകവും എങ്ങനെ അളക്കുന്നു എന്ന് വിഭജിക്കുന്നു.
പിത്ര്യേ രാത്ര്യഹനീ മാസഃ പ്രവിഭാഗസ്തയോഃ പുനഃ
പിതൃലോകത്തിൽ, ഒരു മാസം ഒരു ദിവസം-രാത്രിയാൽ ഉണ്ടാകുന്നു; ഈ വിഭജനം വീണ്ടും വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
ത്രിംശദ്യേ മാനുഷാ മാസാഃ പിത്ര്യോ മാസസ്തു സഃ സ്മൃതഃ
മുപ്പത് മനുഷ്യ ദിവസങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ഒരു മാസം ആകുന്നു; അതാണ് പിതാക്കന്മാരുടെ മാസമായി കണക്കാക്കുന്നത്.
പിത്ര്യഃ സംവത്സരോ ഹ്യേഷ മാനുഷേണ വിഭാവ്യതേ
പിതാക്കന്മാരുടെ ഒരു വർഷം മനുഷ്യരുടെ കണക്കുപ്രകാരം മനസ്സിലാക്കപ്പെടുന്നു.
പിതൄണാം ത്രീണി വര്ഷാണി സംഖ്യാതാനീഹ താനി വൈ
പിതാക്കന്മാർക്ക് മൂന്നു വർഷങ്ങളാണ് ഇവിടെ എണ്ണപ്പെടുന്നത്; അവയാണ് അവരുടെ വർഷങ്ങൾ.
ലൌകികേനൈവ മാനേന ഹൃബ്ദോ യോ മാനുഷഃ സ്മൃതഃ
ലോകത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന അളവുപ്രകാരം മനുഷ്യ വർഷം ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
ദിവ്യേ രാത്ര്യഹനീ വര്ഷ പ്രവിഭാഗസ്തയോഃ പുനഃ
ദൈവലോകത്തിൽ, ഒരു വർഷം ഒരു ദിവസം-രാത്രിയാൽ ഉണ്ടാകുന്നു; ഈ വിഭജനം വീണ്ടും വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
യേ തേ രാത്ര്യഹനീ ദിവ്യേ പ്രസംഖ്യാനം തയോഃ പുനഃ
ദൈവലോകത്തിലെ ആ ദിവസം-രാത്രികൾ വീണ്ടും എണ്ണപ്പെടുന്നു.
യന്മാനുഷം ശതം വിദ്ധി ദിവ്യാ മാസാസ്ത്രയസ്തു തേ
നൂറ് മനുഷ്യ വർഷങ്ങൾ മൂന്ന് ദൈവ മാസങ്ങൾക്കു തുല്യമാണ് എന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
ദിവ്യഃ സംവത്സരോ ഹ്യേഷ മാനുഷേണ പ്രകീര്ത്തിതഃ
ഈ ദൈവ വർഷം മനുഷ്യരുടെ കണക്കുപ്രകാരം വിവരിക്കപ്പെടുന്നു.
ത്രിംശദന്യാനി വര്ഷാണി മതഃ സപ്തര്ഷിവത്സരഃ
മറ്റു മുപ്പത് വർഷങ്ങൾ സപ്തർഷിമാരുടെ വർഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
അന്യാനി നവതിശ്ചൈവ ധ്രുവഃ സംവത്സരഃ സ്മൃതഃ
മറ്റു തൊണ്ണൂറ് വർഷങ്ങൾ ധ്രുവന്റെ വർഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
വര്ഷാണാം തു ശതം ജ്ഞേയം ദിവ്യോ ഹ്യേഷ വിധിഃ സ്മൃതഃ
നൂറ് വർഷങ്ങൾ ദൈവനിയമമായി മനസ്സിലാക്കണം.
ത്രീണ്യേവ നിയുതാന്യാഹുര്വര്ഷാണാം മാനുഷാണി തു
മനുഷ്യ വർഷങ്ങൾ മൂന്നു നിയുതം ഉണ്ടെന്ന് അവർ പറയുന്നു.
ദിവ്യവര്ഷസഹസ്ര തു പ്രാഹുഃ സംഖ്യാവിദോ ജനാഃ
സംഖ്യയിൽ വിദഗ്ധരായവർ ആയിരം ദൈവ വർഷങ്ങൾ എന്ന് പറയുന്നു.
ദിവ്യേനൈവ പ്രമാണേന യുഗസംഖ്യാപ്രകല്പനമ്
ദൈവികമായ അളവുപ്രകാരം യുഗങ്ങളുടെ എണ്ണം നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു.
കൃതം ത്രേതാ ദ്വാപരം ച കലിശ്ചേതി ചതുഷ്ടയമ്
കൃതയുഗം, ത്രേതായുഗം, ദ്വാപരയുഗം, കലിയുഗം — ഇതാണ് നാലു വിഭാഗങ്ങൾ.
ദ്വാപരം ച കലിശ്ചൈവ യുഗാന്യേതാനി കല്പയേത്
ദ്വാപരയുഗവും കലിയുഗവും ഇവയും യുഗങ്ങളായാണ് കണക്കാക്കേണ്ടത്.
തസ്യ താവച്ഛതീ സംധ്യാ സംധ്യാംശഃ സംധ്യായാ സമഃ
ഓരോ യുഗത്തിനും സംധ്യ, സംധ്യയുടെ ഭാഗം, സംധ്യയ്ക്കു തുല്യമായ ദൈർഘ്യം എന്നിവ നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഏകന്യായേന വര്തന്തേ സഹസ്രാണി ശതാനി ച
അവയെല്ലാം ഒരേ രീതിയിലാണ്, ആയിരങ്ങൾക്കും നൂറുകൾക്കും സമമാണ്.
ത്രിശതീ ദ്വിശതീ സംധ്യേ സംധ്യാംശൌ ചാപി തത്സമൌ
മൂന്നുനൂറും രണ്ടുനൂറും സംധ്യകളും, അവയുടെ ഭാഗങ്ങളും അതിന് തുല്യമായവയുമാണ്.