ലവൌ ദ്വാവേവ രാകായാം കാലോ ജ്ഞേയോ ഽപരാഹ്ണകഃ
പൗർണമി രാത്രിയിൽ, രണ്ട് ലവങ്ങൾ മാത്രം അപരാഹ്ണമായി അറിയപ്പെടണം.
സായാഹ്നേ പ്രതിപന്നേ ച സ കാലഃ പൌര്ണമാസികഃ
സന്ധ്യാകാലം എത്തിയപ്പോൾ, ആ സമയമാണ് പൗർണമി സമയമായി കണക്കാക്കുന്നത്.
യുഗാന്തരോദിതേ ചൈവ ലേശാര്ദ്ധേ ശശിനഃ ക്രമാത്
യുഗാന്തം വന്നപ്പോൾ, ക്രമമായി ചന്ദ്രന്റെ പാതി ഭാഗം മാത്രം ശേഷിക്കും.
യസ്മിന്കാലേ സമൌ സ്യാതാം തൌ വ്യതീപാത ഏവ സഃ
രണ്ടും ഒരുമിച്ച് വരുന്ന സമയമാണ് സംയോജനക്ഷണം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
സ വൈ വഷടാക്രിയാകാലഃ സദ്യഃ കാലം വിധീയതേ
അതാണ് വഷടാക്രിയയ്ക്ക് ഉചിതമായ സമയമായി ഉടൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നത്.
തതോ വിരജ്യതേ നക്തം പൌര്ണമാസ്യാം നിശാകരഃ
അതിനുശേഷം, പൗർണമി രാത്രിയിൽ ചന്ദ്രൻ കുഴപ്പമില്ലാത്തവനാവുന്നു.
ചന്ദ്രാര്കാവപരാഹ്ണേ തു പൂര്ണാത്മാനൌ തു പൂര്ണിമാ
അപരാഹ്ണത്തിൽ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും പൂർണ്ണരായിരിക്കുമ്പോൾ, അതാണ് പൗർണമി.
തസ്മാദനുമതിര്നാമ പൂര്ണിമാ പ്രഥമാ സ്മൃതാ
അതിനാൽ, അനുമതി എന്ന പേരിലാണ് ആദ്യ പൗർണമി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.
രഞ്ജനാച്ചൈവ ചന്ദ്രസ്യ രാകേതി കവയോ ഽബ്രുവന്
ചന്ദ്രന്റെ വർണ്ണം മൂലം കവിൾ അതിനെ രാകാ എന്ന് വിളിച്ചു.
രാകാ പഞ്ചദശീ രാത്രിരമാവാസ്യാ തതഃ സ്മൃതാ
രാകാ പതിനഞ്ചാം രാത്രിയാണ്, അതിന് ശേഷം അമാവാസ്യ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
അന്യോന്യം ചന്ദ്രസൂര്യൌം തൌ യദാ തദ്വര്ശ ഉച്യതേ
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഒന്നിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, അതാണ് ഒരു സംവത്സരം എന്ന് പറയുന്നത്.
ദ്വ്യക്ഷര കുഹുമാത്രശ്ച പര്വകാലാസ്ത്രയഃ സ്മൃതാഃ
കുഹു, മാത്രം, ദ്വ്യക്ഷര എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു പർവ്വസമയങ്ങൾ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
ദിവസാര്ദ്ധേന രാത്ര്യാ ച സൂര്യം പ്രാപ്യ തു ചന്ദ്രമാഃ
പകൽപകുതിയും രാത്രിയുടെ പകുതിയും കഴിഞ്ഞാൽ, ചന്ദ്രൻ സൂര്യനിലേക്ക് എത്തുന്നു.
ദ്വൌ കാലൌ സംഗമം ചൈവ മധ്യാഹ്നേ നിയതം രവിഃ
രണ്ടു കാലങ്ങൾക്കും കൂടിച്ചേരുന്ന സമയവും ഉണ്ട്; ഉച്ചവെയിലിൽ സൂര്യൻ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
വിമുച്യമാനയോര്മധ്യേ തയോര്മണ്ഡലയോസ്തു വൈ
അവരുടെ വേർപാടിന്റെ ഇടയിൽ, ആ രണ്ടു ഗ്രഹങ്ങളുടെ വലയങ്ങൾക്കിടയിൽ തന്നെയാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്.
ഏതദൃതുമുഖം ജ്ഞേയമമാ വാസ്യാസ്യ പര്വണഃ
ഇത് കാലാവസ്ഥയുടെ തുടക്കം അല്ലെങ്കിൽ ചന്ദ്രനിന്റെ ഘട്ടത്തിന്റെ ആരംഭം എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
തസ്മാദ്ദിവാ ഹ്യമാവാസ്യാം ഗൃഹ്യതേ ഽസൌ ദിവാകരഃ
അതുകൊണ്ട്, അമാവാസ്യയുടെ പകലിൽ സൂര്യനെ സ്വീകരിക്കുന്നു.
കലാനാമപി ചൈതാസാം വൃദ്ധിഹാന്യാ ജലാത്മനഃ
ഈ ഭാഗങ്ങളിലുടനീളം ജലസ്വഭാവത്തിൽ വർദ്ധനയും കുറവുമുണ്ട്.
ദര്ശയേതാമഥാത്മാനം സൂര്യാചന്ദ്രമസാവുഭൌ
അപ്പോൾ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും തങ്ങളെത്തന്നെ കാണിക്കുന്നു.
ദ്വിലവോനമഹോരാത്രം ഭാസ്കരം സ്പൃശതേ ശശീ
രണ്ട് ലവ സമയത്തേക്ക്, പകലിലും രാത്രിയിലും ചന്ദ്രൻ സൂര്യനെ സ്പർശിക്കുന്നു.
കുഹേതി കോകിലേനോക്തോ യഃ സ കാലഃ സമാപ്യതേ
കൊക്കിൽ 'കുഹു' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ആ കാലം അവസാനിക്കുന്നു.
സിനീവാലീപ്രമാണസ്തു ക്ഷീണശേഷോ നിശാകരഃ
സിനീവാലിയുടെ അളവ്, ചന്ദ്രൻ ക്ഷയിച്ച ശേഷമുള്ള ശേഷമാണ്.
അനുമത്യാശ്ചരാകായാഃ സിനീവാല്യാഃ കുഹൂംവിനാ
അനുമതി, ചര, സിനീവാലി എന്നിവയിൽ നിന്ന് കുഹുവിനെ ഒഴിവാക്കി.
ചന്ദ്രസൂര്യവ്യതീപാതേ സംഗതേ പൂര്ണിമാന്തരേ
പൗർണ്ണമിയുടെ ഇടയിൽ, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഒന്നിച്ചുചേരുമ്പോൾ.
കാലഃ കഹൂസിനീവാല്യോഃ സാമുദ്രസ്യ തു മധ്യതഃ
കുഹുവിന്റെയും സിനീവാലിയുടെയും കാലം സമുദ്രത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്താണ്.
ഏവം സ ശുക്ലപക്ഷേ വൈ രജന്യാം പര്വസംധിഷു
ഇങ്ങനെ, ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ രാത്രിയിൽ ചന്ദ്രഘട്ടങ്ങളുടെ സംഗമങ്ങളിൽ.
യസ്മാദാ ദാപ്യായതേ സോമഃ പഞ്ചദശ്യാം തു പൂര്ണിമാ
അതിനാൽ, ചന്ദ്രൻ പതിനഞ്ചാം ദിവസം വരെ വർദ്ധിച്ചുപോകുന്നു; അതാണ് പൗർണ്ണമി.
തസ്മാത്കലാഃ പഞ്ചദശ സോമേനാസ്യ തു ഷോഡശീ
അതിനാൽ, പതിനഞ്ച് ഭാഗങ്ങൾ ചന്ദ്രനിൽ ഉണ്ട്; പതിനാറാമത്തേത് അവനാണ്.
ഇത്യേതേ പിതരോ ദേവാഃ സോമപാഃ സോമവര്ദ്ധനാഃ
ഇങ്ങനെ, ഇവരാണ് ദൈവിക പിതാക്കന്മാർ, സോമം കുടിക്കുന്നവരും സോമം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവരുമാണ്.
അതഃ പിതൄന്പ്രവക്ഷ്യാമി മാസശ്രാദ്ധഭുജസ്തു യേ
ഇനി മാസശ്രാദ്ധം സ്വീകരിക്കുന്ന പിതാക്കന്മാരെ ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം.