നക്ഷത്രാണി ഗ്രഹാശ്ചൈവ വിപരീതാ വിജജ്ഞിരേ
നക്ഷത്രങ്ങളും ഗ്രഹങ്ങളും പിറകോട്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി.
ക്രതവോ ന വ്യവര്ത്തന്ത ഋതുകാലാഭിഗാമിനാമ്
യാഗങ്ങൾ തക്ക സമയത്ത് നടക്കാതെ നിലച്ചു.
നഷ്ടപ്രഭാവവീര്യാശ്ച നഷ്ടതേജസ ഏവ ച
അവയുടെ ശക്തിയും തേജസും പ്രഭയും എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
തേ തുസര്വേ സമാഗമ്യ ബ്രഹ്മലോകമുപാഗതാഃ
അവരൊക്കെയും ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി.
പാദയോഃ പതിതാഃ സര്വേ ശിവവൃത്താന്തമൂചിരേ
അവരൊക്കെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ കാലിൽ വീണു, ശിവന്റെ സംഭവങ്ങൾ വിവരിച്ചു.
ഉലൂകവ്യഗ്രഹസ്തശ്ച രക്തപിങ്ഗലലോചനഃ
അവൻ കൈയിൽ ഒരു ഉള്ളിക്കൊണ്ട്, കണ്ണുകൾ ചുവപ്പും കറുപ്പും കലർന്നതായിരുന്നു.
സ്നുഷാണാം ച ദുഹിതൄണാം പുത്രീണാം ച വിശേഷതഃ
പ്രത്യേകിച്ച് മരുമക്കൾക്കും മക്കൾക്കും കൊച്ചുമക്കൾക്കും നേരെ.
ഉന്മത്ത ഇതി വിജ്ഞായ സോ ഽസ്മാഭിരവമാനിതഃ
അവനെ പിതൃവ്യൻ എന്നു കരുതി, നാം അവനെ അപമാനിച്ചു.
തസ്യ ക്രോധപ്രസാദാര്ഥം വയം തേ ശരണം ഗതാഃ
അവന്റെ കോപം ശമിപ്പിക്കാൻ, ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ശരണം തേടിയിരിക്കുന്നു.
ഋഷീണാം തദ്വചഃ ശ്രുത്വാ ധ്യാനാദ്വിജ്ഞായ ചേശ്വരമ്
ആ ഋഷിമാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ധ്യാനത്തിലൂടെ ഈശ്വരനെ അറിഞ്ഞു.
ഏഷ ദേവോ മഹാദേവോ വിജ്ഞേയസ്തു മഹേശ്വരഃ
ഈ ദേവൻ മഹാദേവനാണ്, മഹേശ്വരനെന്നു അറിയേണ്ടവൻ.
ദേവാനാം ച ഋഷീണാം ച പിതൃണാം ചൈവ സ പ്രഭുഃ
ദേവന്മാരുടെയും ഋഷിമാരുടെയും പിതാക്കളുടെയും ഈശ്വരൻ ഇവൻ തന്നെയാണ്.
സംഹരത്യേഷ ഭഗവാന് കാലോ ഭൂത്വാ മഹേശ്വരഃ
ഭഗവാൻ മഹേശ്വരൻ കാലമായി എല്ലാം സംഹരിക്കുന്നു.
ഏഷ ചിക്രീ ച വക്ഷോജശ്രീവത്സകൃതലക്ഷണഃ
അവന്റെ നെഞ്ചിൽ ചുരുള്, ശ്രീവത്സം, യജ്ഞോപവീതം എന്നിവയുടെ അടയാളങ്ങളുണ്ട്.
ദ്വാപരേ ചൈവ കാലാഗ്നിര്ധര്മകേതുഃ കലൌ സ്മൃതഃ
ദ്വാപരയുഗത്തിൽ അവൻ കാലാഗ്നി, കലിയിൽ ധർമകേതു എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
തമോ ഹ്യഗ്നീ രജോ ബ്രഹ്മാ സത്ത്വം വിഷ്ണുഃ പ്രകാശകഃ
അന്ധകാരമാണ് അഗ്നി, രാജസമാണ് ബ്രഹ്മാവ്, സത്വം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നത് വിഷ്ണുവാണ്.
യത്ര തിഷ്ഠന്തി തദ്ബ്രഹ്മയോഗേന തു സമന്വിതമ്
അവിടെ അവർ ബ്രഹ്മയോഗത്തോടെ ഏകീകരിച്ചിരിക്കുകയായിരുന്നു.
ആരാധയത വിപ്രേന്ദ്രാ ജിതക്രോധാ ജിതേന്ദ്രിയാഃ
ക്രോധവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ജയിച്ച മഹാന്മാരായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
താദൃക്പ്രതികൃതിം കൃത്വാ ശൂലപാണിം പ്രപദ്യത
അത്തരം ഒരു രൂപം സൃഷ്ടിച്ച്, അവർ ത്രിശൂലധാരിയായ ഭഗവാനിൽ അഭയം തേടി.
യം ദൃഷ്ട്വാ സര്വമജ്ഞാനമധര്മശ്ച പ്രമശ്യതി
ആ ഭഗവാനെ കണ്ടാൽ, എല്ലാ അജ്ഞാനവും അധർമ്മവും നശിക്കുന്നു.
ആസ്ഥിതാ വീതശോകാസ്തേ ദേവദാരുവനേ തതഃ
അവർ ദു:ഖമില്ലാതെ ദേവദാരുവനത്തിൽ തുടരുകയായിരുന്നു.
സ്ഥണ്ഡിലേഷു വിചിത്രേഷു പര്വതേഷു ഗുഹാസു ച
വിവിധ വേദികളിലും പർവതങ്ങളിലും ഗുഹകളിലും അവർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തദേവ രൂപമാസ്ഥായ ദേവസ്തദ്വനമാഗതഃ
അത് തന്നെയുള്ള രൂപം ധരിച്ച് ദേവൻ ആ വനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
പരഭൃതപരിപൂര്ണചാരുശബ്ദം പ്രവിശതി തദ്വനമാശ്രമം മഹേശഃ
പക്ഷികളുടെ മനോഹരമായ ശബ്ദം നിറഞ്ഞ ആ വനാശ്രമത്തിൽ മഹേശ്വരൻ പ്രവേശിച്ചു.
തതസ്തം മുനയഃ സര്വേ തുഷ്ടുവുഃ സുസമാഹിതാഃ
അപ്പോൾ എല്ലാ മുനികളും മനസ്സാക്ഷരമായി അവനെ സ്തുതിച്ചു.
സപത്നീകാ മഹാഭാഗാഃ സപുത്രാഃ സപരിച്ഛദാഃ
ഭാര്യകളും മക്കളും അനുചിതരും കൂടെ, മഹാഭാഗ്യശാലികൾ അങ്ങിനെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അജ്ഞാനാദ്ദേവദേവസ്യ യദസ്മാഭിഗ്നുഷ്ഠിതമ്
ദേവദേവനായ ഭഗവാനെതിരെ ഞങ്ങൾ അജ്ഞാനത്തിൽ ചെയ്തതെന്തുമുണ്ടെങ്കിൽ,
ചരിതാനി വിചിത്രാണി ഗുഹ്യാനി ഗഹനാനി ച
നാനാതരം രഹസ്യവും ഗഹനവുമായ പ്രവർത്തികൾ.
സ്വാഗതം തേ ന ജാനീമോ ഗതിം നൈവ ച നൈവ ച
നിങ്ങളുടെ വരവേൽപ്പ് ഞങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല, നിങ്ങളുടെ വഴി പോലും ഞങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല.
സ്തുവന്തി ത്വാം മഹാത്മാനോ ദേവദേവം മഹേശ്വരമ്
മഹാത്മാക്കളായവർ ദേവദേവനായ മഹേശ്വരനെ സ്തുതിക്കുന്നു.