നക്ഷീയന്തേ യതസ്താനി തസ്മാന്നക്ഷത്രസംജ്ഞിതാഃ
ഇവയാൽ ചിഹ്നീകരിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ അവയെ 'നക്ഷത്രങ്ങൾ' എന്നു വിളിക്കുന്നു.
തേഷാം ക്ഷേത്രാണ്യഥാദത്തേ സൂര്യോ നക്ഷത്രകാരകാഃ
സൂര്യൻ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായി അവയുടെ പ്രദേശങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്നു.
താരണാത്താരകാ ഹ്യേതാഃ ശുക്ലത്വാച്ചൈവ താരകാഃ
ആകാശം കടക്കുന്നതിനാൽ ഇവയെ 'താരകകൾ' എന്ന് വിളിക്കുന്നു; വെളുപ്പിനാൽ ഇവയെ 'താരകകൾ' എന്നും പറയുന്നു.
ആദാനാന്നിത്യമാദിത്യസ്തേജസാ തപസാമപി
എപ്പോഴും സൂര്യന്റെ പ്രകാശം ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുകൊണ്ടാണ് തപസ്സുകാരുടെ തപസ്സും നിലനിൽക്കുന്നത്.
സ്വനാത്തേജസോ ഽപാം ച തേനാസൌ സവിതാ മതഃ
ജലത്തിന്റെ പ്രകാശം ഉൾക്കൊള്ളുന്നതിനാൽ അവനെ സവിതാവ് എന്നു വിളിക്കുന്നു.
ശുക്ലത്വേ ചാമൃതത്വേ ച ശീതത്വേ ച വിഭാവ്യതേ
വെളുപ്പിലും അമൃതതയിലും ശീതളതയിലും അവൻ അനുഭവപ്പെടുന്നു.
ജലതേചൌമയേ ശുക്ലേ വൃത്തകുംഭനിഭേ ശുഭേ
വെളുത്തു വെള്ളിയുപമമായ, വൃത്തമായ, ശുഭമായ പാത്രത്തിൽ അവൻ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ഘനതേജോമയം ശുക്ലം മണ്ഡലം ഭാസ്കരസ്യ തു
ഭാസ്കരന്റെ വട്ടം ദൃഢമായ പ്രകാശം നിറഞ്ഞതും വെളുത്തതുമാണ്.
മന്വന്തരേഷു സര്വേഷു ഋക്ഷസൂര്യഗ്രഹാശ്രയാഃ
എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും നക്ഷത്രങ്ങളും സൂര്യനും ഗ്രഹങ്ങളും പരസ്പരം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
സൌരം സൂര്യോ വിശേത്സ്ഥാനം സൌമ്യം സോമസ്തഥൈവ ച
സൂര്യൻ സൗരലോകത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു; അതുപോലെ ചന്ദ്രൻ സൌമ്യലോകത്തും പ്രവേശിക്കുന്നു.
ജൈവം ബൃഹസ്പതിശ്ചൈവ ലൌഹിതം ചൈവ ലോഹിതഃ
ജൈവൻ എന്നത് ബൃഹസ്പതി തന്നെയാണ്, ലൗഹിതൻ എന്നത് ലോഹിതൻ തന്നെയാണ്.
ബൌധം ബുധോ ഽഥ സ്വര്ഭാനുഃ സ്വര്ഭാനുസ്ഥാനമാസ്ഥിതഃ
ബൗധൻ ബുധൻ ആണ്, സ്വർഭാനു സ്വർഭാനു തന്നെയാണ്, സ്വസ്ഥാനത്ത് നിലകൊള്ളുന്നു.
ഗൃഹാണ്യേതാനി സര്വാണി ജ്യോതീംഷി സുകൃതാത്മ നാമ്
ധർമ്മശീലനായവനേ, ഈ പ്രകാശമുള്ളവയെല്ലാം നീ സ്വീകരിക്കണം.
സ്ഥാനാന്യേതാനി തിഷ്ഠന്തി യാവദാത്രൂതസംപ്ലവമ്
ഇവിടെയുള്ള ഘടകങ്ങൾ ലയിക്കുന്നതുവരെ ഈ സ്ഥാനങ്ങൾ നിലനിൽക്കും.
അഭിമാനിനോ ഽവതിഷ്ഠന്തേ ദേവസ്ഥാനാനി വൈ പുനഃ
അഹങ്കാരമുള്ളവർ വീണ്ടും ദൈവിക സ്ഥാനങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കും.
അസ്മിന്മന്വന്തരേ ചൈവ ഗ്രഹാ വൈതാനികാഃ സ്മൃതാഃ
ഈ മന്വന്തരത്തിൽ ഗ്രഹങ്ങളെ വൈതാനികം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ത്വിഷിനാമാ ധര്മസുതഃ സോമോ ദേവോ വസുഃ സ്മൃതഃ
പ്രകാശമുള്ളവരിൽ ധർമ്മപുത്രൻ, സോമൻ, വസു ഇവരെ ദേവന്മാർ എന്ന് കരുതുന്നു.
ബൃഹത്തേജാഃ സ്മൃതോ ദേവോ ദേവാചാര്യോ ഽഗി രസ്സുതഃ
വലിയ തേജസ്സുള്ള ദേവൻ അഗ്നിപുത്രനും ദേവാചാര്യനും എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ശനൈശ്ചരോ വിരൂപസ്തു സംജ്ഞാപുത്രോ വിവസ്വതഃ
ശനൈശ്ചരൻ, രൂപഭേദമുള്ളവൻ, സംജ്ഞയും വിവസ്വാനും ചേർന്നുള്ള പുത്രനാണ്.
നക്ഷത്രാണ്യൃക്ഷനാമാനോ ദാക്ഷായണ്യസ്തു താഃ സ്മൃതാഃ
നക്ഷത്രങ്ങളെ ഋക്ഷം എന്നും അവയെ ദക്ഷയുടെ പുത്രിമാർ എന്നും ഓർക്കുന്നു.
സോമര്ക്ഷഗ്രഹസൂര്യേഷു കീര്ത്തിതാ ഹ്യഭിമാനിനഃ
ചന്ദ്രൻ, നക്ഷത്രം, ഗ്രഹം, സൂര്യൻ എന്നിവയിൽ അഹങ്കാരമുള്ളവർ പറയപ്പെടുന്നു.
ശുക്ലമഗ്നിമയം സ്ഥാനം സഹസ്രാംശോര്വിവസ്വതഃ
സഹസ്രകിരണനായ വിവസ്വാന്റെ വാസസ്ഥലം വെള്ളയും അഗ്നിമയവുമാണ്.
ആപ്യം ശ്യാമം മനോജ്ഞസ്യ പഞ്ചരശ്മേര്ഗൃഹം സ്മൃതമ്
ആകർഷകനായ അഞ്ചു കിരണങ്ങളുള്ളവന്റെ ഭവനം ജലവും കറുപ്പുമാണ്.
നവരശ്മേസ്തു ഭൌമസ്യ ലൌഹിതം സ്ഥാനമമ്മയമ്
ഒമ്പതു കിരണങ്ങളുള്ള ഭൗമന്റെ വാസസ്ഥലം ഇരുമ്പും ചുവപ്പുമാണ്.
അഷൃ രശ്മിഗൃഹം പ്രോക്തം കൃഷ്ണം മന്ദസ്യ ചാമ്മയമ്
എട്ട് കിരണങ്ങളുള്ള മണ്ഡയുടെ ഭവനം കറുപ്പും ഇരുമ്പുമാണ് എന്ന് പറയുന്നു.
വിജ്ഞേയാസ്താരകാഃ സര്വാ അമ്മയാസ്ത്ത്വേ കരശ്മയഃ
എല്ലാ നക്ഷത്രങ്ങളും ഇരുമ്പാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം, അവയുടെ കിരണങ്ങൾ കൈപോലെയാണ്.
ഘനതോയാത്മികാ ജ്ഞേയാഃ കല്പാദാവേവ നിര്മിതാഃ
അവയെല്ലാം കട്ടിയുള്ളതും ജലസ്വഭാവമുള്ളതും ആ കല്പാരംഭത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവയുമാണ്.
നവയോജനസാഹസ്രോ വിഷ്കംഭഃ സവിതുഃ സ്മൃതഃ
സവിതാവിന്റെ അക്ഷം ഒൻപതിനായിരം യോജനമാണ് എന്ന് പറയുന്നു.
ദ്വിഗുണഃ സൂര്യവിസ്താരാദ്വിസ്താരഃ ശശിനഃ സ്മൃതഃ
ചന്ദ്രന്റെ വിസ്താരം സൂര്യന്റെ വിസ്താരത്തേക്കാൾ ഇരട്ടിയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
ഉദ്ധൃത്യ പൃഥിവീഛായാം നിര്മിതോ മണ്ഡലാകൃതിഃ
ഭൂമിയുടെ നിഴൽ എടുത്ത് വട്ടാകാരമായ രൂപം ഉണ്ടാക്കപ്പെടുന്നു.