രുദ്രോപേന്ദ്രേന്ദ്രചന്ദ്രാണാം വിപ്രേന്ദ്രാസ്ത്രിദിവൌകസാമ്
രുദ്രൻ, ഉപേന്ദ്രൻ, ഇന്ദ്രൻ, ചന്ദ്രൻ, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ, സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ദേവന്മാർ—
സര്വാത്മാ സര്വലോകേശോ മഹാദേവഃ പ്രജാപതിഃ
എല്ലാവിന്റെയും ആത്മാവും, എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും അധിപതിയും, മഹാദേവനും, സൃഷ്ടികർത്താവും—
തതഃ സംജായതേ സര്വം തത്ര ചൈവ പ്രലീയതേ
അവനിൽ നിന്നാണ് എല്ലാം ജനിക്കുന്നത്, പിന്നെയും അവനിലേക്കാണ് എല്ലാം ലയിക്കുന്നത്.
ജഗജ്ജ്ഞേയോ ഗ്രഹോ വിപ്രാ ദീപ്തിമാന്സുപ്രഭോ രവിഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഈ പ്രകാശമുള്ള സൂര്യഗ്രഹം ലോകത്തെ അറിയുന്നവനാണ് എന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
ക്ഷണാ മുഹൂര്ത്താ ദിവസാ നിശാഃ പക്ഷാശ്ച കൃത്സ്നശഃ
ക്ഷണങ്ങൾ, മുഹൂർത്തങ്ങൾ, ദിവസങ്ങൾ, രാത്രികൾ, പക്ഷങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം പൂര്ണമായും
തദാദിത്യാദൃതേ ഹ്യേഷാ കാലംസഖ്യാ ന വിദ്യതേ
ആ സൂര്യൻ ഇല്ലാതെ, സമയത്തിന്റെ കണക്കെടുപ്പ് ഉണ്ടാകില്ല.
ഋതൂനാമവിഭാഗാച്ച പുഷ്പമൂലഫലം കുതഃ
കാലാവസ്ഥകളിൽ വ്യത്യാസം ഇല്ലെങ്കിൽ, പുഷ്പം, മൂല, പഴം എന്നിവ എങ്ങനെയുണ്ടാകും?
അഭാവോ വ്യവഹാരാണാം ജന്തൂനാം ദിവി ചൈഹ ച
സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും ജീവികൾക്ക് പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുമായിരുന്നു.
സ ഏഷ കാലശ്ചാഗ്നിശ്ച ദ്വാദശാത്മാ പ്രജാപതിഃ
അവനാണ് സമയം, അവനാണ് അഗ്നി, അവൻ പന്ത്രണ്ടു രൂപങ്ങളുള്ള സൃഷ്ടികർത്താവാണ്.
സ ഏഷ തേചസാം രാശിസ്തമോ ഘ്രന്സാര്വലൌകികമ്
അവനാണ് പ്രകാശത്തിന്റെ സമാഹാരം, അന്ധകാരത്തിന്റെ നാശകൻ, എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവൻ.
പാര്ശ്വമൂര്ധ്വമധശ്ചൈവ താപയത്യേഷ സര്വശഃ
അവൻ വലത്തും മുകളിലും കീഴിലും എല്ലാം പൂർണ്ണമായി ചൂടാക്കുന്നു.
പാര്ശ്വമൂര്ധ്വമധശ്ചൈവ തമോ നാശയതേ സമമ്
അവൻ വലത്തും മുകളിലും കീഴിലും അന്ധകാരം തുല്യമായി നശിപ്പിക്കുന്നു.
സൂര്യോ ഗോഭിര്ജഗത്സര്വമാദീപയതി സര്വതഃ
സൂര്യൻ തന്റെ കിരണങ്ങൾകൊണ്ട് ലോകം മുഴുവൻ എല്ലാ ഭാഗത്തും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.
തേഷാം ശ്രേഷ്ഠാഃ പുനഃ സപ്ത രശ്മയോ ഗ്രഹയോ നയഃ
അവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് ഏഴു കിരണങ്ങളാണ്; ഇവയാണ് ഗ്രഹങ്ങൾക്ക് വഴികാട്ടികൾ.
വിശ്വശ്രവാഃ പുനശ്ചാന്യഃ സംപദ്വസുരതഃ പരഃ
അവരിൽ മറ്റൊരാൾ വിശ്വശ്രവാഃ എന്നാണു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്; സമ്പന്നരിലും ധർമ്മശീലികളിലും അദ്ദേഹം ശ്രേഷ്ഠനാണ്.
സുഷുമ്ണഃ സൂര്യരശ്മിസ്തു ക്ഷീണ ശശിനമേധയേത്
സുഷുമ്ണ എന്ന സൂര്യകിരണം, ചന്ദ്രൻ ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ, അവനെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു.
ഹരി കേശഃ പുരസ്താദ്യ ഋക്ഷയോനിഃ സ കീത്യതേ
ഹരികേശൻ മുന്നിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അവനെ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ജനകനെന്നു വിളിക്കുന്നു.
വിശ്വശ്രവാസ്തു യഃ പശ്ചച്ഛുക്രയോനിഃ സ്മൃതോ ബുധൈഃ
വിശ്വശ്രവാഃ പിന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ജ്ഞാനികൾ അവനെ ശുക്രന്റെ ജനകനെന്നു അറിയുന്നു.
ഷഷ്ഠസ്ത്വര്വ്വാവസൂ രശ്മിര്യോനിസ്തു സ ബൃഹസ്പതേഃ
ആറാം കിരണം അർവാവസു; അവൻ ബൃഹസ്പതിയുടെ ജനകനാണ്.
ഏവം സൂര്യപ്രഭാവേണ ഗ്രഹനക്ഷത്രതാരകാഃ
ഇങ്ങനെ സൂര്യന്റെ ശക്തിയാൽ ഗ്രഹങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളും താരകകളും നിലനിൽക്കുന്നു.
നക്ഷീയന്തേ യതസ്താനി തസ്മാന്നക്ഷത്രസംജ്ഞിതാഃ
ഇവയാൽ ചിഹ്നീകരിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ അവയെ 'നക്ഷത്രങ്ങൾ' എന്നു വിളിക്കുന്നു.
തേഷാം ക്ഷേത്രാണ്യഥാദത്തേ സൂര്യോ നക്ഷത്രകാരകാഃ
സൂര്യൻ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായി അവയുടെ പ്രദേശങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്നു.
താരണാത്താരകാ ഹ്യേതാഃ ശുക്ലത്വാച്ചൈവ താരകാഃ
ആകാശം കടക്കുന്നതിനാൽ ഇവയെ 'താരകകൾ' എന്ന് വിളിക്കുന്നു; വെളുപ്പിനാൽ ഇവയെ 'താരകകൾ' എന്നും പറയുന്നു.
ആദാനാന്നിത്യമാദിത്യസ്തേജസാ തപസാമപി
എപ്പോഴും സൂര്യന്റെ പ്രകാശം ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുകൊണ്ടാണ് തപസ്സുകാരുടെ തപസ്സും നിലനിൽക്കുന്നത്.
സ്വനാത്തേജസോ ഽപാം ച തേനാസൌ സവിതാ മതഃ
ജലത്തിന്റെ പ്രകാശം ഉൾക്കൊള്ളുന്നതിനാൽ അവനെ സവിതാവ് എന്നു വിളിക്കുന്നു.
ശുക്ലത്വേ ചാമൃതത്വേ ച ശീതത്വേ ച വിഭാവ്യതേ
വെളുപ്പിലും അമൃതതയിലും ശീതളതയിലും അവൻ അനുഭവപ്പെടുന്നു.
ജലതേചൌമയേ ശുക്ലേ വൃത്തകുംഭനിഭേ ശുഭേ
വെളുത്തു വെള്ളിയുപമമായ, വൃത്തമായ, ശുഭമായ പാത്രത്തിൽ അവൻ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ഘനതേജോമയം ശുക്ലം മണ്ഡലം ഭാസ്കരസ്യ തു
ഭാസ്കരന്റെ വട്ടം ദൃഢമായ പ്രകാശം നിറഞ്ഞതും വെളുത്തതുമാണ്.
മന്വന്തരേഷു സര്വേഷു ഋക്ഷസൂര്യഗ്രഹാശ്രയാഃ
എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും നക്ഷത്രങ്ങളും സൂര്യനും ഗ്രഹങ്ങളും പരസ്പരം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
സൌരം സൂര്യോ വിശേത്സ്ഥാനം സൌമ്യം സോമസ്തഥൈവ ച
സൂര്യൻ സൗരലോകത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു; അതുപോലെ ചന്ദ്രൻ സൌമ്യലോകത്തും പ്രവേശിക്കുന്നു.