യാവത്യശ്ചൈവ താരാസ്താഃ ശിശുമാരാശ്രിതാ ദിവി
ആകാശത്തിലെ ശിശുമാരരാശിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന എല്ലാ നക്ഷത്രങ്ങളും,
സാകാരഃ ശിശുമാരശ്ച വിജ്ഞേയഃ പ്രവിഭാഗശഃ
ശിശുമാരത്തിന്റെ രൂപവും അതിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളും മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ്.
യജ്ഞഃ പരസ്തു വിജ്ഞേയോ ധര്മോ മര്ദ്ധാനമാശ്രിതഃ
യജ്ഞം ഏറ്റവും ഉന്നതമായതാണെന്ന് അറിയണം, ധർമ്മം അതിന്റെ തലയിൽ സ്ഥാപിതമാണ്.
വരുണശ്ചാര്യമാ ചൈവ പശ്ചിമേ തസ്യ സക്ഥിനീ
പശ്ചിമഭാഗത്ത് അതിന്റെ ഇരുകാലുകളിൽ വരുണനും അര്യാമനും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
പുച്ഛേ ഽഗ്നിശ്ച മഹേന്ദ്രശ്ച മാരീചഃ കശ്യപോ ധ്രുവഃ
വാലിൽ അഗ്നിയും മഹേന്ദ്രനും മാരീചനും കശ്യപനും ധ്രുവനും ഉണ്ട്.
നക്ഷത്രചന്ദ്രമൂര്യാശ്ച ഗ്രഹാസ്താരാഗണൈഃ സഹ
നക്ഷത്രങ്ങൾ, ചന്ദ്രൻ, ഗ്രഹങ്ങൾ എന്നിവയും നക്ഷത്രസമൂഹങ്ങളോടൊപ്പം,
ധ്രുവേണാധിഷ്ഠിതാശ്ചൈവ ധ്രുവമേവ പ്രദക്ഷിണമ്
ഇവയെല്ലാം ധ്രുവനാൽ നിലനിൽക്കുന്നു; അവ ധ്രുവനെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
അഗ്നീന്ദ്രകശ്യപാനാം തു ചരമോ ഽസൌ ധ്രുവഃ സ്മൃതഃ
അഗ്നി, ഇന്ദ്രൻ, കശ്യപൻ എന്നിവരിൽ ധ്രുവൻ അവസാനത്തേതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
മേരുമാലോകയത്യേഷ പര്യന്തേ ഹി പ്രദക്ഷിണമ്
അവൻ മെരുവിനെ നിരന്തരം ചുറ്റി നോക്കുന്നു.
പപ്രച്ഛുരുത്തരം ഭൂയസ്തദാ തേ രോമഹര്ഷണമ്
അപ്പോൾ അവർ വീണ്ടും രോമഹർഷണനോടു ചോദിച്ചു.
കഥം ദേവഗൃഹാണി സ്യുഃ കഥം ജ്യോതീംഷിവര്ണയ
ദേവന്മാരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉണ്ട്? ജ്യോതികൾ എങ്ങനെ വിവരിക്കപ്പെടുന്നു?
ശ്രുത്വാ തു വചനം തേഷാം തദാ സൂതഃ സമാഹിതഃ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട സുതൻ ശ്രദ്ധയോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
അസ്മിന്നര്ഥേ മാഹാപ്രാജ്ഞൈര്യദുക്തം ജ്ഞാനബുദ്ധിഭിഃ
ഈ വിഷയത്തിൽ മഹാപണ്ഡിതരും ജ്ഞാനബുദ്ധിയുള്ള മഹർഷികളും പറഞ്ഞത്,
യഥാ ദേവഗൃഹാണീഹ സൂര്യചന്ദ്രഗ്രഹാഃ സ്മൃതാഃ
ഇവിടെ ദേവന്മാരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങൾ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഗ്രഹങ്ങളും ആണെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ദിവ്യസ്യ ഭൌതികസ്യാഗ്നേരബ്യോനേഃ പാര്ഥി വസ്യ തു
ദിവ്യവും ഭൗതികവുമായ അഗ്നി, ആകാശം, ഭൂമി എന്നിവയുടെ,
അവ്യാകൃതമിദം ത്വാസീന്നൈശേന തമസാവൃതമ്
ഇത് അപ്രകടമായിരുന്നതും രാത്രിയുടെ ഇരുട്ടിൽ മൂടപ്പെട്ടതുമായിരിന്നു.
സ്വയംഭൂര്ഭഗവാംസ്തത്ര ലോകതന്ത്രാര്ഥസാധകഃ
അവിടെ സ്വയംഭുവായ ഭഗവാൻ ലോകക്രമത്തിന്റെ ഉദ്ദേശം നിറവേറ്റി,
സോ ഽഗ്നിം ദൃഷ്ട്വാഥ ലോകാദൌ പൃഥിവീജലസംശ്രിതമ്
അവൻ ലോകത്തിന്റെ ആദിയിൽ ഭൂമിയിലും വെള്ളത്തിലും നിലകൊണ്ട അഗ്നിയെ കണ്ടു,
പവനോ യസ്തു ലോകേ ഽസ്മിന്പാര്ഥിവഃ സോ ഽഗ്നിരുച്യതേ
രാജാവേ, ഈ ലോകത്ത് ഉള്ള കാറ്റ് അഗ്നിയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
വൈദ്യുതോ ഽബ്ജസ്തു വിജ്ഞേയസ്തേഷാം വക്ഷ്യേ ഽഥ ലക്ഷമമ്
വൈദ്യുതവും ജലരൂപവും മനസ്സിലാക്കണം; ഇനി അവയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം.
തസ്മാദപഃ പിബന്സൂര്യോ ഗോഭിര്ദീപ്യത്യസൌ ദിവി
അതിനാൽ സൂര്യൻ വെള്ളം കുടിച്ച് തന്റെ കിരണങ്ങൾകൊണ്ട് ആകാശത്ത് പ്രകാശിക്കുന്നു.
മാനവാ നാം ച കുക്ഷിസ്ഥോ നാദ്ഭിഃ ശാസ്യതി പാവകഃ
മനുഷ്യരുടെ വയറ്റിൽ ഉള്ള അഗ്നി വെള്ളംകൊണ്ടാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.
കിഞ്ചിദപ്സു മതം തേജഃ കിഞ്ചിദ്ദൃഷ്ടമബിം ധനമ്
വെള്ളത്തിൽ കുറച്ച് പ്രകാശം ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു; മേഘങ്ങളിൽ കുറച്ച് പ്രകാശം കാണപ്പെടുന്നു.
അര്ചിഷ്മാന്പവമാനോ ഽഗ്നിര്നിഷ്പ്രഭോ ജാഠരഃ സ്മൃതഃ
കാറ്റിൽ കത്തുന്ന അഗ്നി പ്രകാശമുള്ളതും, വയറ്റിലെ അഗ്നി പ്രകാശം ഇല്ലാത്തതും ആണെന്ന് പറയുന്നു.
പ്രഭാ സൌരീ തു പാദേന ഹ്യസ്തം യാതി ദേവാകരേ
സൂര്യന്റെ പ്രകാശം തന്റെ കാലുകൊണ്ട് ദേവതകളുടെ ലോകത്തേക്ക് അസ്തമിക്കുന്നു.
ഉദ്യന്തം ച പുനഃ സൂര്യമൌഷ്ണമയമാഗ്നേയമാവിശത്
പിന്നീട് സൂര്യൻ ഉദിക്കുമ്പോൾ, അതിൽ വീണ്ടും അഗ്നിയുടെ ചൂട് പ്രവേശിക്കുന്നു.
പ്രാകാശ്യം ച തഥൌഷ്ണ്യം ച സൌരാഗ്നേയേ തു തേജസീ
പ്രകാശവും ചൂടും സൂര്യനും അഗ്നിയും ഉള്ള ശക്തികളാണ്.
ഉത്തരേ ചൈവ ഭൂമ്യര്ദ്ധേ തഥാ ഹ്യഗ്നിശ്ച ദക്ഷിണേ
ഭൂമിയുടെ വടക്കേ ഭാഗത്ത് സൂര്യൻ ഉണ്ട്; അതുപോലെ ദക്ഷിണഭാഗത്ത് അഗ്നി ഉണ്ട്.
തസ്മാത്തപ്താ ഭവന്ത്യാപോ ദിവാരത്രിപ്രവേശനാത്
അതിനാൽ, പകലും രാവും കടന്നുപോകുമ്പോൾ വെള്ളം ചൂടാകുന്നു.
തസ്മാന്നക്തം പുനഃ ശുക്ലാ ആപോ ഽദൃശ്യന്ത ഭാസ്വരാഃ
അതിനാൽ, രാത്രിയിൽ വെള്ളം വീണ്ടും പ്രകാശവും ഭാസുരത്വവും കാണിക്കുന്നു.