സമാപ്തയജ്ഞോ യത്രാസ്തേ വാസുദേവം മഹാധിപമ്
യാഗം പൂര്ത്തിയായ സ്ഥലത്ത് വാസുദേവന് മഹാപ്രഭു സന്നിഹിതനായിരുന്നു.
പ്രചോദിതഃ സ്വവംശാര്ഥം സ ച താനബ്രവീത്പ്രഭുഃ
സ്വവംശത്തിനായി പ്രേരിപ്പിക്കപ്പെട്ട്, പ്രഭു അവരോട് സംസാരിച്ചു.
അണിമാദിഭിരഷ്ടാഭിഃ സൂക്ഷ്മൈരങ്ഗൈഃ സമന്വിതഃ
അണിമാദി എട്ടു സൂക്ഷ്മശക്തികളാല് അവന് സമ്പന്നനായിരുന്നു.
സപ്തസ്കന്ധാ ഭൃതാഃ ശാഖാഃ സര്വതോയാജരാജരാന്
ഏഴു തണ്ടുകളുള്ള ശാഖകള് ജരയില്ലാതെ, എല്ലായ്പ്പോഴും വെള്ളം ഒഴുകുന്നവയായിരുന്നു.
വ്യൂഹത്രയാണാം സൂതാനാം കുര്വന് സത്രം മഹാബലഃ
മൂന്നു വ്യൂഹങ്ങളിലെയും സാരഥികള്ക്കായി മഹാബലന് യാഗം നടത്തി.
പ്രാണാദ്യാ വൃത്തയഃ പഞ്ച ധാരണാനാം സ്വവൃത്തിഭിഃ
പ്രാണം തുടങ്ങി അഞ്ചു പ്രവൃത്തികളും ഓരോ ധാരണകള്ക്കും തങ്ങളുടെ കര്മ്മങ്ങള് ഉണ്ടായിരുന്നു.
ആകാശയോനിര്ദ്വിഗുണഃ ശാബ്ദസ്പര്ശസമന്വിതഃ
ആകാശം ജനനമായിട്ടുള്ളത്, ഇരട്ട സ്വഭാവവും ശബ്ദവും സ്പർശവും ഉള്ളതുമാണ്.
ഭാരത്യാര്ഃ ശ്ലക്ഷ്ണയാ സര്വാന്മുനീന്പ്രഹ്ലാദയന്നിവ
മൃദുവും മനോഹരവുമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട്, എല്ലാ മുനിമാരെയും ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
പുരാമ നിയതാ വിപ്രാഃ കഥാമകഥയദ്വിഭുഃ
പണ്ടെ, ദ്വിജന്മാരേ, മഹാശക്തനായവൻ ആ കഥ പറഞ്ഞു.
ഋഷീണാം ച പരം ചൈതല്ലോകതത്ത്വമനുത്തമമ്
മഹർഷിമാർക്കു ഈ ലോകങ്ങളുടെ പരമോന്നതമായ സത്യം അർപ്പിച്ചു.
ദേവതാനാമൃഷീണാം ച സര്വപാപപ്രമോചനമ്
ദേവന്മാർക്കും ഋഷിമാർക്കും എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും പൂർണ്ണ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു.
വിസ്തരേണാനുപൂര്വ്യാ ച തസ്യ വക്ഷ്യാമ്യനുക്രമമ്
അത് ഞാൻ ക്രമത്തിൽ വിശദമായി വിവരിച്ച് പറയാം.
കഥ്യമാനാം മയാ ചിത്രാം ബഹ്വര്ഥാം ശ്രുതിസംമതാമ്
വേദങ്ങൾ അംഗീകരിച്ച അത്ഭുതകരവും ഗൗരവമുള്ളതുമായ കഥ ഞാൻ പറയുന്നു.
സ്വവംശം ധാരണം കൃത്വാ സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ
സ്വന്തം വംശത്തെ നിലനിർത്തുന്നതിലൂടെ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ മഹത്വം ലഭിക്കുന്നു.
കീര്ത്യമാനം നിബോധാര്ഥം പൂര്വേഷാം കീര്ത്തിവര്ദ്ധനമ്
ഇപ്പോൾ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നതു മനസ്സിലാക്കുക, അതു പുരാതനരുടെ മഹത്വം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
കീര്ത്തനം സ്ഥിരകീര്തീനാം സര്വേഷാം പുണ്യകര്മണാമ്
സ്ഥിരമായ കീർത്തിയും സൽക്കർമ്മങ്ങളും ഉള്ളവരുടെ സ്തുതിയാണ് ഇത്.
തസ്മൈ ഹിരണ്യഗര്ഭായ പുരുഷായേശ്വരായ ച
ആ ഹിരണ്യഗർഭനോടും പരമപുരുഷനോടും ഈശ്വരനോടും അർപ്പണം.
ബ്രഹ്മണേ ലോകതന്ത്രായ നമസ്കൃത്യ സ്വയംഭുവേ
ലോകങ്ങളുടെ ഭരണാധികാരി സ്വയംഭുവായ ബ്രഹ്മാവിനെ വന്ദിച്ചു.
പഞ്ചപ്രമാണം ഷദ്ശ്രാന്തഃ പുരുഷാധിഷ്ഠിതം ച യത്
അഞ്ച് തെളിവുകൾകൊണ്ടും ആറു മാർഗ്ഗങ്ങളാലും പുരുഷനാൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നതാണ് അത്.
അവ്യക്തം കാരണം യത്തന്നിത്യം സദസദാത്മകമ്
അപ്രത്യക്ഷവും ശാശ്വതവുമായത്, സതും അസതും ആയ സ്വഭാവമുള്ളത് ആ കാരണമാണ്.
ഗന്ധരൂപരസൈര്ഹീനം ശബ്ദസ്പര്ശവിവര്ജിതമ്
വാസനയും രൂപവും രുചിയും ഇല്ലാത്തത്, ശബ്ദവും സ്പർശവും രഹിതമായതുമാണ്.
വിഗ്രഹം സര്വഭൂതാനാമവ്യക്തമഭവത്കില
അപ്രത്യക്ഷമായത് സകല ജീവികളുടെയും രൂപമായി മാറി.
അസാംപ്രതികമജ്ഞേയം ബ്രഹ്മ യത്സദസത്പരമ്
സതും അസതും അതീതമായ ബ്രഹ്മം, സാധാരണ ബോധ്യത്തിന് അതീതവും അറിയാനാകാത്തതുമാണ്.
ഗുണസാമ്യേ തദാ തസ്മിന്നവിഭാതം തമോമയമ്
ആ സമയത്ത് ഗുണങ്ങൾ സമതുലിതമായിരുന്നതിനാൽ, അതു തെളിഞ്ഞു കാണിച്ചില്ല, അതു അന്ധകാരസ്വഭാവമായിരുന്നു.
ഗുണഭാവാദ്ഭാസമാനേ മഹാതത്ത്വ ബഭൂവ ഹ
ഗുണങ്ങളുടെ സ്വഭാവം പ്രകടമായപ്പോൾ മഹത്ത്വതത്ത്വം ഉദിച്ചുവന്നു.
സത്ത്വോദ്രേകോ മഹാനഗ്രേ സത്ത്വമാത്രപ്രകാശകഃ
ആദിയിൽ സത്ത്വഗുണം കൂടുതലായതിനാൽ, അതു ശുദ്ധമായ സത്ത്വം പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
നിങ്ഗമാത്രം സമുത്പന്നം ക്ഷേത്രജ്ഞാധിഷ്ടിതം മഹത്
അവ്യക്തമായത് മാത്രം ഉദിച്ചുവന്നു; അതിൽ മഹത്ത്വതത്ത്വം ക്ഷേത്രജ്ഞൻ നിയന്ത്രിച്ചു.
മഹാസൃഷ്ടിം ച കുരുതേ വീതമാനഃ സിസൃക്ഷയാ
അഹങ്കാരം വിട്ട്, സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ അതു മഹാസൃഷ്ടി ആരംഭിക്കുന്നു.
മനോ മഹാത്മനി ബ്രഹ്മ ദുര്ബുദ്ധിഖ്യാതിരീശ്വരാത്
ബ്രഹ്മനേ, മനസ്സ് മഹത്ത്വതത്ത്വത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദിക്കുന്നത്; അതു ഗ്രഹിക്കാൻ ദുഷ്കരമായ ശക്തിയായി അറിയപ്പെടുന്നു, ഈശ്വരനിൽ നിന്നുള്ളതായും.
മനുതേ സര്വഭൂതാനാം തസ്മാച്ചേഷ്ടഫലോ വിഭുഃ
അത് എല്ലാ ജീവികളെയും ഗ്രഹിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് സകലവ്യാപിയായത് പ്രവർത്തിയുടെ ഫലമായി നിലകൊള്ളുന്നു.