അസംഗഃ കാഞ്ചനോ ദിവ്യോ യുക്തഃ പവനഗൈര്ഹയൈഃ
അത് ബന്ധനമില്ലാത്തതും പൊന്നുപോലും ദിവ്യവും കാറ്റുപോലെയുള്ള കുതിരകളാൽ ചേർത്തതുമാണ്.
വാരുണസ്യന്ദനസ്യേഹ ലക്ഷണൈഃ സദൃശസ്തു സഃ
ഈ രഥം വരുണന്റെ രഥത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾക്കൊപ്പം സാമ്യമുള്ളതാണ്.
അഥൈതാനി തു സൂര്യസ്യ പ്രത്യങ്ഗാനി രഥസ്യ ഹ
ഇവയാണ് സൂര്യന്റെ രഥത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങൾ.
അഹസ്തു നാഭിഃ സൌരസ്യ ഏകചക്രസ്യ വൈ സ്മൃതഃ
ദിവസം സൂര്യന്റെ ഏകചക്രരഥത്തിന്റെ നാഭിയാണെന്ന് പറയുന്നു.
രഥനീഡഃ സ്മൃതോ ഹ്യേഷ ചായനേ കൂബരാവുഭൌ
ഇത് രഥത്തിന്റെ ഇരിപ്പിടം, രണ്ടു കൂമ്പാരങ്ങൾ ആയിരിക്കുന്നു അയനങ്ങൾ.
തസ്യ കാഷ്ഠാ സ്മൃതാ ഘോണാ അക്ഷദണ്ഡഃ ക്ഷണസ്തു വൈ
അക്ഷം കോൽ, യോക് കൂമ്പാരം, ക്ഷണം പഗം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.
രാത്രിര്വരൂഥോ ധര്മോ ഽസ്യ ധ്വജ ഊര്ദ്ധ്വ സമുച്ഛ്രിതഃ
രാത്രി മറയാണു, ധർമ്മം പതാകയാണു, പതാക ഉയർന്നിരിക്കുന്നു.
സപ്താശ്വരൂപാശ്ഛന്ദാസി വഹന്തോ വാമതോ ധുരമ്
ഏഴു കുതിരങ്ങളായി രൂപം കൊണ്ട ഛന്ദസ്സുകൾ ഇടതുവശത്ത് യോക് ചുമക്കുന്നു.
പങ്ക്തിശ്ച ബൃഹതീ ചൈവ ഹ്യുഷ്ണിക്ചൈവ തു സപ്തമീ
പങ്ക്തി, ബൃഹതി, ഉഷ്ണിക് എന്നിവ ഏഴാമത്തെ ഛന്ദസ്സുകളാണ്.
സഹചക്രോ ഭ്രമത്യക്ഷഃ സഹക്ഷോ ഭ്രമതേ ധ്രുവഃ
സഹചക്രം കൂടെ ചുറ്റുന്ന അക്ഷം ചുറ്റുന്നു; സഹക്ഷം കൂടെ ധ്രുവൻ ചുറ്റുന്നു.
ഏവമര്ഥവശാത്തസ്യ സന്നിവേശോ രഥസ്യ തു
ഇങ്ങനെ ഉദ്ദേശശക്തിയാൽ അവന്റെ രഥത്തിന്റെ ക്രമീകരണം നടക്കുന്നു.
തേനാസൌ തരണിര്ദേവോ ഭാസ്വതാ സര്പതേ ദിവി
ഇതുകൊണ്ട് പ്രകാശമുള്ള ദൈവമായ തരണി ആകാശത്ത് വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ധ്രുവേ തൌ ഭ്രാമ്യതേ രശ്മീ ച ചക്രയുഗയോസ്തു വൈ
ധ്രുവനിൽ ആ രണ്ട് കിരണങ്ങളും ചക്രജോഡങ്ങൾ പോലെ ചുറ്റുന്നു.
യുഗാക്ഷകോടീ തേ തസ്യ ദക്ഷിണേ സ്യന്ദനസ്യ ഹി
ആ രഥത്തിന്റെ അക്ഷത്തിന്റെ അറ്റങ്ങൾ ദക്ഷിണഭാഗത്താണ്.
ഭ്രമന്തമനുഗച്ഛേതാം ധ്രുവം രശ്മീ തു താവുഭൌ
ആ രണ്ട് കിരണങ്ങളും ചുറ്റുന്ന ധ്രുവനെ പിന്തുടരുന്നു.
കീലാസക്താ യഥാ രജ്ജുര്ഭ്രംമതേ സര്വതോ ദിശമ്
കീലയിൽ കെട്ടിയ കയറ് എല്ലാദിശയിലേക്കും ചുറ്റുന്നതുപോലെ,
വര്ദ്ധതേ ദക്ഷിണേ ചൈവ ഭ്രമതോ മണ്ഡലാനി തു
അത് ദക്ഷിണത്തേക്ക് ചുറ്റുമ്പോൾ വൃത്തങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു.
ധ്രുവേണ പ്രഗൃഹീതൌ വൈ തൌ രശ്മീ നയതോ രവിമ്
ധ്രുവൻ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ആ രണ്ട് കിരണങ്ങൾ സൂര്യനെ നയിക്കുന്നു.
തദാ സോ ഽഭ്യന്തരേ സൂര്യോ ഭ്രമതേ മണ്ഡലാനി തു
അപ്പോൾ അവയുടെ അകത്ത് സൂര്യൻ വൃത്തങ്ങൾ വരച്ച് ചുറ്റുന്നു.
ധ്രുവേണ മുച്യമാനാഭ്യാം രശ്മിഭ്യാം പുനരേവ തു
പിന്നീട് ധ്രുവൻ ആ രണ്ട് കിരണങ്ങൾ വിട്ടുവിടുമ്പോൾ,
ഉദ്വേഷാടയന്സ വേഗേന മണ്ഡലാനി തു ഗച്ഛതി
അവൻ വേഗത്തിൽ വൃത്തങ്ങൾ കടന്ന് മുന്നോട്ട് പോകുന്നു.
ഗന്ധര്വൈരപ്സരോഭിശ്ച ഗ്രാമണീസര്പരാക്ഷസൈഃ
ഗന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസുകൾ, നേതാക്കൾ, പാമ്പുകൾ, രാക്ഷസന്മാർ എന്നിവരാൽ,
ധാതാര്ഽയമാ പുലസ്ത്യശ്ച പുലഹശ്ച പ്രജാപതിഃ
ധാതാവ്, അര്യാമൻ, പുലസ്ത്യൻ, പുലഹൻ, പ്രജാപതി ഇവരും,
രഥകൃച്ച രഥൌജാശ്ച യക്ഷാവേതാവുദാ ത്ദൃതൌ
രഥകൃത്, രഥൗജസ്, യക്ഷന്മാർ ഇവരും പറയുന്നു.
രക്ഷോ ഹേതിഃ പ്രഹേതിശ്ച യാതുധാനാവുദാഹൃതൌ
രക്ഷ, ഹെതി, പ്രഹെതി, യാതുധാനന്മാർ ഇവരും പറയുന്നു.
മിത്രശ്ച വരുണശ്ചൈവ മുനിരത്രിരുദാഹൃതഃ
മിത്രനും വരുണനും അത്രിമഹർഷിയും പറയുന്നു.
രാക്ഷസൌ ച സമാഖ്യാതൌ പൌരുഷേയോ വധസ്തഥാ
രണ്ടു രാക്ഷസന്മാരും പൗരുഷേയ ആയുധവും അറിയപ്പെടുന്നു.
രഥചിത്രസ്തഥൈവാന്യോ നാഗസാക്ഷകസംജ്ഞേതഃ
രഥചിത്രനും മറ്റൊരാളും, നാഗസാക്ഷക എന്നറിയപ്പെടുന്നവനും.
തതഃ സൂര്യേ പുനസ്ത്വന്യാ നിവസംതീഹ ദേവതാഃ
അതിനുശേഷം സൂര്യനിൽ മറ്റു ദേവതകളും താമസിക്കുന്നു.
ഏലാപത്രസ്തഥാ സര്പഃ ശങ്ഖപാലാശ്ച താവുഭൌ
എലാപത്രൻ, ഒരു പാമ്പ്, ശംഖപാലൻമാർ ഇരുവരും.