സംവത്സരാദയഃ പഞ്ച ചതുര്മാനവികല്പിതാഃ
വർഷം തുടങ്ങി അഞ്ചു വിഭാഗങ്ങൾ നാലു മനുക്കളുടെ പ്രകാരം നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു.
സംവത്സരസ്തു പ്രഥമോ ദ്വിതീയഃ പരിവത്സരഃ
ആദ്യത്തേത് സംവത്സരം, രണ്ടാമത്തേത് പരിവത്സരം.
പഞ്ചമോവത്സരസ്തേഷാം കാലസ്തു യുഗസംഹിതഃ
അവയിൽ അഞ്ചാമത്തേത് വത്സരമാണ്; ഈ കാലം യുഗങ്ങളോടൊപ്പം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ശതാന്യഷ്ടാദശ ത്രിംശദുദയാദ്ഭാസ്കരസ്യ ച
പതിനെട്ടു നൂറ് മുപ്പത്തിയൊന്ന് സൂര്യോദയങ്ങൾ ഉണ്ട്.
പഞ്ച ച ത്രിശതം ചാപി ഷഷ്ടിവര്ഷം ച ഭാസ്കരമ്
മൂന്നു നൂറ് അറുപത്തഞ്ച് വർഷങ്ങൾ സൂര്യന്റെ വർഷങ്ങളാണ്.
ഏകഷഷ്ടി ത്വഹോരാത്രമൃതുരേകോ വിഭാവ്യതേ
അറുപത്തൊന്ന് ദിവസം രാത്രികൾ ചേർന്ന് ഒരു ঋതു ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
മാനം തച്ചിത്രഭാനോസ്തു വിജ്ഞേയമയനസ്യ ഹ
ഇതാണ് ചിത്രഭാനുവിന്റെ അളവ്; ഇത് സൂര്യവർഷം എന്നറിയണം.
മാനാന്യേതാനി ചത്വാരി യൈഃപുരാണേ ഹി നിശ്ചയഃ
ഈ നാലു അളവുകളാണ് പുരാണങ്ങളിൽ ഉറപ്പു വരുത്തുന്നതിന് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
ത്രീണിതസ്യ തു ശൃങ്ഗാണി സ്പൃശന്തീവ നഭസ്തലമ്
അതിന്റേതായ മൂന്ന് കൊമ്പുകൾ ആകാശത്തോടു തൊടുന്നപോലെ തോന്നുന്നു.
ഏകശ്ച മാര്ഗവിഷ്കംഭവിസ്താരശ്ചാസ്യ കീര്തിതഃ
ഒരു വഴി വീതിയും അതിന്റെ വ്യാപ്തിയും വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദക്ഷിണം രാജതം ചൈവ ശൃങ്ഗം തു സ്ഫടികപ്രഭമ്
തെക്കേയും വെള്ളിയുമാണ് കൊമ്പുകൾ, മറ്റൊന്ന് സ്ഫടികംപോലെ തിളങ്ങുന്നു.
ഏവം കൂടൈസ്ത്രിഭിഃ ശൈലഃ ശൃങ്ഗവാനിതി വിശ്രുതഃ
ഇങ്ങനെ മൂന്ന് കൊമ്പുകളോടെ ആ പർവ്വതം ശ്രിംഗവാൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ശരദ്വസംതയോര്മധ്യേ മധ്യമാം ഗതിമാസ്ഥിതഃ
ശരത്കാലവും വസന്തവും ഇടയിൽ, മധ്യപാതയിലായിരിക്കുന്നു.
അനുലിപ്താ ഇവാഭാന്തി പദ്മരക്തൈര്ഗഭസ്തിഭിഃ
താമരയുടെ ചുവപ്പുപോലുള്ള കിരണങ്ങൾ പുരട്ടിയതുപോലെ അവ തിളങ്ങുന്നു.
മുഹൂര്ത്താ ദശ പഞ്ചൈവ അഹോ രാത്രിശ്ച താവതീ
പത്ത് മുപ്പത് മുഹൂർത്തങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ഒരു പകലും ഒരു രാത്രിയും ആകുന്നു.
വിശാഖാനാം തദാ ജ്ഞേയശ്ചതുര്ഥാംശ നിശാകരഃ
അപ്പോൾ ചന്ദ്രൻ വിശാഖയുടെ നാലാം ഭാഗത്താണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
തദാ ചന്ദ്രം വിജാനീയാത്കൃത്തികാശിരസി സ്ഥിതമ്
അപ്പോൾ ചന്ദ്രൻ കൃത്തികയുടെ തലയിലാണെന്ന് അറിയണം.
വിഷുവം തം വിജാനീയാദേവമാഹുര്മഹര്ഷയഃ
അത് തന്നെയാണ് വിഷുവെന്ന് മഹർഷിമാർ പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
സമാ രാത്രിരഹശ്ചൈവ യദാ തദ്വിഷുവം ഭവേത്
പകലും രാത്രിയും തുല്യമായപ്പോൾ അതാണ് വിഷുവെന്ന് പറയുന്നു.
ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ വിശേഷേണ മുഖമേതത്തു ദൈവതമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ പ്രത്യേകമായി ഇതാണ് ദൈവികമായ വായ്.
സിനീവാലീ കുഹൂശ്ചൈവ രാകാ ചാനുമതിസ്തഥാ
സിനീവാലി, കുഹു, രാകാ, അനുമതി ഇവയും കൂടെ—
നഭോനഭസ്യാവിഷഊര്ജസംജ്ഞൌ സഹഃസഹസ്യാവിതി ദക്ഷിണം സ്യാത്
നഭോ, നഭസ്യ, അവിഷ, ഊർജ, സഹ, സഹസ്യ—ഇവയൊക്കെയും തെക്കേ ദിക്കിലാണ്.
ആര്തവാശ്ച തതോ ജ്ഞേയാ പഞ്ചാബ്ദാ ബ്രഹ്മണാഃ സുതാഃ
അതിനുശേഷം ആർതവങ്ങൾ, അഥവാ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അഞ്ചു പുത്രന്മാർ ആയ അഞ്ചു വർഷങ്ങൾ അറിയണം.
തസ്മാദൃതുമുഖീ ജ്ഞേയാ അമാവാസ്യാസ്യ പര്വണഃ
അതുകൊണ്ട് ഈ കര്മത്തിന് അമാവാസ്യയാണ് ഋതുക്കളുടെ വാതിൽ എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
പര്വ ജ്ഞാത്വാ ന മുഹ്യേത പിത്ര്യേ ദൈവേ ച മാനവഃ
ശരിയായ സമയമറിയുന്നവൻ പിതൃകർമങ്ങളിലും ദൈവിക കര്മങ്ങളിലും ആശയക്കുഴപ്പമാകില്ല.
ആലോകാത്തു സ്മൃതോ ലോകോ ലോകാലോകഃ സ ഉച്യതേ
പ്രകാശത്തിൽ നിന്നാണ് ലോകം ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്; അതാണ് ലോകാലോകം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
ചത്വാരസ്തേ മഹാത്മാനസ്തിഷ്ടന്ത്യാഭൂതസംപ്ലവാത്
അവിടെയുണ്ട് നാല് മഹാത്മാക്കൾ, അസ്തിത്വമില്ലായ്മയുടെ പ്രളയത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്നവർ.
ഹിരണ്യരോമാ പര്ജന്യഃ കേതുമാന്രാജസശ്ച യഃ
അവർ ഹിരണ്യരോമ, പാർജന്യ, കെതുമാൻ, രാജസൻ എന്നിവരാണ്.
ലോകപാലാഃ സ്ഥിതാ ഹ്യേതേ ലോകാലോകേ ചതുര്ദിശമ്
ലോകാലോകത്തിൽ നാലു ദിക്കിലും ഇവരാണ് ലോകപാലകർ ആയി നിലകൊള്ളുന്നത്.
പിതൃയാനഃ സ വൈ പന്ഥാ വൈശ്വാനരപഥാദ്വഹിഃ
പിതൃയാനപഥം വൈശ്വാനരപഥത്തിന് പുറത്താണ്.