യം ഗര്ഭം സുഷുവേ ഗങ്ഗാ പാവകാദ്ദീപ്തതേജസമ്
ഗംഗാ പാവകന്റെ അഗ്നിതേജസ്സോടെ പ്രസവിച്ച മകനാണ് അവൻ.
ഹിരണ്മയം തതശ്ചകേ യജ്ഞവാടം മഹാത്മനാമ്
പിന്നീട് അവൻ മഹാത്മാക്കൾക്കായി പൊന്നുകൊണ്ടൊരു യാഗവേദി നിർമ്മിച്ചു.
സ പ്രവിശ്യ തതഃ സത്രേ തേഷാമമിതതേജസാമ്
ശേഷം അവൻ അതീവതേജസ്സുള്ള അവരുടെ യാഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തം ദൃഷ്ട്വാ മഹാദാശ്വര്യം യജ്ഞവാടം ഹിരണ്മയമ്
ആ അത്ഭുതകരമായ പൊൻ യാഗവേദി കണ്ടപ്പോൾ,
നൈമിഷേയാസ്തതസ്തസ്യ ചുക്രുധുര്നൃപതിം ഭൃശമ്
അപ്പോൾ നൈമിഷ്യർ രാജാവിനോട് വളരെ കോപിച്ചു.
തപോനിഷ്ഠാശ്ച രാജാനം മുനയോ ദേവചോദിതാഃ
ദേവന്മാർ പ്രേരിപ്പിച്ച മുനികൾ, തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ടവർ, രാജാവിനെ എതിർത്തു.
ഔര്വശേയൈസ്തതസ്തസ്യ യുദ്ധം ചക്രേ നൃപോ ഭുവി
അതിനുശേഷം രാജാവ്, ഉർവശിയുടെ സന്തതികളോടൊപ്പം ഭൂമിയിൽ യുദ്ധം നടത്തി.
സ തേഷ്വവഭൃഥേഷ്വേവ ധര്മ്മശീലോ മഹീപതിഃ
അവരിൽ അവഭൃഥസ്നാന സമയത്ത്, ആ ധർമ്മനിഷ്ഠനായ രാജാവ് സത്യത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്നു.
ശാന്തയിത്വാ തു രാജാനം തദാ ബ്രഹ്മവിദസ്തഥാ
അപ്പോള് ബ്രഹ്മജ്ഞാനികള് രാജാവിനെ ശമിപ്പിച്ച്, അവര് അതനുസരിച്ച് പ്രവര്ത്തിച്ചു.
ബഭൂവ സത്രേ തേഷാം തു ബ്രഹ്മചര്യം മഹാത്മനാമ്
അവരുടെ യാഗസഭയില്, മഹാത്മാക്കള് ബ്രഹ്മചര്യം പാലിച്ചു.
വൈഖാനസൈഃ പ്രിയസഖൈര്വാല ഖില്യൈര്മരീചിഭിഃ
വൈഖാനസന്മാരും പ്രിയസുഹൃത്തുക്കളും വാലഖില്യന്മാരും മരീചിമാരും അവരോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിതൃദേവാപ്സരഃസിദ്ധൈര്ഗന്ധര്വോരഗചാരണൈഃ
പിതൃകള്, ദേവന്മാര്, അപ്സരസ്സ്, സിദ്ധന്മാര്, ഗന്ധര്വ്വന്മാര്, നാഗന്മാര്, ചാരണന്മാര് എന്നിവരും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
സ്തോത്രശസ്ത്രൈര്ഗൃഹൈര്ദേവാന്പിതൄന്പിത്ര്യൈശ്ച കര്മഭിഃ
സ്തോത്രങ്ങള്, ആയുധങ്ങള്, വീടുകള്, ദേവന്മാരുടെയും പിതാക്കന്മാരുടെയും പിതൃപക്ഷത്തിന്റെയും കര്മ്മങ്ങള് കൊണ്ടും അവര് ആരാധിച്ചു.
ആരാധനേ സ സസ്മാര തതഃ കര്മാന്തരേഷു ച
ആരാധനയില് അവന് അവരെ ഓര്മ്മിച്ചു; മറ്റു കര്മ്മങ്ങളിലും അതുപോലെ ചെയ്തു.
വ്യാജഹ്രുര്മുനയോ വാചം ചിത്രാക്ഷരപദാം ശുഭാമ്
മഹർഷിമാര് വിവിധ അക്ഷരങ്ങളും വാക്കുകളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ശുഭമായ വാക്കുകള് ഉച്ചരിച്ചു.
വിതണ്ഡാവചനൈശ്ചൈവ നിജഘ്നുഃ പ്രതിവാദിനഃ
വാദപ്രതിവാദങ്ങളിലൂടെ അവര് എതിരാളികളെ ജയിച്ചു.
ന തത്ര ഹാരിതം കിഞ്ചിദ്വിവിശുര്ബ്രഹ്മരാക്ഷസാഃ
അവിടെ ഒന്നും നഷ്ടമായില്ല; ബ്രഹ്മരാക്ഷസന്മാര് അകത്തു പ്രവേശിച്ചു.
പ്രായശ്ചിത്തം ദരിദ്രം ച ന തത്ര സമജായത
അവിടെ പ്രായശ്ചിത്തമോ ദാരിദ്ര്യമോ ഉണ്ടായില്ല.
ഏവം ച വവൃധേ സത്രം ദ്വാദശാബ്ദം മനീഷിണാമ്
ഇങ്ങനെ മനീഷികളുടേത് ആയ യാഗം പന്ത്രണ്ടു വര്ഷത്തോളം വളര്ന്നു.
വൃദ്ധാദ്യാ ഋത്വിജോ വീരാ ജ്യോതിഷ്ടോമാന് പൃഥക്പൃഥക്
വയസ്സായ ഋത്വിക്മാരടക്കം പുരോഹിതന്മാര് ഓരോരുത്തരും ജ്യോതിഷ്ടോമ യാഗങ്ങള് നടത്തി.
സമാപ്തയജ്ഞോ യത്രാസ്തേ വാസുദേവം മഹാധിപമ്
യാഗം പൂര്ത്തിയായ സ്ഥലത്ത് വാസുദേവന് മഹാപ്രഭു സന്നിഹിതനായിരുന്നു.
പ്രചോദിതഃ സ്വവംശാര്ഥം സ ച താനബ്രവീത്പ്രഭുഃ
സ്വവംശത്തിനായി പ്രേരിപ്പിക്കപ്പെട്ട്, പ്രഭു അവരോട് സംസാരിച്ചു.
അണിമാദിഭിരഷ്ടാഭിഃ സൂക്ഷ്മൈരങ്ഗൈഃ സമന്വിതഃ
അണിമാദി എട്ടു സൂക്ഷ്മശക്തികളാല് അവന് സമ്പന്നനായിരുന്നു.
സപ്തസ്കന്ധാ ഭൃതാഃ ശാഖാഃ സര്വതോയാജരാജരാന്
ഏഴു തണ്ടുകളുള്ള ശാഖകള് ജരയില്ലാതെ, എല്ലായ്പ്പോഴും വെള്ളം ഒഴുകുന്നവയായിരുന്നു.
വ്യൂഹത്രയാണാം സൂതാനാം കുര്വന് സത്രം മഹാബലഃ
മൂന്നു വ്യൂഹങ്ങളിലെയും സാരഥികള്ക്കായി മഹാബലന് യാഗം നടത്തി.
പ്രാണാദ്യാ വൃത്തയഃ പഞ്ച ധാരണാനാം സ്വവൃത്തിഭിഃ
പ്രാണം തുടങ്ങി അഞ്ചു പ്രവൃത്തികളും ഓരോ ധാരണകള്ക്കും തങ്ങളുടെ കര്മ്മങ്ങള് ഉണ്ടായിരുന്നു.
ആകാശയോനിര്ദ്വിഗുണഃ ശാബ്ദസ്പര്ശസമന്വിതഃ
ആകാശം ജനനമായിട്ടുള്ളത്, ഇരട്ട സ്വഭാവവും ശബ്ദവും സ്പർശവും ഉള്ളതുമാണ്.
ഭാരത്യാര്ഃ ശ്ലക്ഷ്ണയാ സര്വാന്മുനീന്പ്രഹ്ലാദയന്നിവ
മൃദുവും മനോഹരവുമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട്, എല്ലാ മുനിമാരെയും ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
പുരാമ നിയതാ വിപ്രാഃ കഥാമകഥയദ്വിഭുഃ
പണ്ടെ, ദ്വിജന്മാരേ, മഹാശക്തനായവൻ ആ കഥ പറഞ്ഞു.
ഋഷീണാം ച പരം ചൈതല്ലോകതത്ത്വമനുത്തമമ്
മഹർഷിമാർക്കു ഈ ലോകങ്ങളുടെ പരമോന്നതമായ സത്യം അർപ്പിച്ചു.