അത ഊര്ദ്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി സൂര്യാചന്ദ്രമസോര്ഗതിമ്
ഇനി ഞാൻ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും നടത്തുന്ന യാത്രയെക്കുറിച്ച് വിശദമായി പറയും.
പ്രകാശൈസ്തു പ്രഭാഭിസ്തൌ മണ്ഡലാഭ്യാം സമുച്ഛ്രിതൌ
അവരുടെ പ്രകാശവും ജ്യോതിസ്സും കൊണ്ടാണ് ആ ഇരുവരും അവരുടെ വട്ടപഥങ്ങളോടൊപ്പം ഉയർന്നിരിക്കുന്നതെന്ന് പറയാം.
വിസ്തരാര്ദ്ധേ പൃഥിവ്യാസ്തു ഭവേദന്യത്ര ബാഹ്യതഃ
ഭൂമിയുടെ അർദ്ധവ്യാപ്തി മറ്റിടങ്ങളിൽ പുറംഭാഗമായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.
പര്യാസ്താത്പാരിമാണ്യേന ഭൂമേസ്തുല്യം ദിവം സ്മൃതമ്
ഭൂമിയുടെ ചുറ്റളവിനോട് സമാനമായതായാണ് ആകാശം കരുതപ്പെടുന്നത്.
അവിധാതുഃ പ്രകാശാഖ്യോ ഹ്യവനാത്സ രവിഃ സ്മൃതഃ
പ്രകാശത്തിന്റെ ഉറവിടമായ സൂര്യൻ ഭൂമിയിൽ നിന്നാണ് ഉദയിക്കുന്നതെന്ന് ഓർമ്മപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു.
മഹിത്തത്ത്വാന്മഹീശബ്ദോ ഽഹ്യസ്മിന്വര്ഷേ നിപാദ്യതേ
ഭൂമിയുടെ തത്വം സൂചിപ്പിക്കാൻ ഈ പ്രദേശത്ത് 'മഹി' എന്ന പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു.
മണ്ഡലം ഭാസ്കരസ്യാഥ യോജനാനി നിബോധത
ഇപ്പോൾ സൂര്യന്റെ വട്ടപഥത്തിൽ എത്ര യോജനമുണ്ട് എന്ന് മനസ്സിലാക്കൂ.
വിസ്താരാത്ര്രിഗുണശ്ചാസ്യ പരിണാഹസ്തു മണ്ഡലേ
അത് വീതിയുടെ മൂന്നു മടങ്ങാണ് വ്യാസം; അതനുസരിച്ച് വട്ടത്തിന്റെ ചുറ്റളവും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
അഥ പൃഥിവ്യാ വക്ഷ്യാമി പ്രമാണം യോജനൈഃ സഹ
ഇനി, ഭൂമിയുടെ അളവ് യോജനങ്ങളോടുകൂടി ഞാൻ പറയാം.
ഇത്യേതദിഹ സംഖ്യാതം പുരാണേ പരിമാണതഃ
ഇങ്ങനെ, ഈ പുരാണത്തിൽ അളവ് വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
അഭിമാനിനോവ്യതീതാ യേ തുല്യാസ്തേ സാംപ്രതൈസ്ത്വിഹ
അഹങ്കാരമുള്ളവരും കഴിഞ്ഞുപോയവരും ഇപ്പോൾ ഉള്ളവരുമായി തുല്യരാണ്.
തസ്മാത്തു സാംപ്രതൈര്ദേവൈര്വക്ഷ്യാമി വസുധാതലമ്
അതിനാൽ, ഇപ്പോൾ ഉള്ള ദേവന്മാരുടെ കാലത്തെ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലം ഞാൻ വിശദീകരിക്കും.
ശതാര്ദ്ധകോടിവിസ്താരാ പൃഥിവീ കൃത്സ്നശഃ സ്മൃതാ
മുഴുവൻ ഭൂമി ഒരു നൂറു കോടി യോജനവും അതിന്റെ പകുതി കൂടി വീതിയുള്ളതായാണ് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.
പൃഥിവ്യാ ഹ്യര്ദ്ധവിസ്താരോ യോജനാഗ്രാത്പ്രകീര്ത്തിതഃ
ഭൂമിയുടെ പകുതി വീതി യോജനത്തിന്റെ അറ്റത്തിൽ നിന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
തഥാ ശാതസഹസ്രാണാമേകോന നവതിഃ പുനഃ
അതുപോലെ, ഒരു ലക്ഷം യോജനത്തിൽ നിന്ന് ഒൻപത് തൊണ്ണൂറ്റിയൊന്ന് ആയിരം കുറവാണ്.
ഗണിതം യോജനാഗ്രാത്തു കോട്യസ്ത്വേകാദശ സ്മൃതാഃ
യോജനത്തിന്റെ അറ്റത്തിൽ നിന്ന് പതിനൊന്ന് കോടി യോജനങ്ങൾ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ഇത്യേതദിഹ സംശ്യാതം പൃഥിവ്യന്തസ്യ മണ്ഡലമ്
ഇങ്ങനെ, ഭൂമിയുടെ അകത്തളത്തിന്റെ വട്ടം ഇവിടെ വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
പര്യാസസന്നിവേശശ്ച ഭൂമേര്യാവത്തു മണ്ഡലമ്
ഭൂമിയുടെ ക്രമീകരണവും വിതരണവും അതിന്റെ വട്ടം വരെയാണ് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്.
സപ്താനാമപി ദ്വീപാനാമേത ത്സ്ഥാനം പ്രകീര്തിതമ്
ഏഴു ദ്വീപുകളുടെ സ്ഥാനം ഇവിടെ വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഉപര്യുപരി ലോകാനാം ഛത്രവത്പരിമണ്ഡലമ്
അവയുടെ മുകളിൽ മുകളിൽ ലോകങ്ങൾ കുടയുപമമായ വട്ടത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഏതദണ്ഡകപാലസ്യ പ്രമാണം പരികീര്ത്തിതമ്
ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ പുറംചട്ടയുടെ അളവ് ഇതുവരെ വിശദീകരിച്ചു.
ഭൂര്ലോകശ്ച ഭുവര്ല്ലോകസ്തൃതീയസ്സൃരിതി സ്സ്വതഃ
ഭൂലോകം, ഭൂവർലോകം, മൂന്നാമത്തേതായി സ്വർഗ്ഗം — ഇവ സ്വയം നിലകൊള്ളുന്നു.
ഏതേ സപ്ത കൃതാ ലോകാശ്ഛത്രാകാരാ വ്യവസ്ഥിതാഃ
ഈ ഏഴു ലോകങ്ങളും കുടയുപമമായ രൂപത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദശഭാഗാധികാഭിശ്ച താഭിഃ പ്രകൃതിഭിര്ബഹിഃ
അവയെ ചുറ്റി പുറത്തായി പത്ത് ഭാഗം അധികം ഘടകങ്ങൾ ഉണ്ട്.
അസ്യാണ്ഡസ്യ സമന്താച്ച സന്നിവിഷ്ടോ ഘനോദധിഃ
ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തെ മുഴുവൻ ചുറ്റി ദൃഢമായ സമുദ്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ഘനോദധിഃ പരേണാഥ ധാര്യ്യതേ ഘനതേജസാ
ആ ദൃഢസമുദ്രത്തിന് അപ്പുറത്ത് ശക്തമായ പ്രകാശം അതിനെ താങ്ങി നിലനിർത്തുന്നു.
സംമതാദ്ധനവാതേന ധാര്യമാണം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
പ്രശസ്തമായ ധനവായു അതിനെ താങ്ങി ഉറപ്പിച്ചു നിലനിർത്തുന്നു.
ഭൂതാദിനാ വൃതം സര്വം ഭൂതാദിര്മഹതാ വൃതഃ
എല്ലാം മൂലഘടകങ്ങൾകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ആ മൂലഘടകങ്ങൾ മഹത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പുരാണി ലോകപാലാനാം പ്രവക്ഷ്യാമി യഥാക്രമമ്
ലോകപാലന്മാരുടെ പുരാതനമായ ക്രമം ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദമായി പറയും.
മേരോഃ പ്രാച്യാം ദിശി തഥാ മാനസസ്യൈവ മൂര്ദ്ധനി
മേരുവിന്റെ കിഴക്കേ ഭാഗത്തും മാനസപർവതത്തിന്റെ മുകളിലും,