വിബുധാശ്ചോഷിരേ തത്ര സഹസ്രപരിവത്സരാന്
അവിടെ ദേവന്മാർ ആയിരം വർഷം ആ അമൃതം കുടിച്ചു.
കര്മണാ തേന വിഖ്യാതം നൈമിഷം മുനിപൂജിതമ്
ആ പ്രവർത്തനത്താൽ, നൈമിഷം പ്രശസ്തമായത്, മുനിമാർ അതിനെ ആദരിച്ചു.
രോഹിണീ സ സുതാ തത്ര ഗോമതീ സാഭവത് ക്ഷണാത്
അവിടെ രോഹിണി ഒരു മകളെ പ്രസവിച്ചു, ഗോമതിയും ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അവിടെ ഉദിച്ചുവന്നു.
രുന്ധത്യാഃ സുതായാത്രാദാനമുത്തമതേജസഃ
രുന്ധതിയുടെ മകളിൽ നിന്ന് അതിവിശിഷ്ടമായ തേജസ്സുള്ള ഒരു മകൻ ജനിച്ചു.
യത്ര വൈരം സമഭവദ്വിശ്വാമിത്രവസിഷ്ഠയോഃ
അവിടെ വിശ്വാമിത്രനും വസിഷ്ഠനും തമ്മിൽ വൈരം ഉദിച്ചു.
പരാഭവോ വസിഷ്ഠസ്യ യസ്യ ജ്ഞാനേ ഹ്യവര്ത്തയത്
വസിഷ്ഠന് തോൽവി സംഭവിച്ചു, കാരണം അവന്റെ ജ്ഞാനം തടയപ്പെട്ടു.
നൈമിഷം ജജ്ഞിരേ യസ്മാന്നൈമിഷീയാസ്തതഃ സ്മൃതാഃ
നൈമിഷം അവിടെ ജനിച്ചതിനാൽ, അവിടെയുള്ളവരെ നൈമിഷ്യർ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
പുരൂരവസി വിക്രാന്തേ പ്രശാസതി വസുംധരാമ്
ശക്തനായ പുരൂരവസ് ഭൂമി ഭരിച്ചിരുന്ന കാലത്ത്,
തുതോഷ നൈവ രത്നാനാം ലോഭാദിതി ഹി നഃ ശ്രുതമ്
അവൻ രത്നങ്ങളുടെ സമൃദ്ധിയിൽ ഒരിക്കലും സന്തോഷിച്ചില്ല, കാരണം അവനിൽലോഭം ഇല്ലായിരുന്നു എന്ന് നമ്മൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ആജഹാര ച തത്സത്രമുര്വശ്യാ സഹ സംഗതഃ
അവൻ ഉർവശിയോടൊപ്പം ചേർന്ന് ആ യാഗം നടത്തി.
യം ഗര്ഭം സുഷുവേ ഗങ്ഗാ പാവകാദ്ദീപ്തതേജസമ്
ഗംഗാ പാവകന്റെ അഗ്നിതേജസ്സോടെ പ്രസവിച്ച മകനാണ് അവൻ.
ഹിരണ്മയം തതശ്ചകേ യജ്ഞവാടം മഹാത്മനാമ്
പിന്നീട് അവൻ മഹാത്മാക്കൾക്കായി പൊന്നുകൊണ്ടൊരു യാഗവേദി നിർമ്മിച്ചു.
സ പ്രവിശ്യ തതഃ സത്രേ തേഷാമമിതതേജസാമ്
ശേഷം അവൻ അതീവതേജസ്സുള്ള അവരുടെ യാഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തം ദൃഷ്ട്വാ മഹാദാശ്വര്യം യജ്ഞവാടം ഹിരണ്മയമ്
ആ അത്ഭുതകരമായ പൊൻ യാഗവേദി കണ്ടപ്പോൾ,
നൈമിഷേയാസ്തതസ്തസ്യ ചുക്രുധുര്നൃപതിം ഭൃശമ്
അപ്പോൾ നൈമിഷ്യർ രാജാവിനോട് വളരെ കോപിച്ചു.
തപോനിഷ്ഠാശ്ച രാജാനം മുനയോ ദേവചോദിതാഃ
ദേവന്മാർ പ്രേരിപ്പിച്ച മുനികൾ, തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ടവർ, രാജാവിനെ എതിർത്തു.
ഔര്വശേയൈസ്തതസ്തസ്യ യുദ്ധം ചക്രേ നൃപോ ഭുവി
അതിനുശേഷം രാജാവ്, ഉർവശിയുടെ സന്തതികളോടൊപ്പം ഭൂമിയിൽ യുദ്ധം നടത്തി.
സ തേഷ്വവഭൃഥേഷ്വേവ ധര്മ്മശീലോ മഹീപതിഃ
അവരിൽ അവഭൃഥസ്നാന സമയത്ത്, ആ ധർമ്മനിഷ്ഠനായ രാജാവ് സത്യത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്നു.
ശാന്തയിത്വാ തു രാജാനം തദാ ബ്രഹ്മവിദസ്തഥാ
അപ്പോള് ബ്രഹ്മജ്ഞാനികള് രാജാവിനെ ശമിപ്പിച്ച്, അവര് അതനുസരിച്ച് പ്രവര്ത്തിച്ചു.
ബഭൂവ സത്രേ തേഷാം തു ബ്രഹ്മചര്യം മഹാത്മനാമ്
അവരുടെ യാഗസഭയില്, മഹാത്മാക്കള് ബ്രഹ്മചര്യം പാലിച്ചു.
വൈഖാനസൈഃ പ്രിയസഖൈര്വാല ഖില്യൈര്മരീചിഭിഃ
വൈഖാനസന്മാരും പ്രിയസുഹൃത്തുക്കളും വാലഖില്യന്മാരും മരീചിമാരും അവരോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിതൃദേവാപ്സരഃസിദ്ധൈര്ഗന്ധര്വോരഗചാരണൈഃ
പിതൃകള്, ദേവന്മാര്, അപ്സരസ്സ്, സിദ്ധന്മാര്, ഗന്ധര്വ്വന്മാര്, നാഗന്മാര്, ചാരണന്മാര് എന്നിവരും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
സ്തോത്രശസ്ത്രൈര്ഗൃഹൈര്ദേവാന്പിതൄന്പിത്ര്യൈശ്ച കര്മഭിഃ
സ്തോത്രങ്ങള്, ആയുധങ്ങള്, വീടുകള്, ദേവന്മാരുടെയും പിതാക്കന്മാരുടെയും പിതൃപക്ഷത്തിന്റെയും കര്മ്മങ്ങള് കൊണ്ടും അവര് ആരാധിച്ചു.
ആരാധനേ സ സസ്മാര തതഃ കര്മാന്തരേഷു ച
ആരാധനയില് അവന് അവരെ ഓര്മ്മിച്ചു; മറ്റു കര്മ്മങ്ങളിലും അതുപോലെ ചെയ്തു.
വ്യാജഹ്രുര്മുനയോ വാചം ചിത്രാക്ഷരപദാം ശുഭാമ്
മഹർഷിമാര് വിവിധ അക്ഷരങ്ങളും വാക്കുകളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ശുഭമായ വാക്കുകള് ഉച്ചരിച്ചു.
വിതണ്ഡാവചനൈശ്ചൈവ നിജഘ്നുഃ പ്രതിവാദിനഃ
വാദപ്രതിവാദങ്ങളിലൂടെ അവര് എതിരാളികളെ ജയിച്ചു.
ന തത്ര ഹാരിതം കിഞ്ചിദ്വിവിശുര്ബ്രഹ്മരാക്ഷസാഃ
അവിടെ ഒന്നും നഷ്ടമായില്ല; ബ്രഹ്മരാക്ഷസന്മാര് അകത്തു പ്രവേശിച്ചു.
പ്രായശ്ചിത്തം ദരിദ്രം ച ന തത്ര സമജായത
അവിടെ പ്രായശ്ചിത്തമോ ദാരിദ്ര്യമോ ഉണ്ടായില്ല.
ഏവം ച വവൃധേ സത്രം ദ്വാദശാബ്ദം മനീഷിണാമ്
ഇങ്ങനെ മനീഷികളുടേത് ആയ യാഗം പന്ത്രണ്ടു വര്ഷത്തോളം വളര്ന്നു.
വൃദ്ധാദ്യാ ഋത്വിജോ വീരാ ജ്യോതിഷ്ടോമാന് പൃഥക്പൃഥക്
വയസ്സായ ഋത്വിക്മാരടക്കം പുരോഹിതന്മാര് ഓരോരുത്തരും ജ്യോതിഷ്ടോമ യാഗങ്ങള് നടത്തി.