ഭൂതേഭ്യഃ പരതസ്തേഭ്യോ വ്യാലോകാ സാ ധരാ സ്മൃതാ
ഭൂതങ്ങളെക്കാള് അപ്പുറം, അവയെക്കാള് അപ്പുറത്തുള്ള പ്രകാശമാണ് ഭൂമി എന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്.
പാത്രേ മഹതി പാത്രാണി യഥൈവാന്തര്ഗതാനി തു
വലിയ പാത്രത്തിനുള്ളില് ചെറുപാത്രങ്ങള് എങ്ങനെ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നുവോ,
തഥാ ഹ്യാലോക ആകാശേ ഭേദാസ്ത്വന്തര്ഗതാ മതാഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, ആകാശത്തിനുള്ളില് പ്രകാശത്തിന്റെ വിഭജനം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നു.
യാവദേതാനി ഭൂതാനി താവദുത്പത്തിരുച്യതേ
ഈ ഭൂതങ്ങള് നിലനില്ക്കുന്നിടത്തോളം അവയുടെ ഉത്ഭവം പറയപ്പെടുന്നു.
പ്രത്യാ ഖ്യായ തു ഭൂതാനി കാര്യോത്പര്ത്തിന വിദ്യതേ
ഭൂതങ്ങള് പിന്വലിക്കപ്പെടുമ്പോള് ഫലങ്ങളുടെ ഉത്പത്തി ഉണ്ടാവില്ല.
കാരണാത്മകാസ്തഥൈക സ്യുര്ഭേദാ യേ മഹദാദയഃ
മഹത്തും തുടങ്ങിയ വിഭാഗങ്ങള് കാരണസ്വഭാവമുള്ളവയും ഒറ്റതായവയും ആണ്.
സപ്തദ്വീപസമുദ്രാഡ്യോ യാഥാതഥ്യന വൈ ദ്വിജാഃ
ദ്വിജന്മാരേ, ഏഴു ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും യഥാര്ത്ഥത്തില് എങ്ങനെയാണോ അതുപോലെയാണ്.
വൈശ്വരൂപ്രധാനസ്യ പരിണാമൈകദേശികഃ
വൈശ്വരൂപപ്രധാനത്തിന്റെ മാറ്റം അതിന്റെ ഒരു ഭാഗത്തേക്കാണ് ബാധകമാകുന്നത്.
ഏവംഭൂതഗണാഃ സപ്ത സന്നിവിഷ്ടാഃ പരസ്പരമ്
ഇങ്ങനെ, ഈ സ്വഭാവമുള്ള ഏഴു ജനവിഭാഗങ്ങളും തമ്മില് ചേര്ന്ന് നിലകൊള്ളുന്നു.
ഏതാവദേവ ശ്രോതവ്യം സംനിവേശേ തു പാര്ഥേവേ
ഭൂമിയിലെ ക്രമീകരണത്തെക്കുറിച്ച് ഇത്രയേറെ മാത്രം കേള്ക്കേണ്ടതുണ്ട്.
താസ്ത്വഹം പരിമാണേന നം സംഖ്യാതുമിഹോത്സഹേ
അവയെ അളവുപോലും എണ്ണി പറയാന് എനിക്ക് ഇവിടെ കഴിയില്ല.
താരകാസംനിവേശശ്ച യാവദ്ദിവ്യാനുമണ്ഡലമ്
നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ക്രമീകരണം ദിവ്യവൃത്തം വരെയും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
അത ഊര്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി കൃഥിവ്യാ വൈ വിചക്ഷണാഃ
ഇവിടെ നിന്നു മുകളിലേക്ക് ഭൂമിയെക്കുറിച്ച് ഞാന് പറയാം, ജ്ഞാനികളേ.
പൃഥിവീ വായുരാകാശമാപോ ജ്യോതിശ്ച പഞ്ചമമ്
ഭൂമി, വായു, ആകാശം, ജലം, പ്രകാശം — ഇവയാണ് അഞ്ചു മൂലഘടകങ്ങള്.
ജനനീ സര്വഭൂതാനാം സര്വസത്ത്വധരാ ധരാ
ഭൂമി എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും അമ്മയും, സകല സത്തുക്കളെയും ചുമക്കുന്നവളുമാണ്.
നാനാനദനദീശൈലാ നൈകജാതിസമാകുലാ
അനവധി നദികളും പര്വ്വതങ്ങളും നിറഞ്ഞു, അനേകം ജീവജാതികളാല് കവിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
നദീനദസസുദ്രസ്ഥാസ്തന്ഥാ ക്ഷുദ്രാശ്രയസ്ഥിതാഃ
അവർ ചെറുനദികളിലും പുഴകളിലും താഴ്ന്ന ഇടങ്ങളിലും വസിക്കുന്നു, നിസ്സാരമായ വീടുകളിലാണ് അവർ താമസിക്കുന്നത്.
ആപോ ഽനന്താ ഹി വിജ്ഞേയാസ്തഥാഗ്നിഃ സര്വലോകഗഃ
ജലങ്ങൾ അനന്തമാണെന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം. അങ്ങനെ തന്നെയാണ് അഗ്നിയും എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
തഥാകാശമനാലേഖ്യം രമ്യം നാനാശ്രയം സ്മൃതമ്
അങ്ങനെ തന്നെ, ആകാശം പിടികൂടാനാവാത്തതും മനോഹരവും പലതരം വാസസ്ഥലങ്ങളുള്ളതുമാണ് എന്ന് പറയുന്നു.
ആപഃ പൃഥിവ്യാമുദകേ പൃഥിവ്യുപരി സംസ്ഥിതാഃ
ജലങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ, വെള്ളത്തിൽ, ഭൂമിയുടെ മുകളിലും നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ഏവം മതമനന്തസ്യ ഭൌതികസ്യ ന വിദ്യതേ
അങ്ങനെ, അനന്തമായ ഭൗതികത്വത്തിന്റെ ദർശനം സ്ഥിരമായതല്ല.
ഭൂമിര്ജലമഥാ കാശമിതി യാ യാ പരംപരാ
ഭൂമി, ജലം, പിന്നെ ആകാശം — ഇങ്ങനെയാണ് പരമ്പര പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
ദശയോജനസാഹസ്രമേകം ഭൌമം രസാതലമ്
ഭൗമരസാതലം പത്ത് യോജനങ്ങൾ വീതമുള്ള ആയിരം യോജന ദൂരം ഉള്ളതാണെന്ന് പറയുന്നു.
പ്രഥമം തത്വലം നാമ സുതലം തു തതഃ പരമ്
ആദ്യം അതലമെന്ന പ്രദേശമാണ്, അതിന് അപ്പുറം സുതലമാണ്.
തതോര്ഽവാക്ച തലം നാമ പരതശ്ച രസാതലമ്
അതിനടിയിൽ തലാതലമെന്ന പ്രദേശം, അതിന് അപ്പുറം രസാതലമാണ്.
കൃഷ്ണഭൌമശ്ച പ്രഥമോ ഭൂമിഭാഗഃ പ്രകീര്ത്തിതഃ
ഭൂമിയിലെ ആദ്യ പ്രദേശം കൃഷ്ണഭൗമം, അഥവാ ഇരുണ്ട ഭൂമി എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
പീതഭൌമശ്ചതുര്ഥസ്തു പഞ്ചമഃ ശര്കരാമയഃ
നാലാമത് പീതഭൗമം, അഥവാ മഞ്ഞ നിറമുള്ള ഭൂമി, അഞ്ചാമത് ചെറുകല്ലുകൾകൊണ്ടുള്ളതാണു.
പ്രഥമേ ഽസ്മിംസ്തലേ ഖ്യാതമസുരേദ്രസ്യ മന്ദിരമ്
ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ ആദ്യം അസുരരാജാവിന്റെ മഹൽ പ്രശസ്തമാണ്.
പുരം ച ശങ്കുകര്ണസ്യ കബന്ധസ്യ ച മന്ദിരമ്
അവിടെ ശങ്കുകർണ്ണന്റെ നഗരംയും കബന്ധന്റെ മഹലും ഉണ്ട്.
രാക്ഷസസ്യ ച ഭീമസ്യ ശൂലദന്തസ്യ ചാലയമ്
അതിനുപുറമെ ഭീമനായ രാക്ഷസന്റെയും ശൂലദന്തന്റെയും വാസസ്ഥലവും അവിടെയുണ്ട്.