മാനസസ്യ തു ദേഹസ്യ അനന്തസ്യ ദ്വിജോത്തമാഃ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഇതാണ് അനന്തന്റെ മാനസികശരീരം.
അനന്ത ഏഷ സര്വത്ര ഏവം ജ്ഞാനേഷു പഠ്യതേ
ഈ അനന്തൻ എല്ലായിടത്തും ജ്ഞാനങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
യഃ പദ്മനാഭനാമ്നാ തു തത്കാര്ത്സ്ന്യേന ച കീര്ത്തിതഃ
പദ്മനാഭൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ ഇങ്ങനെയാണ് പൂർണ്ണമായി വിവരണ ചെയ്യപ്പെടുന്നത്.
ഭൂമൌ രസാതലേ ചൈവ ആകാശേ പവനേ ഽനലേ
ഭൂമിയിലും, രസാതലത്തിലും, ആകാശത്തിലും, കാറ്റിലും, അഗ്നിയിലും,
തഥാ തമസി വിജ്ഞേയ ഏഷ ഏവ മഹാദ്യുതിഃ
അതിനുപോലെ അന്ധകാരത്തിലും, മഹാ പ്രകാശസ്വരൂപനായവൻ ഒരുവൻ മാത്രമാണ് അറിയേണ്ടത്.
സര്വലോകേഷു ലോകേശ ഇജ്യതേ ബഹുധാ പ്രഭുഃ
എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ലോകനാഥൻ അനേകം രൂപങ്ങളിൽ മഹാശക്തനായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.
ആധാരാധേയഭാവേന വികാരാസ്തേ ഽവികാരിണഃ
ആധാരവും ആശ്രിതവുമായ ബന്ധത്തിലൂടെ, മാറ്റങ്ങൾ അവികാരിയായവനിൽ സംഭവിക്കുന്നു.
പരസ്പരധികാശ്ചൈവ പ്രവിഷ്ടാസ്തേ പരസ്പരമ്
അവയിൽ ഓരോന്നും പരസ്പരം അതിക്രമിച്ച്, പരസ്പരം പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
പ്രാഗാസന്നവിശേഷാസ്തു വിശേഷോ ഽന്യവിശേഷണാത്
മുന്പുണ്ടായിരുന്ന അവസ്ഥകള് എല്ലാം വേര്തിരിവില്ലാത്തതായിരുന്നു; വേറിട്ടതില് നിന്നാണ് വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകുന്നത്.
ഗുണോപചയസാരേണ പരിച്ഛേദോ വിശേഷതഃ
ഗുണങ്ങള് കൂടിച്ചേര്ന്നതിന്റെ മൂലത്തിലൂടെയാണ് വ്യക്തമായ വേര്തിരിവ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
ഭൂതേഭ്യഃ പരതസ്തേഭ്യോ വ്യാലോകാ സാ ധരാ സ്മൃതാ
ഭൂതങ്ങളെക്കാള് അപ്പുറം, അവയെക്കാള് അപ്പുറത്തുള്ള പ്രകാശമാണ് ഭൂമി എന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്.
പാത്രേ മഹതി പാത്രാണി യഥൈവാന്തര്ഗതാനി തു
വലിയ പാത്രത്തിനുള്ളില് ചെറുപാത്രങ്ങള് എങ്ങനെ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നുവോ,
തഥാ ഹ്യാലോക ആകാശേ ഭേദാസ്ത്വന്തര്ഗതാ മതാഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, ആകാശത്തിനുള്ളില് പ്രകാശത്തിന്റെ വിഭജനം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നു.
യാവദേതാനി ഭൂതാനി താവദുത്പത്തിരുച്യതേ
ഈ ഭൂതങ്ങള് നിലനില്ക്കുന്നിടത്തോളം അവയുടെ ഉത്ഭവം പറയപ്പെടുന്നു.
പ്രത്യാ ഖ്യായ തു ഭൂതാനി കാര്യോത്പര്ത്തിന വിദ്യതേ
ഭൂതങ്ങള് പിന്വലിക്കപ്പെടുമ്പോള് ഫലങ്ങളുടെ ഉത്പത്തി ഉണ്ടാവില്ല.
കാരണാത്മകാസ്തഥൈക സ്യുര്ഭേദാ യേ മഹദാദയഃ
മഹത്തും തുടങ്ങിയ വിഭാഗങ്ങള് കാരണസ്വഭാവമുള്ളവയും ഒറ്റതായവയും ആണ്.
സപ്തദ്വീപസമുദ്രാഡ്യോ യാഥാതഥ്യന വൈ ദ്വിജാഃ
ദ്വിജന്മാരേ, ഏഴു ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും യഥാര്ത്ഥത്തില് എങ്ങനെയാണോ അതുപോലെയാണ്.
വൈശ്വരൂപ്രധാനസ്യ പരിണാമൈകദേശികഃ
വൈശ്വരൂപപ്രധാനത്തിന്റെ മാറ്റം അതിന്റെ ഒരു ഭാഗത്തേക്കാണ് ബാധകമാകുന്നത്.
ഏവംഭൂതഗണാഃ സപ്ത സന്നിവിഷ്ടാഃ പരസ്പരമ്
ഇങ്ങനെ, ഈ സ്വഭാവമുള്ള ഏഴു ജനവിഭാഗങ്ങളും തമ്മില് ചേര്ന്ന് നിലകൊള്ളുന്നു.
ഏതാവദേവ ശ്രോതവ്യം സംനിവേശേ തു പാര്ഥേവേ
ഭൂമിയിലെ ക്രമീകരണത്തെക്കുറിച്ച് ഇത്രയേറെ മാത്രം കേള്ക്കേണ്ടതുണ്ട്.
താസ്ത്വഹം പരിമാണേന നം സംഖ്യാതുമിഹോത്സഹേ
അവയെ അളവുപോലും എണ്ണി പറയാന് എനിക്ക് ഇവിടെ കഴിയില്ല.
താരകാസംനിവേശശ്ച യാവദ്ദിവ്യാനുമണ്ഡലമ്
നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ക്രമീകരണം ദിവ്യവൃത്തം വരെയും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
അത ഊര്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി കൃഥിവ്യാ വൈ വിചക്ഷണാഃ
ഇവിടെ നിന്നു മുകളിലേക്ക് ഭൂമിയെക്കുറിച്ച് ഞാന് പറയാം, ജ്ഞാനികളേ.
പൃഥിവീ വായുരാകാശമാപോ ജ്യോതിശ്ച പഞ്ചമമ്
ഭൂമി, വായു, ആകാശം, ജലം, പ്രകാശം — ഇവയാണ് അഞ്ചു മൂലഘടകങ്ങള്.
ജനനീ സര്വഭൂതാനാം സര്വസത്ത്വധരാ ധരാ
ഭൂമി എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും അമ്മയും, സകല സത്തുക്കളെയും ചുമക്കുന്നവളുമാണ്.
നാനാനദനദീശൈലാ നൈകജാതിസമാകുലാ
അനവധി നദികളും പര്വ്വതങ്ങളും നിറഞ്ഞു, അനേകം ജീവജാതികളാല് കവിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
നദീനദസസുദ്രസ്ഥാസ്തന്ഥാ ക്ഷുദ്രാശ്രയസ്ഥിതാഃ
അവർ ചെറുനദികളിലും പുഴകളിലും താഴ്ന്ന ഇടങ്ങളിലും വസിക്കുന്നു, നിസ്സാരമായ വീടുകളിലാണ് അവർ താമസിക്കുന്നത്.
ആപോ ഽനന്താ ഹി വിജ്ഞേയാസ്തഥാഗ്നിഃ സര്വലോകഗഃ
ജലങ്ങൾ അനന്തമാണെന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം. അങ്ങനെ തന്നെയാണ് അഗ്നിയും എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
തഥാകാശമനാലേഖ്യം രമ്യം നാനാശ്രയം സ്മൃതമ്
അങ്ങനെ തന്നെ, ആകാശം പിടികൂടാനാവാത്തതും മനോഹരവും പലതരം വാസസ്ഥലങ്ങളുള്ളതുമാണ് എന്ന് പറയുന്നു.
ആപഃ പൃഥിവ്യാമുദകേ പൃഥിവ്യുപരി സംസ്ഥിതാഃ
ജലങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ, വെള്ളത്തിൽ, ഭൂമിയുടെ മുകളിലും നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.