ബിഭേത്യല്പശ്രുതാദ്വേദോ മാമയം പ്രഹരിഷ്യതി
കുറഞ്ഞ പഠനം ഉള്ളവനെ കണ്ടാൽ വേദം ഭയപ്പെടുന്നു; 'ഇവൻ എന്നെ നശിപ്പിക്കും' എന്ന്.
നാപദം പ്രാപ്യ മുഹ്യേത യഥേഷ്ടാം പ്രാപ്നുയാദ്ഗതിമ്
ഈ ഭാഗം കൈവരിച്ചാൽ, ഒരാൾ ഭ്രമിക്കേണ്ടതില്ല; ആഗ്രഹിച്ച മാർഗം അവൻ നേടും.
നിരുക്തമസ്യ യോ വേദ സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
ഇതിന്റെ വ്യാഖ്യാനം അറിയുന്നവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.
സംസര്ഗകാലേ ഽപി കരോതി മര്ഗ സംഹാര കാലേ ച ന വാസ്തി ഭൂയഃ
ലയകാലത്തും ഇതു വഴി കാണിക്കുന്നു; നാശസമയത്ത് പിന്നെ തിരിച്ചുവരവ് ഇല്ല.
കുത്ര സത്രം സമഭത്തേവഷാമദ്ഭുതകര്മണാമ്
ആ അത്ഭുതകരമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തവരുടെ യജ്ഞം എവിടെയാണ് നടന്നത്?
ആചചക്ഷേ പുരാണം ച കഥം തത്സപ്രഭഞ്ജനഃ
അവിടെ ആ ജ്ഞാനി പുരാണം എങ്ങനെ പറഞ്ഞുവെന്ന് പറയാമോ?
ഇതി സംചോദിതഃ സൂതഃ പ്രത്യുവാച ശുഭം വചഃ
ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, സൂതൻ ശുഭമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
യാവന്തം ചാഭവത്കാലം യഥാ ച സമവര്തത
അത് എത്രകാലം നീണ്ടു, എങ്ങനെയാണ് നടന്നത് എന്നും,
സത്രം ഹി തേ ഽതിപുണ്യം ച സഹസ്രപരിവത്സരാന്
അവരുടെ ആ യജ്ഞം അത്യന്തം പുണ്യപ്രദമായതും ആയിരം വർഷം നീണ്ടതുമായിരുന്നു.
ഇഡായാ യത്ര പത്നീത്വം ശാമിത്രം യത്ര ബുദ്ധിമാന്
അവിടെ ഇഡാ ഭാര്യയായി; ബുദ്ധിശാലിയായ ശാമിത്രനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിബുധാശ്ചോഷിരേ തത്ര സഹസ്രപരിവത്സരാന്
അവിടെ ദേവന്മാർ ആയിരം വർഷം ആ അമൃതം കുടിച്ചു.
കര്മണാ തേന വിഖ്യാതം നൈമിഷം മുനിപൂജിതമ്
ആ പ്രവർത്തനത്താൽ, നൈമിഷം പ്രശസ്തമായത്, മുനിമാർ അതിനെ ആദരിച്ചു.
രോഹിണീ സ സുതാ തത്ര ഗോമതീ സാഭവത് ക്ഷണാത്
അവിടെ രോഹിണി ഒരു മകളെ പ്രസവിച്ചു, ഗോമതിയും ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അവിടെ ഉദിച്ചുവന്നു.
രുന്ധത്യാഃ സുതായാത്രാദാനമുത്തമതേജസഃ
രുന്ധതിയുടെ മകളിൽ നിന്ന് അതിവിശിഷ്ടമായ തേജസ്സുള്ള ഒരു മകൻ ജനിച്ചു.
യത്ര വൈരം സമഭവദ്വിശ്വാമിത്രവസിഷ്ഠയോഃ
അവിടെ വിശ്വാമിത്രനും വസിഷ്ഠനും തമ്മിൽ വൈരം ഉദിച്ചു.
പരാഭവോ വസിഷ്ഠസ്യ യസ്യ ജ്ഞാനേ ഹ്യവര്ത്തയത്
വസിഷ്ഠന് തോൽവി സംഭവിച്ചു, കാരണം അവന്റെ ജ്ഞാനം തടയപ്പെട്ടു.
നൈമിഷം ജജ്ഞിരേ യസ്മാന്നൈമിഷീയാസ്തതഃ സ്മൃതാഃ
നൈമിഷം അവിടെ ജനിച്ചതിനാൽ, അവിടെയുള്ളവരെ നൈമിഷ്യർ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
പുരൂരവസി വിക്രാന്തേ പ്രശാസതി വസുംധരാമ്
ശക്തനായ പുരൂരവസ് ഭൂമി ഭരിച്ചിരുന്ന കാലത്ത്,
തുതോഷ നൈവ രത്നാനാം ലോഭാദിതി ഹി നഃ ശ്രുതമ്
അവൻ രത്നങ്ങളുടെ സമൃദ്ധിയിൽ ഒരിക്കലും സന്തോഷിച്ചില്ല, കാരണം അവനിൽലോഭം ഇല്ലായിരുന്നു എന്ന് നമ്മൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ആജഹാര ച തത്സത്രമുര്വശ്യാ സഹ സംഗതഃ
അവൻ ഉർവശിയോടൊപ്പം ചേർന്ന് ആ യാഗം നടത്തി.
യം ഗര്ഭം സുഷുവേ ഗങ്ഗാ പാവകാദ്ദീപ്തതേജസമ്
ഗംഗാ പാവകന്റെ അഗ്നിതേജസ്സോടെ പ്രസവിച്ച മകനാണ് അവൻ.
ഹിരണ്മയം തതശ്ചകേ യജ്ഞവാടം മഹാത്മനാമ്
പിന്നീട് അവൻ മഹാത്മാക്കൾക്കായി പൊന്നുകൊണ്ടൊരു യാഗവേദി നിർമ്മിച്ചു.
സ പ്രവിശ്യ തതഃ സത്രേ തേഷാമമിതതേജസാമ്
ശേഷം അവൻ അതീവതേജസ്സുള്ള അവരുടെ യാഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തം ദൃഷ്ട്വാ മഹാദാശ്വര്യം യജ്ഞവാടം ഹിരണ്മയമ്
ആ അത്ഭുതകരമായ പൊൻ യാഗവേദി കണ്ടപ്പോൾ,
നൈമിഷേയാസ്തതസ്തസ്യ ചുക്രുധുര്നൃപതിം ഭൃശമ്
അപ്പോൾ നൈമിഷ്യർ രാജാവിനോട് വളരെ കോപിച്ചു.
തപോനിഷ്ഠാശ്ച രാജാനം മുനയോ ദേവചോദിതാഃ
ദേവന്മാർ പ്രേരിപ്പിച്ച മുനികൾ, തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ടവർ, രാജാവിനെ എതിർത്തു.
ഔര്വശേയൈസ്തതസ്തസ്യ യുദ്ധം ചക്രേ നൃപോ ഭുവി
അതിനുശേഷം രാജാവ്, ഉർവശിയുടെ സന്തതികളോടൊപ്പം ഭൂമിയിൽ യുദ്ധം നടത്തി.
സ തേഷ്വവഭൃഥേഷ്വേവ ധര്മ്മശീലോ മഹീപതിഃ
അവരിൽ അവഭൃഥസ്നാന സമയത്ത്, ആ ധർമ്മനിഷ്ഠനായ രാജാവ് സത്യത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്നു.
ശാന്തയിത്വാ തു രാജാനം തദാ ബ്രഹ്മവിദസ്തഥാ
അപ്പോള് ബ്രഹ്മജ്ഞാനികള് രാജാവിനെ ശമിപ്പിച്ച്, അവര് അതനുസരിച്ച് പ്രവര്ത്തിച്ചു.
ബഭൂവ സത്രേ തേഷാം തു ബ്രഹ്മചര്യം മഹാത്മനാമ്
അവരുടെ യാഗസഭയില്, മഹാത്മാക്കള് ബ്രഹ്മചര്യം പാലിച്ചു.