ഗന്ധര്വകിന്നരാന്യക്ഷാന്രക്ഷോവിദ്യാധരോരഗാന്
ഗന്ധർവർ, കിന്നരർ, യക്ഷർ, രാക്ഷസർ, വിദ്യാധരർ, ഉരഗങ്ങൾ.
കിരാതാംശ്ചപുലിന്ദാംശ്ച കുരൂന് സഭരതാനപി
കിരാതർ, പുലിന്ദർ, കുറുക്കൾ, ഭാരതർ ഇവരും.
സുഹ്മോത്തരാംശ്ച വങ്ഗാംശ്ച താമ്രലിപ്താംസ്തഥൈവ ച
സുഹ്മം, ഉത്തരം, വംഗം, താംരലിപ്തം എന്നിവിടങ്ങൾക്കു കൂടി അവൾ എത്തി.
തതഃ പ്രതിഹതാ വിന്ധ്യാത്പ്രവിഷ്ടാ ലവണോദധിമ്
അവിടെ നിന്ന്, വിന്ധ്യപർവതത്തിൽ നിന്ന് തടയപ്പെട്ട്, അവൾ ഉപ്പു കടലിൽ പ്രവേശിച്ചു.
പ്രാവയന്ത്യുപഭാഗാംശ്ച നൈഷധാംശ്ച ത്രിഗര്ത കാന്
അവൾ സമീപപ്രദേശങ്ങളും, നിഷധവും തൃഗർത ദേശവും നനയിച്ചു.
കേകരാനൌഷ്ടകര്ണാംശ്ച കിരാതാനപി ചൈവ ഹി
കേക്കരന്മാരെയും ഔഷ്ടകർണ്ണന്മാരെയും കിരാതന്മാരെയും അവൾ എത്തി.
ആമണ്ഡലം സമുദ്രസ്യ തിരോഭൂതാംശ്ച പൂര്വതഃ
സമുദ്രത്തിന്റെ വലയം, കിഴക്കോട്ട് അപ്രത്യക്ഷമായവയും അവൾ കണ്ടു.
സുപഥാന്പാവയം തീഹ ത്വിന്ദ്രദ്യുമ്നസരോപി ച
നല്ല വഴികളും, ഇവിടത്തെ പാവയ പ്രദേശവും, ഇന്ദ്രദ്യുമ്നസരസ്സും അവൾ തൊട്ടു.
മധ്യതോജാനകിമഥോ കുഥപ്രാവരണാന്യയൌ
നടുവിൽ അവൾ ജനകിയെത്തി, പിന്നെ കുതയും പ്രവരണയും സന്ദർശിച്ചു.
തതസ്തു നലിനീ പ്രായാത് പ്രാചീമാശാം ജവേന തു
പിന്നീട് നളിനി വേഗത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് പോയി.
പൂര്വന്ദേശാംശ്ച സേവന്തീ ഭിത്ത്വാ സാ ബഹുധാഗിരീന്
കിഴക്കൻ ദേശങ്ങൾ സേവിച്ച്, അവൾ പല പർവതങ്ങളെയും താണ്ടി കടന്നു.
സികതാപര്വതമരും ഗത്വാ വിദ്യാധരാന്യയൌ
വെണ്ണല കുന്നുകളും മരുഭൂമിയും കടന്ന്, അവൾ വിദ്യാധരന്മാരുടെ ദേശത്ത് എത്തി.
താസാം നദ്യുപനദ്യശ്ച ശതശോ ഽഥ സഹസ്രശഃ
അവിടെയുള്ള നദികളും ചെറുനദികളും നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും ഉണ്ട്.
വക്വൌകസായാസ്തീരേ തു വനം സുരഭി വിശ്രുതമ്
വക്വൗകസാ നദിയുടെ തീരത്ത് പ്രശസ്തമായ സുരഭി വനമുണ്ട്.
യജ്ഞോപേതശ്ച സുമഹാനമിതൌജാഃ സുവിക്രമഃ
യജ്ഞങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, അത്യന്തം മഹത്തായ, അളവറ്റ ശക്തിയും വീര്യവും ഉള്ളവരാണ് അവർ.
കുബേരാനുചരാ ഹ്യേതേ ചത്വാരസ്തു സമാഃ സ്മൃതാഃ
ഈ നാലുപേരും കുബേരന്റെ അനുചരന്മാരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
പരസ്പരേണ ദ്വിഗുണാ ധര്മതഃ കാമതോര്ഽഥതഃ
ധർമ്മത്തിലും കാമത്തിലും അർത്ഥത്തിലും അവർ പരസ്പരം ഇരട്ടിയാണ്.
മനസ്വിനീപ്രഭവതി തസ്മാജ്ജ്യോതിഷ്മതീ ച യാ
മനസ്സുറ്റവരുടെ ശക്തിയാൽ അവിടെ ജ്യോതിഷ്മതിയും ഉണ്ട്.
സരോ വിഷ്ണുപദം നാമ നിഷധേ പര്വതോത്തമേ
നിഷധപർവതത്തിലെ ഉന്നതസ്ഥാനത്ത് വിഷ്ണുപദം എന്ന പേരിലുള്ള തടാകം ഉണ്ട്.
മേരോഃ പാര്ശ്വാത്പ്രഭവതി ഹ്രദശ്ചന്ദ്രപ്രഭോ മഹാന്
മേരു പർവതത്തിന്റെ വശത്തുനിന്ന് മഹത്തായ ചന്ദ്രപ്രഭാ തടാകം ഉത്ഭവിക്കുന്നു.
പയോദം തു സരോ നീലേ സുശുഭ്രം പുണ്ഡരീകവത്
പയോദം എന്ന തടാകം ആഴത്തിലുള്ള നീല നിറത്തിൽ തിളങ്ങുന്നു, അതിൽ ശോഭയോടെ താമരകൾ വിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ശ്വേതാത്പ്രവര്ത്തതേ പുണ്യം സരയൂര്മാനസാദ്ധ്രുവമ്
വെള്ള നിറമുള്ള പ്രദേശത്തിൽ നിന്ന്, മാനസസരസ്സിൽ നിന്നാണ് പുണ്യമായ സരയൂ നദി ഉറപ്പായും ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.
സരഃ കുരുഷു വിഖ്യാതം പദ്മമീനദ്വിജാകുലമ്
കുരു ദേശത്തിലെ തടാകം പ്രശസ്തമാണ്, അതിൽ താമരകളും മീനുകളും പക്ഷികളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
അന്യേ ചാപ്യത്ര വിഖ്യാതാഃ പദ്മാമീനദ്വിജാകുലാഃ
ഇവിടെ മറ്റു തടാകങ്ങളും പ്രശസ്തമാണ്, അവയും താമര, മീൻ, പക്ഷികൾ കൊണ്ട് സമൃദ്ധമാണ്.
തേഭ്യഃ ശാന്താ യ മാധ്വീ ച ദ്വേ നദ്യൌ സംബഭൂവതുഃ
അവയിൽ നിന്ന് ശാന്തവും മധുരവും ഉള്ള രണ്ട് നദികൾ ജനിച്ചു.
ഉദ്ഭിദാന്യുദകാന്യത്ര പ്രവഹന്തി സരിദ്വരാഃ
ഇവിടെ ഉറവുകളും വെള്ളവും ഉദ്ഭവിക്കുന്നു, മഹത്തായ നദികൾ ഒഴുകുന്നു.
പൂര്വായതാ മഹാപര്വാ നിമഗ്നാ ലവണാഭസി
കിഴക്ക് ദിശയിലേക്കു നീണ്ട വലിയ മലനിരകൾ ഉപ്പു കടലിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
ഉദഗ്യാതാ ഉദീച്യാന്താ അവഗാഢാ മഹോദധിമ്
വടക്കോട്ടു ഉയർന്ന്, അവ വടക്കൻ അറ്റം വരെ എത്തി മഹാസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങുന്നു.
പ്രതീച്യാമായതാസ്തേ വൈ പ്രവിഷ്ടാ ലവണോദധിമ
പശ്ചിമത്തേക്ക് നീണ്ടിരിക്കുന്നവ ഉപ്പു കടലിൽ പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
ആയതാസ്തേ മഹാശൈലാഃ സമുദ്രം ദക്ഷിണം പ്രതി
ഈ വലിയ പർവതങ്ങൾ തെക്കേ കടലിലേക്കാണ് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്.