ദൃശ്യതേ ഭാസ്വരോ രാത്രൌ ദേവീ ത്രിപഥഗാ തു സാ
അവിടെ രാത്രി ഭാസ്വരമായ ത്രിപഥഗാ ദേവിയെ കാണാൻ കഴിയും.
ഭവോത്തമാങ്ഗേ പതിതാ സംരൂദ്ധാ യൌഗമായയാ
ഭവന്റെ ഉത്തമശരീരത്തിൽ വീണ അവർ യോഗമായയാൽ തടയപ്പെട്ടു.
കൃതം തു തൈര്ബിദുസരസ്തതോ ബിന്ദുസരഃ സ്മൃതമ്
അവരാൽ ബിദുസരസ് എന്ന തടാകം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു, അതുകൊണ്ടാണ് ബിന്ദുസരസ് പ്രശസ്തമായത്.
ചിന്തയാമാസ മനസാ ശങ്കരക്ഷേപമം പ്രതി
ശങ്കരന്റെ വൈകിപ്പിക്കൽ കുറിച്ച് മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു.
ജ്ഞാത്വാ തമ്യാ അഭിപ്രായം ക്രൂരം ദേവ്യാശ്ചികീര്ഷിതമ്
അവളുടെ ഇരുണ്ട ഉദ്ദേശവും ക്രൂരമായ ആഗ്രഹവും മനസ്സിലാക്കി,
തസ്യാവലേപം ജ്ഞാത്വാ തു നദ്യാഃക്രുദ്ധസ്തുശങ്കരഃ
അവളുടെ അഹങ്കാരം മനസ്സിലാക്കിയശേഷം, ശങ്കരൻ ആ നദിയോട് കോപിച്ചു.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു ദൃഷ്ട്വാ രാജാനമഗ്രതഃ
അത് തന്നെയായ സമയത്ത്, രാജാവിനെ മുന്നിൽ കാണുമ്പോൾ,
അനേന തോഷിതശ്ചാഹം നദ്യര്ഥം പൂര്വമേവ തു
അവനാൽ ഞാൻ മുമ്പേ തന്നെ സന്തുഷ്ടനായി, നദിക്കായി.
ബ്രഹ്മണോ വചനം ശ്രുത്വാ ധാരയ സ്വര്ണദീമിതി
ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, 'സ്വർണനദിയെ ചുമക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
നദീം ഭഗീരഥസ്യാര്ഥേ തപസോഗ്രേണ തോഷിതഃ
ഭഗീരഥന്റെ വേണ്ടി, അവന്റെ കഠിനമായ തപസ്സിൽ സന്തോഷം പ്രാപിച്ച നദി.
തിസ്രഃ പ്താചീമിമുഖം പ്രതീചീം തിസ്ര ഏവ തു
മൂന്നു കിഴക്കോട്ടും, മൂന്നു പടിഞ്ഞാറോട്ടും ഒഴുകി.
നലിനീ ഹ്ലാദിനീ ചൈവ പാവനീ ചൈവ പ്രാച്യഗാഃ
നളിനി, ഹ്ലാദിനി, പാവനി എന്നിവയാണ് കിഴക്കോട്ടൊഴുകുന്ന നദികൾ.
സപ്തമീ ത്വന്വഗാത്താസാം ദക്ഷിണേന ഭഗീരഥമ്
ഏഴാമത്തേത് ഭഗീരഥനെ പിന്തുടർന്ന് തെക്കോട്ടു പോയി.
സപ്തൈതാ ഭാവയന്തീദം ഹിമാഹ്വം വര്ഷമേവ തു
ഈ ഏഴ് നദികൾ, ഹിമാഹ്വ എന്ന ദേശത്തെ നിലനിർത്തി മഴ പെയ്യിക്കുന്നു.
നാനാദേശാന്പ്ലാവയന്ത്യോ മലേച്ഛപ്രായാസ്തു സര്വശഃ
വിവിധ പ്രദേശങ്ങൾ വെള്ളപ്പൊക്കമുണ്ടാക്കി, വിദേശികൾ കൂടുതലായി താമസിക്കുന്നവ.
ശിലീന്ധ്രാന്കുന്ത ലാംശ്ചീനാന്ബര്ബരാന്യവനാധ്രകാന്
ശിലീന്ദ്രർ, കുന്തലർ, ചീനർ, ബർബരർ, യവനർ, ആധ്രകർ.
കൃത്വാ ത്രിധാ സിംഹവന്തം സീതാഗാത്പശ്ചിമോദ ധിമ്
സിംഹവന്ത് മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച്, സീതാ പടിഞ്ഞാറൻ സമുദ്രത്തിലേക്ക് പോയി.
ഭദ്രാസ്തുഷാരാംല്ലാമ്യാകാന്ബാഹ്ലവാന്പാരടാന്ഖശാന്
ഭദ്രർ, തുഷാരർ, ലാമ്യാകർ, ബാഹ്ലവർ, പാരടർ, ഖശർ.
ദരദാംശ്ച സകാശ്മീരാന് ഗാന്ധരാന് രൌരസാന് കുഹാന്
ദരദർ, കാശ്മീരർ, ഗാന്ധാർവർ, റൗരസർ, കുഹർ.
സൈന്ധവാന്രന്ധ്രകരകാഞ്ഛമഠാഭീരരോഹകാന്
സൈന്ധവർ, രന്ധ്രകരകർ, ചമഠർ, അഭീരർ, രോഹകർ.
ഗന്ധര്വകിന്നരാന്യക്ഷാന്രക്ഷോവിദ്യാധരോരഗാന്
ഗന്ധർവർ, കിന്നരർ, യക്ഷർ, രാക്ഷസർ, വിദ്യാധരർ, ഉരഗങ്ങൾ.
കിരാതാംശ്ചപുലിന്ദാംശ്ച കുരൂന് സഭരതാനപി
കിരാതർ, പുലിന്ദർ, കുറുക്കൾ, ഭാരതർ ഇവരും.
സുഹ്മോത്തരാംശ്ച വങ്ഗാംശ്ച താമ്രലിപ്താംസ്തഥൈവ ച
സുഹ്മം, ഉത്തരം, വംഗം, താംരലിപ്തം എന്നിവിടങ്ങൾക്കു കൂടി അവൾ എത്തി.
തതഃ പ്രതിഹതാ വിന്ധ്യാത്പ്രവിഷ്ടാ ലവണോദധിമ്
അവിടെ നിന്ന്, വിന്ധ്യപർവതത്തിൽ നിന്ന് തടയപ്പെട്ട്, അവൾ ഉപ്പു കടലിൽ പ്രവേശിച്ചു.
പ്രാവയന്ത്യുപഭാഗാംശ്ച നൈഷധാംശ്ച ത്രിഗര്ത കാന്
അവൾ സമീപപ്രദേശങ്ങളും, നിഷധവും തൃഗർത ദേശവും നനയിച്ചു.
കേകരാനൌഷ്ടകര്ണാംശ്ച കിരാതാനപി ചൈവ ഹി
കേക്കരന്മാരെയും ഔഷ്ടകർണ്ണന്മാരെയും കിരാതന്മാരെയും അവൾ എത്തി.
ആമണ്ഡലം സമുദ്രസ്യ തിരോഭൂതാംശ്ച പൂര്വതഃ
സമുദ്രത്തിന്റെ വലയം, കിഴക്കോട്ട് അപ്രത്യക്ഷമായവയും അവൾ കണ്ടു.
സുപഥാന്പാവയം തീഹ ത്വിന്ദ്രദ്യുമ്നസരോപി ച
നല്ല വഴികളും, ഇവിടത്തെ പാവയ പ്രദേശവും, ഇന്ദ്രദ്യുമ്നസരസ്സും അവൾ തൊട്ടു.
മധ്യതോജാനകിമഥോ കുഥപ്രാവരണാന്യയൌ
നടുവിൽ അവൾ ജനകിയെത്തി, പിന്നെ കുതയും പ്രവരണയും സന്ദർശിച്ചു.
തതസ്തു നലിനീ പ്രായാത് പ്രാചീമാശാം ജവേന തു
പിന്നീട് നളിനി വേഗത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് പോയി.