ശാതകൈംഭമയൈഃ ശുഭ്രൈഃ ശിലാജാലൈഃ സമാവൃതഃ
അത് ശുദ്ധമായ ശാതകൈംഭം ലോഹത്തിൽ നിന്നുള്ള മനോഹരമായ പാറകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
മുഞ്ജവാസ്തു മഹാദിവ്യോ ദുര്ഗഃ ശൈലോ ഹിമാചിതഃ
മുഞ്ച പുല്ലും ഹിമവും മൂടിയ മഹത്തായ ദിവ്യമായ കോട്ടപോലെയുള്ള പർവ്വതം അവിടെയുണ്ട്.
തസ്യാ പാദാത്പ്രഭവതി ശൈലോദം നാമ തത്സരഃ
അത് പാദത്തുനിന്ന് ശൈലോദം എന്ന തടാകം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.
സാ ചക്ഷുഃ സീതയോര്മധ്യേ പ്രവിഷ്ടാ ലവണോദധിമ്
അത് സീതയുടെ ഇരുചെരിവുകളും ഉപ്പു കടലും തമ്മിൽ കടന്നുചെന്ന് ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
സവ്യോത്തരേണ കൈലാസാച്ഛിവഃ സത്ത്വൌഷധിര്ഗിരിഃ
കൈലാസിന്റെ ഇടതുവശത്തും വടക്കുവശത്തും ശിവന്റെ ഔഷധസമൃദ്ധമായ പർവ്വതം നിലകൊള്ളുന്നു.
ഹിരണ്യശൃങ്ഗഃ സുമഹാന് ദിവ്യോ മണിമയോ ഗിരിഃ
ഹിരണ്യശൃംഗം എന്ന മഹത്തായ ദിവ്യമായ മണികൾകൊണ്ടുള്ള പർവ്വതം അവിടെ ഉണ്ട്.
രമ്യം ബിന്ദുസരോ നാമ യത്ര രാജാ ഭഗീരഥഃ
അവിടെ മനോഹരമായ ബിന്ദുസരസ് എന്ന തടാകം ഉണ്ട്, അവിടെ രാജാവ് ഭഗീരഥൻ വസിച്ചിരുന്നു.
ദിവം യാസ്യന്തി തേ ബുര്വേ ഗങ്ഗതോയപരിപ്ലുതാഃ
ഗംഗയുടെ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയ പൂർവ്വികർ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നു.
സോമപാദാത്പ്രസൂതാ സാ സപ്തധാ പ്രതിപദ്യതേ
സോമന്റെ പാദത്തിൽ നിന്നാണ് അവൾ ജനിച്ച് ഏഴു ശാഖകളായി വിഭജിക്കുന്നു.
തത്രേഷ്ട്വാ തു ഗതഃ സിദ്ധിം ശക്രഃ സര്വൈഃ സുരൈഃ സഹ
അവിടെ യാഗം നടത്തി ഇന്ദ്രൻ എല്ലാ ദേവന്മാരോടൊപ്പം സിദ്ധി നേടി.
ദൃശ്യതേ ഭാസ്വരോ രാത്രൌ ദേവീ ത്രിപഥഗാ തു സാ
അവിടെ രാത്രി ഭാസ്വരമായ ത്രിപഥഗാ ദേവിയെ കാണാൻ കഴിയും.
ഭവോത്തമാങ്ഗേ പതിതാ സംരൂദ്ധാ യൌഗമായയാ
ഭവന്റെ ഉത്തമശരീരത്തിൽ വീണ അവർ യോഗമായയാൽ തടയപ്പെട്ടു.
കൃതം തു തൈര്ബിദുസരസ്തതോ ബിന്ദുസരഃ സ്മൃതമ്
അവരാൽ ബിദുസരസ് എന്ന തടാകം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു, അതുകൊണ്ടാണ് ബിന്ദുസരസ് പ്രശസ്തമായത്.
ചിന്തയാമാസ മനസാ ശങ്കരക്ഷേപമം പ്രതി
ശങ്കരന്റെ വൈകിപ്പിക്കൽ കുറിച്ച് മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു.
ജ്ഞാത്വാ തമ്യാ അഭിപ്രായം ക്രൂരം ദേവ്യാശ്ചികീര്ഷിതമ്
അവളുടെ ഇരുണ്ട ഉദ്ദേശവും ക്രൂരമായ ആഗ്രഹവും മനസ്സിലാക്കി,
തസ്യാവലേപം ജ്ഞാത്വാ തു നദ്യാഃക്രുദ്ധസ്തുശങ്കരഃ
അവളുടെ അഹങ്കാരം മനസ്സിലാക്കിയശേഷം, ശങ്കരൻ ആ നദിയോട് കോപിച്ചു.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു ദൃഷ്ട്വാ രാജാനമഗ്രതഃ
അത് തന്നെയായ സമയത്ത്, രാജാവിനെ മുന്നിൽ കാണുമ്പോൾ,
അനേന തോഷിതശ്ചാഹം നദ്യര്ഥം പൂര്വമേവ തു
അവനാൽ ഞാൻ മുമ്പേ തന്നെ സന്തുഷ്ടനായി, നദിക്കായി.
ബ്രഹ്മണോ വചനം ശ്രുത്വാ ധാരയ സ്വര്ണദീമിതി
ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, 'സ്വർണനദിയെ ചുമക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
നദീം ഭഗീരഥസ്യാര്ഥേ തപസോഗ്രേണ തോഷിതഃ
ഭഗീരഥന്റെ വേണ്ടി, അവന്റെ കഠിനമായ തപസ്സിൽ സന്തോഷം പ്രാപിച്ച നദി.
തിസ്രഃ പ്താചീമിമുഖം പ്രതീചീം തിസ്ര ഏവ തു
മൂന്നു കിഴക്കോട്ടും, മൂന്നു പടിഞ്ഞാറോട്ടും ഒഴുകി.
നലിനീ ഹ്ലാദിനീ ചൈവ പാവനീ ചൈവ പ്രാച്യഗാഃ
നളിനി, ഹ്ലാദിനി, പാവനി എന്നിവയാണ് കിഴക്കോട്ടൊഴുകുന്ന നദികൾ.
സപ്തമീ ത്വന്വഗാത്താസാം ദക്ഷിണേന ഭഗീരഥമ്
ഏഴാമത്തേത് ഭഗീരഥനെ പിന്തുടർന്ന് തെക്കോട്ടു പോയി.
സപ്തൈതാ ഭാവയന്തീദം ഹിമാഹ്വം വര്ഷമേവ തു
ഈ ഏഴ് നദികൾ, ഹിമാഹ്വ എന്ന ദേശത്തെ നിലനിർത്തി മഴ പെയ്യിക്കുന്നു.
നാനാദേശാന്പ്ലാവയന്ത്യോ മലേച്ഛപ്രായാസ്തു സര്വശഃ
വിവിധ പ്രദേശങ്ങൾ വെള്ളപ്പൊക്കമുണ്ടാക്കി, വിദേശികൾ കൂടുതലായി താമസിക്കുന്നവ.
ശിലീന്ധ്രാന്കുന്ത ലാംശ്ചീനാന്ബര്ബരാന്യവനാധ്രകാന്
ശിലീന്ദ്രർ, കുന്തലർ, ചീനർ, ബർബരർ, യവനർ, ആധ്രകർ.
കൃത്വാ ത്രിധാ സിംഹവന്തം സീതാഗാത്പശ്ചിമോദ ധിമ്
സിംഹവന്ത് മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച്, സീതാ പടിഞ്ഞാറൻ സമുദ്രത്തിലേക്ക് പോയി.
ഭദ്രാസ്തുഷാരാംല്ലാമ്യാകാന്ബാഹ്ലവാന്പാരടാന്ഖശാന്
ഭദ്രർ, തുഷാരർ, ലാമ്യാകർ, ബാഹ്ലവർ, പാരടർ, ഖശർ.
ദരദാംശ്ച സകാശ്മീരാന് ഗാന്ധരാന് രൌരസാന് കുഹാന്
ദരദർ, കാശ്മീരർ, ഗാന്ധാർവർ, റൗരസർ, കുഹർ.
സൈന്ധവാന്രന്ധ്രകരകാഞ്ഛമഠാഭീരരോഹകാന്
സൈന്ധവർ, രന്ധ്രകരകർ, ചമഠർ, അഭീരർ, രോഹകർ.