സര്വര്തുസുഖസംപന്നാ ന്നിഷ്പങ്കാ നീരജാ ശുഭാ
എല്ലാ ঋതുക്കളിലും സുഖം നിറഞ്ഞതും, ചളിയില്ലാത്തതും, വൃത്തിയുള്ളതും, ശുഭമായതുമായ ദേശമാണ്.
ശുക്ലാഭിജനസംപന്നാഃ സര്വേ ച സ്ഥിരയൌവനാഃ
അവിടെ എല്ലാവരും ഉജ്ജ്വലമായ വംശവും സമ്പത്തും ഉള്ളവരും, സ്ഥിരമായ യൗവനം നിലനില്ക്കുന്നവരുമാണ്.
തേഷാം തേ ക്ഷീരിണാം ക്ഷീരം പിബന്തി ഹ്യമൃതോ പമമ്
അവരൊക്കെയും ആ പാൽകറക്കുന്ന പശുക്കളുടെ പാലാണ് കുടിക്കുന്നത്; അതു അമൃതംപോലെയാണ്.
സമം ശീലം ച രൂപം ച പ്രിയതാ ചൈവ തത്സമാ
അവരുടെ സ്വഭാവവും രൂപവും സ്നേഹവും എല്ലാം ഒരുപോലെയാണ്.
അനാമയാ ഹ്യശോകാശ്ച നിത്യം സുഖനിഷേവിണഃ
അവർക്കു രോഗമോ ദുഃഖമോ ഇല്ല; എപ്പോഴും സുഖത്തിൽ ആയിരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരാണ്.
ജീവന്തി തേ മഹാവീര്യാ ന ചാന്യസ്ത്രീനിഷേവിണഃ
അവർ മഹാശക്തിയുള്ളവരും ദീർഘായുസ്സുള്ളവരുമാണ്; മറ്റുചെറുപ്പത്തികളെ ആഗ്രഹിക്കാറില്ല.
ദൃഷ്ടഃ പരമതത്ത്വജ്ഞൈര്ഭൂയഃ കിം വര്ണയാമി വഃ
പരമസത്യം അറിയുന്നവർ കണ്ടതാണിത്; ഇനി ഞാൻ നിങ്ങളോട് എന്ത് വിശദീകരിക്കണം?
ചതുര്ദശൈതേ മനവഃ പ്രജാസര്ഗേ ഽഭവന്പുനഃ
ഈ പതിനാലു മനുക്കളും വീണ്ടും സൃഷ്ടിയിൽ ജനങ്ങൾക്ക് പിതാക്കളായി.
ഏതച്ഛ്രുതവചസ്തേഷാമബ്രവീദ്രോമഹര്ഷണഃ
ഇത് കേട്ടശേഷം രോമഹർഷണൻ അവരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഇദം തു മധ്യമം ചിത്രം ശുഭാശുഭഫലോദയമ്
ഇപ്പോൾ, ഈ മധ്യഭാഗം വിവിധതകളാൽ നിറഞ്ഞതും, നല്ലതും ചീത്തയുമുള്ള ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നതുമാണ്.
വര്ഷം തദ്ഭാരതം നാമ യത്രേയം ഭാരതീ പ്രജാ
ഭാരതം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ദേശം, അവിടെ ഈ ഭാരതവർസ്യരാണ് താമസിക്കുന്നത്.
നിരുക്തവചനാച്ചൈവം വര്ഷം തദ്ഭാരതം സ്മൃതമ്
ആ പേരിന്റെ അർത്ഥം കൊണ്ടാണ് ആ ദേശം ഭാരതം എന്നു ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.
ന ഖല്വന്യത്ര മര്ത്യാനാം ഭൂമൌ കര്മ വിധീയതേ
മനുഷ്യർക്കു ഭൂമിയിൽ മറ്റെവിടെയും കർമ്മം നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല.
സമുദ്രാതരിതാ ജ്ഞേയാസ്തേ ത്വഗമ്യാഃ പരസ്പരമ്
സമുദ്രം കൊണ്ട് വേർപെടുത്തപ്പെട്ടവയാണവ; അവ പരസ്പരം എത്താൻ കഴിയാത്തവയാണ്.
നാഗദ്വീപസ്തഥാ സൌമ്യോ ഗാന്ധര്വസ്ത്വഥ വാരുണഃ
നാഗദ്വീപ്, സൗമ്യ, ഗാന്ധർവ, വാരുണ എന്നീ പേരുകളാണ് അവയ്ക്ക്.
യോജനാനാം സഹസ്രേ തു ദ്വീപോ ഽയം ദക്ഷിണോത്തരാത്
ഈ ദ്വീപ് തെക്കുനിന്ന് വടക്കേയ്ക്ക് ആയിരം യോജന ദൈർഘ്യമുണ്ട്.
തിര്യഗുത്തരവിസ്തീര്മഃ സഹസ്രാണി നവൈവ തു
കിഴക്കുനിന്ന് പടിഞ്ഞാറേക്ക് അതിന്റെ വീതി ഒമ്പതിനായിരം യോജനമാണ്.
പൂര്വേ കിരാതാ ഹ്യസ്യാന്തേ പശ്ചിമേ യവനാഃ സ്മൃതാഃ
കിഴക്കേ അറ്റത്ത് കിരാതന്മാരും, പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്ത് യവനന്മാരുമാണ്.
ഇജ്യായുധവണിജ്യാഭിര്വര്ത്തയന്തോ വ്യവസ്ഥിതാഃ
അർപ്പണം, യുദ്ധം, വ്യാപാരം എന്നിവയിൽ ഏർപ്പെട്ട്, അവർ തങ്ങളുടെ കാര്യങ്ങളിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു.
ധര്മാര്ഥകാമസംയുക്തോ വര്ണാനാം തു സ്വകര്മസു
ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, കാമം എന്നിവയുമായി ചേർന്ന്, ഓരോ വർഗ്ഗവും തങ്ങളുടെ കർത്തവ്യങ്ങൾ അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ഇഹ സ്വര്ഗാപവര്ഗാര്ഥം പ്രവൃത്തിര്യേഷു മാനുഷീ
ഇവിടെ സ്വർഗത്തിനും മോക്ഷത്തിനും വേണ്ടി മനുഷ്യർ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
കൃത്സ്നം ജയതി യോ ഹ്യേനം സമ്രാഡിത്യഭിധീയതേ
ഇതെല്ലാം ജയിക്കുന്നവനെയാണ് സാമ്രാട് എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
സ്വരാഡസൌ സ്മൃതോ ലൌകഃ പുനര്വക്ഷ്യാമി വിസ്തരാത്
തന്റെ രാജ്യത്തെ ഭരിക്കുന്നവനെയാണ് സ്വരാജ് എന്നു പറയുന്നത്; ഇതു ഞാൻ വീണ്ടും വിശദമായി പറയും.
മഹേന്ദ്രോ മലയഃ സഹ്യഃ ശുക്തിമാനൃക്ഷപര്വതഃ
മഹേന്ദ്രൻ, മലയം, സഹ്യം, ശുക്തിമാൻ, ഋക്ഷം എന്നിവയാണ് പർവ്വതങ്ങൾ.
തേഷാം സഹസ്രശ്ചാന്യേ പര്വ താസ്തു സമീപഗാഃ
അവയിലേക്കു ചേർന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് മറ്റു പർവ്വതങ്ങളും സമീപത്തുള്ളവയും ഉണ്ട്.
സംദരഃ പര്വതശ്രേഷ്ഠോ വൈഹാരോ ദുര്ദുരസ്തഥാ
സന്ദരൻ പ്രധാനപ്പെട്ട പർവ്വതമാണ്; വൈഹാരം, ദുര്ദുരം എന്നിവയും അങ്ങനെ തന്നെ.
വാതന്ധമോ നാഗഗിരിസ്തഥാ പാണ്ഡുരപര്വതഃ
വാതന്ധമം, നാഗഗിരി, പാണ്ഡുരപർവ്വതം എന്നിവയും.
പുഷ്പഗിര്യുജ്ജയന്തൌ ച ശൈലോ രൈവതകസ്തഥാ
പുഷ്പഗിരി, ഉജ്ജയന്തം, രൈവതകപർവ്വതം എന്നിവയും.
അന്യേ തേഭ്യോ ഽപരിജ്ഞാതാ ഹ്രസ്വാഃ സ്വലപോപജീ വിനഃ
ഇവയിൽ അറിയപ്പെടാത്ത മറ്റു ചെറിയ പർവ്വതങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയിൽ കുറച്ച് ജീവൻ മാത്രമേ നിലനിൽക്കുന്നുള്ളൂ.
പീയന്തേ യൈരിമാ നദ്യോ ഗങ്ഗാ സിംധു സരസ്വതീ
ഇവയാൽ ഈ നദികൾ ഒഴുകുന്നു: ഗംഗ, സിന്ധു, സരസ്വതി.