സമാനകാലകരണക്രിയാഃ സംപാദയന്നപി
സമാനമായ കാലപരിധികൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന പ്രവർത്തികൾ ഇദ്ദേഹം നിർവഹിക്കുന്നു.
വര്ത്തതേ ചോപകാരൈര്യസ്തനുഭിഃ സപ്തസപ്തഭിഃ
തന്റെ ഏഴു രൂപങ്ങളിലൂടെ ഉപകാരപ്രദമായ പ്രവർത്തികൾ നടത്തി ഇദ്ദേഹം നിലകൊള്ളുന്നു.
യോനിരഗ്നേരപാം ഭൂമേ രവേശ്ചന്ദ്രമസശ്ചയഃ
അഗ്നി, ജലം, ഭൂമി, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ എന്നിവയുടെ ഉറവിടം ഇദ്ദേഹമാണ്.
അഹോരാത്രകരസ്തസ്മാത്സ വായുരനുവത്സരഃ
പകലും രാത്രിയും സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ; അതുകൊണ്ടാണ് വായു അനുവത്സരൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
പിതരഃ സര്വലോകാനാം ലോകാത്മാനഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ
സകലലോകങ്ങളുടെയും പിതാക്കന്മാർ ലോകങ്ങളുടെ ആത്മാക്കളായി പ്രശസ്തരാണ്.
ഋഷിര്വിപ്രാ മഹാദേവോ ഭൂതാത്മാ പ്രപിതാമഹഃ
മഹർഷിയും, ബ്രാഹ്മണനും, മഹാദേവനും, സകലഭൂതങ്ങളുടെ ആത്മാവും, പ്രപിതാമഹനും ഇദ്ദേഹമാണ്.
ആത്മാവേശേന ഭൂതാനാമങ്ഗപ്രത്യങ്ഗസംഭവഃ
ജീവികളിൽ പ്രവേശിച്ച് അവയുടെ അവയവങ്ങൾക്കും ഭാഗങ്ങൾക്കും ഉത്ഭവം നൽകുന്നവൻ ഇദ്ദേഹമാണ്.
സൂര്യ്യശ്ച ചന്ദ്രമാശ്ചാഗ്നിര്വായൂ രുദ്രസ്തഥൈവ ച
സൂര്യനും, ചന്ദ്രനും, അഗ്നിയും, വായുവും, അതുപോലെ രുദ്രനും ഇദ്ദേഹം തന്നെയാണ്.
രുദ്രഃ പ്രവിഷ്ടോ ഭഗവാഞ്ജഗത്യസ്മിന്സ്വതേജസാ
സ്വന്തം തേജസ്സോടെ മഹതായ രുദ്രൻ ഈ ലോകത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
തതസ്തസ്യ തു വീര്യേണ ലോകാനുഗ്രഹകാരകമ്
അതിനുശേഷം അവന്റെ ശക്തിയാൽ ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമം ഉണ്ടാക്കി.
തസ്മാദ്വൈ സര്വഥാ രുദ്രസ്തദ്വിദ്വദ്ഭിരഭീജ്യതേ
അതിനാൽ, ജ്ഞാനികൾ എപ്പോഴും ഇങ്ങനെ രുദ്രനെ ആരാധിക്കണം.
ഭാവനഃ സര്വഭൂതാനാം സര്വാത്മാ നീലലോഹിതഃ
അവൻ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഉത്ഭവവും, എല്ലായ്പ്പോഴും ഉള്ള ആത്മാവും, നീലയും ചുവപ്പും കലർന്നവനും ആകുന്നു.
പ്രജാപതിമുഖൈര്ദേവൈഃ സമ്യഗിഷ്ടഫലാര്ഥിഭിഃ
പ്രജാപതി മുതലായ ദേവന്മാർ യജ്ഞഫലത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ച്,
ഇജ്യതേ ഭഗവാന് യസ്മാത്തസ്മാര്ത്ര്യംബക ഉച്യതേ
ഭഗവാനെ ആരാധിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് അവനെ 'ത്രയമ്പകൻ' എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
ത്ര്യംബകാ നാമതഃ പ്രേമ്ണാ യോനയസ്താ വനസ്പതേഃ
സ്നേഹത്താൽ 'ത്രയമ്പക' എന്ന് വിളിക്കുന്ന കുശഗ്രാസത്തിന്റെ ഉറവിടങ്ങൾ,
ത്രിസാധനഃ പുരോഡാശസ്ത്രികപാലഃ സ വൈ സ്മൃതഃ
അവനെ 'ത്രിസാധനൻ', മൂന്നു ഭാഗങ്ങളുള്ള പിണ്ണാക്ക്, മൂന്നു തലയുള്ളവൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
ഇത്യേതത്പഞ്ചവര്ഷം ഹി യുഗം പ്രോക്തം മനീഷിഭിഃ
ഇങ്ങനെ, ഈ അഞ്ചുവർഷം കാലഘട്ടം ഒരു യുഗം എന്നാണ് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നത്.
സൈകഃ ഷട്കോ വിജജ്ഞേ ഽഥ മധ്വാദിഋതുസംജ്ഞകഃ
ശേഷം, തേൻ തുടങ്ങിയ ঋതുക്കൾക്കു പേരായ ആറു ഘടകങ്ങളുള്ള ഒരു കൂട്ടം ഉദിച്ചു.
നദീവേഗ ഇവാസക്തഃ കാലോ ധാവതി സംഹരന്
നദിയുടെ ഒഴുക്കുപോലെ, കാലം എല്ലാം കൂട്ടിച്ചേർത്ത് ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ബഹുത്വാത്പരിസംഖ്യാതും പുത്ര പൌത്രമനന്തകമ്
അവയുടെ അനേകത്വം കാരണം, അനന്തമായ പുത്രന്മാരെയും മക്കളെയും എണ്ണാൻ കഴിയില്ല.
കീര്ത്തയന്പുണ്യകീര്ത്തീനാം മഹതീം സിദ്ധിമാപ്നുയാത്
പുണ്യകീർത്തിയുള്ളവരെ പാടുമ്പോൾ, വലിയ സിദ്ധി ലഭിക്കും.
തുല്യാഭിമാനിനഃ സര്വേ ജായന്തേ നാമരൂപതഃ
എല്ലാവരും തുല്യമായ അഭിമാനത്തോടെ, ഓരോരുത്തരുടെയും പേരും രൂപവും കൊണ്ട് ജനിക്കുന്നു.
ഋഷയോ മനവശ്ചൈവ സര്വേ തുല്യപ്രയോജനാഃ
ഋഷിമാരും മനുമാരും എല്ലാം തുല്യമായ ലക്ഷ്യങ്ങളോടെയാണ്.
വിസ്തരേണാനുപൂര്വ്യാ ച കീര്ത്യ മാനം നിബോധത
ഇപ്പോൾ അവരുടെ കീർത്തിയുടെ അളവ് ക്രമമായി വിശദമായി കേൾക്കൂ.
യൈരിയം പൃഥിവീ സര്വാ സപ്തദ്വീപാ സപത്തനാ
ഏഴു ദ്വീപുകളും നഗരങ്ങളും ഉള്ള ഈ ഭൂമി ആരാൽ കൈവശമാക്കപ്പെട്ടുവെന്നത്,
സ്വായംഭുവേംഽതരേ പൂര്വമാദ്യേ ത്രേതായുഗേ തഥാ
സ്വായംഭുവമനുവിന്റെ ഇടവേളയിൽ, ആദ്യമായ ത്രേതായുഗത്തിലും അങ്ങനെ തന്നെ.
പ്രജാ സത്ത്വതപോയുക്തൈസ്തൈരിയം വിനിവേശിതാ
സത്വഗുണവും തപസ്സും ഉള്ളവരാൽ ആ ജനങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.
കന്യാ സാ തു മഹാഭാഗ കര്ദമസ്യ പ്രജാ പതേഃ
ആ ഭാഗ്യശാലിയായ കന്യക കര്ദമന്, പ്രജാപതിയായവന്റെ മകളായി ജനിച്ചു.
തയോര്വൈ ഭ്രാതരഃ ശൂരാഃ പ്രജാപതിസമാ ദശ
അവരിൽ നിന്ന് പ്രജാപതിക്ക് തുല്യമായ പത്ത് വീര്യശാലിയായ സഹോദരന്മാർ ജനിച്ചു.
ജ്യോതിഷ്മാന് ദ്യുതിമാന്ഹവ്യഃ സവനഃ സഭ്ര ഏവ ച
ജ്യോതിഷ്മാൻ, ദ്യുതിമാൻ, ഹവ്യ, സവനൻ, സാഭ്രൻ എന്നിങ്ങനെ.