സൂര്യയോനിര്നിമേഷാദിഃ സംഖ്യാചക്ഷുഃ സ ഉച്യതേ
സൂര്യൻ ആണ് ഉത്ഭവം, നിമിഷങ്ങൾ എണ്ണുന്നവൻ, സംഖ്യകൾ കണക്കാക്കുന്നവൻ, ലോകത്തിന് കണ്ണ്.
സംവത്സരഃ സതത്ത്വശ്ച നാമ ചാസ്യ കലാത്മകഃ
വർഷമാണ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം, അതിന്റെ പേര് കാലത്തിന്റെ അംശങ്ങൾ ചേർന്നതാണ്.
പഞ്ചധാ പ്രവിഭക്താം തു കാലാവസ്ഥാം നിബോധത
കാലത്തിന്റെ നിലയെ അഞ്ചായി വിഭജിച്ചതാണ്; അതിനെ മനസ്സിലാക്കൂ.
സംവത്സരസ്തു പ്രഥമോ ദ്വിതീയഃ പരിവത്സരഃ
ആദ്യത്തേത് സംവത്സരം, രണ്ടാംതേത് പരിവത്സരം.
പഞ്ചമോ വത്സരസ്തേഷാം കാലഃസ യുഗസജ്ഞിതഃ
അഞ്ചാമത്തേത് വത്സരമാണ്; ആ കാലം യുഗം എന്നാണറിയപ്പെടുന്നത്.
ക്രതുരഗ്നിസ്തു യഃ പ്രോക്തഃ സ തു സംവത്സരോ മതഃ
ക്രതു എന്ന യാഗാഗ്നി സംവത്സരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ശുക്ലകൃഷ്ണഗതിശ്ചാപി അപാം സാരമയഃ ഖഗഃ
ശുക്ലപക്ഷവും കൃഷ്ണപക്ഷവും എന്ന ഗതിയും, വെള്ളത്തിന്റെ സാരമായുള്ള പക്ഷിയും.
യശ്ചായം പവതേ ലോകാംസ്തനുഭിഃ സപ്തസപ്തഭിഃ
ഏഴെഴു രൂപങ്ങളാൽ ലോകങ്ങളെ വ്യാപിക്കുന്നവനാണ് അവൻ.
അഹങ്കാരാദുദഗ്രുദ്രഃ സംഭൂതോ ബ്രഹ്മണാസ്തു യഃ
അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന്, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഇച്ഛയാൽ, ഭയങ്കരനായ രുദ്രൻ ഉദിച്ചുവന്നു.
സതത്ത്വം തസ്യ വക്ഷ്യമി കീര്ത്യമാനം നിബോധത
അവന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയും; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ഋക്സാമയജുഷാം യോനിഃ പഞ്ചാനാം പതിരീശ്വരഃ
ഋഗ്, സാമ, യജുർ വേദങ്ങളുടെ ഉറവിടവും, അഞ്ചു വേദങ്ങളുടെയും അധിപതിയും, പരമേശ്വരനുമാണ് ഇദ്ദേഹം.
പ്രോക്തഃ സംവത്സരശ്ചേതി സൂര്യ ചോനിര്മനീഷിഭിഃ
മഹർഷിമാർ ഇദ്ദേഹത്തെ സംവത്സരം എന്നും സൂര്യൻ എന്നും പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഗ്രഹനക്ഷത്രശീതോഷ്ണവര്ഷായുഃ കര്മണാം തഥാ
ഗ്രഹങ്ങൾക്കും നക്ഷത്രങ്ങൾക്കും, ചൂടിനും തണുപ്പിനും, മഴയ്ക്കും ആയുസ്സിനും പ്രവർത്തികൾക്കും ഇദ്ദേഹം അധിപതിയാണ്.
വൈകാരികഃ പ്രസന്നാത്മാ ബ്രഹ്മപുത്രഃ പ്രജാപതിഃ
മനസ്സിൽ നിന്നുള്ളവനും, ശാന്തസ്വഭാവിയുമാണ് ഇദ്ദേഹം; ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനും സകലജീവികളുടെ പ്രഭുവുമാണ്.
ആദിത്യഃ സവിതാ ഭാനുര്ജീവനോ ബ്രഹ്മസത്കൃതഃ
ആദിത്യനും സവിതാവും ഭാനുവും ജീവനെ നൽകുന്നവനും ബ്രഹ്മാവാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നവനും ഇദ്ദേഹമാണ്.
താരാഭിമാനീ വിജ്ഞേയോ ദ്വിതീയഃ പരിവത്സരഃ
നക്ഷത്രങ്ങളുടെ അധിപൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നവനും രണ്ടാമത്തെ പരിവത്സരനുമാണ് ഇദ്ദേഹം.
ആജീവഃ സര്വഭൂതാനാം യോഗക്ഷേമകൃദീശ്വരഃ
സകലഭൂതങ്ങളുടെയും ജീവാധാരവും, സംരക്ഷണവും ക്ഷേമവും നൽകുന്ന പ്രഭുവുമാണ് ഇദ്ദേഹം.
തിഥീനാം പര്വസംധീനാം പൂര്ണിമാദര്ശയോരപി
തിഥികൾക്കും ഉത്സവസന്ധികൾക്കും, പൗർണമിയും അമാവാസ്യയും ഉൾപ്പെടെ, ഇദ്ദേഹം അധിപനാണ്.
തസ്മാത്സ പിതൃമാന്സോമഃ സ്മൃത ഇങ്വത്സരാത്മകഃ
അതിനാൽ, സോമൻ പിതൃസ്വരൂപനും സംവത്സരത്തിന്റെ ആത്മാവുമായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
കര്മഭിഃ പ്രാണിനാം ലോകേ സര്വചേഷ്ടാപ്രവര്തകഃ
ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും തുടക്കം നൽകുന്നത് ഇദ്ദേഹം തന്നെയാണ്.
സമാനകാലകരണക്രിയാഃ സംപാദയന്നപി
സമാനമായ കാലപരിധികൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന പ്രവർത്തികൾ ഇദ്ദേഹം നിർവഹിക്കുന്നു.
വര്ത്തതേ ചോപകാരൈര്യസ്തനുഭിഃ സപ്തസപ്തഭിഃ
തന്റെ ഏഴു രൂപങ്ങളിലൂടെ ഉപകാരപ്രദമായ പ്രവർത്തികൾ നടത്തി ഇദ്ദേഹം നിലകൊള്ളുന്നു.
യോനിരഗ്നേരപാം ഭൂമേ രവേശ്ചന്ദ്രമസശ്ചയഃ
അഗ്നി, ജലം, ഭൂമി, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ എന്നിവയുടെ ഉറവിടം ഇദ്ദേഹമാണ്.
അഹോരാത്രകരസ്തസ്മാത്സ വായുരനുവത്സരഃ
പകലും രാത്രിയും സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ; അതുകൊണ്ടാണ് വായു അനുവത്സരൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
പിതരഃ സര്വലോകാനാം ലോകാത്മാനഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ
സകലലോകങ്ങളുടെയും പിതാക്കന്മാർ ലോകങ്ങളുടെ ആത്മാക്കളായി പ്രശസ്തരാണ്.
ഋഷിര്വിപ്രാ മഹാദേവോ ഭൂതാത്മാ പ്രപിതാമഹഃ
മഹർഷിയും, ബ്രാഹ്മണനും, മഹാദേവനും, സകലഭൂതങ്ങളുടെ ആത്മാവും, പ്രപിതാമഹനും ഇദ്ദേഹമാണ്.
ആത്മാവേശേന ഭൂതാനാമങ്ഗപ്രത്യങ്ഗസംഭവഃ
ജീവികളിൽ പ്രവേശിച്ച് അവയുടെ അവയവങ്ങൾക്കും ഭാഗങ്ങൾക്കും ഉത്ഭവം നൽകുന്നവൻ ഇദ്ദേഹമാണ്.
സൂര്യ്യശ്ച ചന്ദ്രമാശ്ചാഗ്നിര്വായൂ രുദ്രസ്തഥൈവ ച
സൂര്യനും, ചന്ദ്രനും, അഗ്നിയും, വായുവും, അതുപോലെ രുദ്രനും ഇദ്ദേഹം തന്നെയാണ്.
രുദ്രഃ പ്രവിഷ്ടോ ഭഗവാഞ്ജഗത്യസ്മിന്സ്വതേജസാ
സ്വന്തം തേജസ്സോടെ മഹതായ രുദ്രൻ ഈ ലോകത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
തതസ്തസ്യ തു വീര്യേണ ലോകാനുഗ്രഹകാരകമ്
അതിനുശേഷം അവന്റെ ശക്തിയാൽ ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമം ഉണ്ടാക്കി.