ധര്മ്മയുക്തേ ച തേ കാര്യേ ഏകസ്മിംസ്തു ദുരാസദേ
നിന്റെ പ്രവർത്തി ധർമ്മത്തോടൊപ്പം ചേരുമ്പോൾ, ഒരു പ്രയാസമുള്ള സാഹചര്യത്തിൽ,
തസ്മാത്സാര്ദ്ധം സുരൈര്യജ്ഞേ ന ത്വാം യക്ഷ്യന്തി വൈ ദ്വിജാഃ
അതിനാൽ, ദേവന്മാരോടൊപ്പം, ദ്വിജന്മാർ യാഗത്തിൽ നിന്നെ ആരാധിക്കില്ല.
ഇഹൈവ വത്സ്യസി തഥാ ദിവം ഹിത്വാ യുഗക്ഷയാത്
യുഗം അവസാനിക്കുമ്പോൾ സ്വർഗം വിട്ട് നീ ഇവിടെ തന്നെ താമസിക്കും.
തതോ ഽഭിവ്യാഹൃതോ ദക്ഷോ രുദ്രേണാമിതതേജസാ
അതിനുശേഷം അതിമഹത്തായ ശക്തിയുള്ള രുദ്രൻ ദക്ഷനോടു സംസാരിച്ചു.
സ്വായംഭുവീം തനും ത്യക്ത്വാ ഉത്പന്നോ മാനുഷേഷ്വിഹ
സ്വായംഭുവ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച്, ദക്ഷൻ മനുഷ്യരിൽ ഒരാളായി ഇവിടെ ജനിച്ചു.
സമസ്തേനേഹ യജ്ഞേന സോ ഽയജദ്ദൈവതൈഃ സഹ
അവൻ ഇവിടെ സമ്പൂർണ്ണമായ യാഗം നടത്തി ദേവന്മാരോടൊപ്പം ആരാധിച്ചു.
മേനായാം താമുമാം ദേവീം ജനയാമാസ ശൈലരാട്
പർവ്വതാധിപൻ മേനയിൽ ഉമാദേവിയെ പ്രസവിച്ചു.
സദാ പത്നീ ഭവസ്യൈഷാ ന തയാ മുച്യതേ ഭവഃ
ഈ ദേവി എപ്പോഴും ഭവന്റെ ഭാര്യയാണ്; ഭവൻ അവളിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും വേർപെടുന്നില്ല.
യഥാ നാരായണം ശ്രീശ്ച മഘവതം ശചീ യഥാ
എങ്ങനെ നാരായണനോടു ശ്രീയും, മഘവാനോടു ശചിയും ചേർന്നിരിക്കുന്നുവോ,
നൈതാസ്തു വിജഹത്യേതാന് ഭര്തൄന് ദേവ്യഃ കദാചന
ഈ ദേവികൾ ഒരിക്കലും അവരുടെ ഭർത്താക്കന്മാരെ ഉപേക്ഷിക്കാറില്ല.
ഏവം പ്രാചേതസോ ദക്ഷോ ജജ്ഞേ വൈ ചാക്ഷുഷേംഽതരേ
ഇങ്ങനെ പ്രാചേതസനായ ദക്ഷൻ ചാക്ഷുഷമനുവിന്റെ കാലത്ത് ജനിച്ചു.
ജജ്ഞേ തദാഭിശാപേന ദ്വിതീയ ഇതി നഃ ശ്രുതമ്
ആ ശാപം മൂലം അവൻ അപ്പോൾ ജനിച്ചു; അതുകൊണ്ടാണ് രണ്ടാം ജനനം എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടത്.
ആദ്യേ ത്രേതായുഗേ പൂര്വം മനോര്വൈവസ്വതസ്യ ച
ആദ്യത്തെ ത്രേതായുഗത്തിൽ, വൈവസ്വതമനുവിന് മുമ്പ്,
ഇത്യേഷോ ഽനുശയോ ഹ്യാസീത്തയോര്ജാത്യന്തരാനുഗഃ
ഇങ്ങനെ, അവരുടെ വംശം മാറിയതിനെ തുടർന്ന് ഈ ഖേദം ഉണ്ടായി.
തസ്മാന്നാനുശയഃ കാര്യോ വൈരേഷ്വിഹ കദാചന
അതിനാല് ശത്രുക്കളോടു ഒരിക്കലും വിരോധം മനസ്സില് സൂക്ഷിക്കരുത്.
ഖ്യാതിം ന മുഞ്ചതേ ജന്തുസ്തന്ന കാര്യം വിപശ്ചിതാ
യാതൊരു ജീവിയും പ്രശസ്തി എളുപ്പത്തില് വിട്ടുവിടുന്നില്ല; അതിനാല് വിവേകമുള്ളവര് അങ്ങനെ ചെയ്യരുത്.
യാ ദക്ഷമധികൃത്യേഹ ത്വയാ പൂര്വം പ്രചൌദിതാ
ഇവിടെ ദക്ഷനെക്കുറിച്ച് നീ മുമ്പ് ചോദിച്ച കാര്യമാണ്
പിതൄണാമാനുപൂര്വ്യേണ ദേവാന്വക്ഷ്യാമ്യതഃ പരമ്
പിതാക്കന്മാരെ അനുസരിച്ച് ഇനി ദേവന്മാരെ ക്രമമായി പറയാം.
ദേവായാമാ ഇതി ഖ്യാതാഃ പൂര്വം യേ യജ്ഞസൂനവഃ
പണ്ടു യജ്ഞത്തിന്റെ പുത്രന്മാരായ ദേവയാമന്മാര് എന്നറിയപ്പെട്ടവരാണ്
പുത്രാഃ സ്വായംഭുവസ്യൈതേ ശക്താ നാമ തു മാനസാഃ
അവരാണ് സ്വായംഭുവന്റെ മനസ്സില് നിന്നു ജനിച്ച ശക്തന്മാര് എന്നറിയപ്പെടുന്ന പുത്രന്മാര്.
ഛന്ദജാസ്തു ത്രയസ്ത്രിംശത്സര്ഗേ സ്വായംഭുവസ്യ ഹ
സൃഷ്ടിക്കാലത്ത് സ്വായംഭുവനില് മനസ്സില് നിന്നു മുപ്പത്തിമൂന്നു പുത്രന്മാര് ജനിച്ചു.
വിഭാസശ്ച ക്രതുശ്ചൈവ പ്രയാതിര്വിശ്രുതോ ദ്യുതിഃ
വിഭാസന്, ക്രതു, പ്രയാതി, വിശ്രുതന്, ദ്യുതി,
അസമശ്ചോഗ്രദൃഷ്ടിശ്ച സുനയോ ഽഥ ശുചിശ്രവാഃ
അസമന്, ഉഗ്രദൃഷ്ടി, സുനയന്, ശുചിശ്രവാസ്,
തുരീയ ഇദ്രയുക്ചൈവ യുക്തോ ഗ്രാവജിതസ്തു വൈ
തുരീയന്, ഇദ്രയുക്, യുക്തന്, ഗ്രാവജിത്,
ജരോ വിഭുര്വിഭാവശ്ച സ ഋചീകോ ഽഥ ദുര്ദിഹഃ
ജര, വിഭു, വിഭാവ, ഋചീക, ദുര്ദിഹ,
ആസന്സ്വായംഭുവസ്യൈതേ ചാന്തരേ സോമപായിനഃ
ഇവരൊക്കെയും സ്വായംഭുവന്റെ പുത്രന്മാരില് സോമപാനം ചെയ്തവരായിരുന്നു.
തേഷാമിന്ദ്രസ്തദ്ദാ ഹ്യാസീത്പ്രഥമേ വിശ്വഭുക്ത പ്രഭുഃ
അവരില് ആദ്യമായി എല്ലാം അനുഭവിച്ച ഭഗവാന് ഇന്ദ്രനായിരുന്നു അധിപന്.
സുപര്ണയക്ഷഗന്ധര്വാഃ പിശാചോരഗരാക്ഷസാഃ
സുപര്ണന്മാര്, യക്ഷന്മാര്, ഗന്ധര്വ്വന്മാര്, പിശാചുകള്, നാഗങ്ങള്, രാക്ഷസുകള്,
സ്വായംഭുവേന്തരേ ഽതീതാഃ പ്രജാസ്താസാം മഹസ്രശഃ
സ്വായംഭുവന്റെ ഇടക്കാലത്ത് ഇവരില് അനേകം ജീവികള് കഴിഞ്ഞുപോയി.
വിസ്തരാദിഹ നോച്യന്തേ മാപ്രസംഗോ ഭവേദിഹ
വിശദമായി ഇവയെല്ലാം ഇവിടെ പറയുന്നില്ല, വിഷയം വലുതാകാതിരിക്കാനാണ്.