താമന്വഗാ യയുഃ കോടിസംഖ്യാകാഃ കുഞ്ജരോത്തമാഃ
കോടിക്കണക്കിന് വലിയ ആനകള് അവളെ പിന്തുടർന്നു.
അതിത്വരിതവിക്രാന്തിരശ്വാരൂഢാചലത്പുരഃ
വേഗതയേറിയ കുതിരകളില് കയറി, അവര് മുന്നോട്ടു വേഗത്തില് നീങ്ങി.
വ്യചരത്ഖുരകുദ്ദാലവിദാരിതമഹീതലമ്
കുതിരകളുടെ കുതിരപ്പാദങ്ങളും ഉഴുന്നുപോലുള്ള ഉപകരണങ്ങളും കൊണ്ട് ഭൂമിയുടെ മേൽതലം കീറിപ്പൊളിഞ്ഞതുകൊണ്ട് അവൾ ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ചു.
ടങ്കണാഃ പര്വതീയാശ്ച പാരസീകാസ്തഥാ പരേ
പർവതപ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കുതിരകളും, പാർസിക്കാരുടെ ദേശത്തുനിന്നുള്ളവയും, ദൂരദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വാല്മീകയാവനോദ്ഭൂതാ ഗാന്ധര്വാശ്ചാഥ യേ ഹയാഃ
വാൽമീകങ്ങളിൽ നിന്നും പുല്ലുനിലങ്ങളിൽ നിന്നും ജനിച്ച കുതിരകളും, കൂടാതെ ഗാന്ധർവരുടെ കുതിരകളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിനീതാഃ സാധുവോഢാരോ വേഗിനഃ സ്ഥിരചേതസഃ
അവ കൃത്യമായി പരിശീലനം നേടിയവയും, ഉത്തമസ്വഭാവമുള്ളവയും, വേഗത്തിൽ ഓടുന്നവയും, മനസ്സിൽ സ്ഥിരതയുള്ളവയുമായിരുന്നു.
ലക്ഷണൈര്ബഹുഭിര്യുക്താ ജിതക്രോധാ ജിതശ്രമാഃ
അവയ്ക്ക് അനേകം ശുഭലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; കോപവും ക്ഷീണവും ജയിച്ചവയായിരുന്നു.
പഞ്ചധാരാസു ശക്ഷഢ്യാ വിനീതാശ്ച പ്ലവാന്വിതാഃ
അഞ്ചു വ്യത്യസ്ത നടപ്പുകളും ആറു വേഗതകളും പൂർണ്ണമായി പഠിച്ചവയും, ചാടലിൽ നിപുണരായവയുമായിരുന്നു.
ദേവപദ്മം ദേവമണിം ദേവസ്വസ്തികമേവ ച
അവയുടെ ശരീരത്തിൽ ദൈവികമായ താമരകളും, ദൈവിക രത്നങ്ങളും, ദൈവിക സ്വസ്തിക ചിഹ്നങ്ങളും കാണാമായിരുന്നു.
വഹന്തോ വാതജവനാ വാജിനസ്താം സമന്വയുഃ
വായുവിനെപ്പോലെ വേഗത്തിൽ ഓടുന്ന ആ കുതിരകൾ അവളെ, ആ ദൈവിക ചിഹ്നങ്ങൾ വഹിച്ചുകൊണ്ട്, മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോയി.
അത്യന്തോത്തുങ്ഗവര്ഷ്മാണം കവികാവിലസന്മുഖമ്
അവൾ അത്യന്തം ഉയർന്ന ദേഹവും, ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള മുഖവും ഉള്ളവളായിരുന്നു.
സ്ഥൂലവാലധിവിക്ഷേപക്ഷിപ്യമാണപയോധരമ്
അവളുടെ വലുതും ആലസ്യത്തോടെ വീശുന്ന വാൽ ആകാശത്തിലെ മേഘങ്ങളെ ചിതറിച്ചു.
വാദയന്തമിവോച്ചണ്ഡൈഃ ഖുരനിഷ്ഠുരകുട്ടനൈഃ
അവളുടെ കുതിരപ്പാദങ്ങൾ ഉരുണ്ടു വീശുമ്പോൾ അതിന്റെ കഠിനവും ഉഗ്രവുമായ ശബ്ദം സംഗീതം പോലെ തോന്നിച്ചു.
ഘോഷമാണം പ്രതി മുഹുഃ സംദര്ശിതഗതിക്രമമ്
അവൾ വീണ്ടും വീണ്ടും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നതും, തന്റെ നടപ്പിന്റെ ക്രമം എല്ലാവർക്കും കാണിച്ചുതന്നതുമായിരുന്നു.
ഭാണ്ഡൈര്മനോഹരൈര്യുക്തം ഘര്ഘരീജാലമണ്ഡിതമ്
ആകർഷകമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ച അവൾ, ഘൺഘണിക്കുന്ന മണികളുടെ വലയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നതായിരുന്നു.
അശ്വാരൂഢാ മഹാദേവീ സമാരൂഢാ ഹയം യയൌ
കുതിരപ്പുറത്ത് കയറിയ മഹാദേവി അങ്ങനെ മുന്നോട്ട് യാത്ര ചെയ്തു.
ഹയവല്ഗാം ച ദധതീ ബഹുവിക്രമശോഭിനീ
കുതിരയുടെ വാല്പിടി കൈവശം വെച്ച അവൾ അനേകം വീരത്വത്താൽ പ്രകാശിച്ചു.
സഞ്ചചാല ഹയാരൂഢാ നര്തയന്തീവ വാജിനമ്
കുതിരപ്പുറത്ത് കയറി അവൾ സഞ്ചരിച്ചു; കുതിരയെ നൃത്തം ചെയ്യിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ അവളായിരുന്നു.
ഉദ്ദണ്ഡസിന്ധുനിസ്വാനശ്ചകാര ബധിരം ജഗത്
ഉദ്ദണ്ഡമായ സിന്ധുനദിയുടെ ഗർജ്ജനം ലോകം മുഴുവൻ ചെവിപൊത്തിച്ചു.
അന്യുദ്ധതഭുജാശ്മാനഃ ശക്തയഃ കാശ്ചിദുച്ഛ്രിതാഃ
ചില ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചവരുടെ കൈകളിൽ കല്ലുപോലുള്ള ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നു.
ഖഡ്ഗം ഫലകമാദായ പുപ്ലുവുശ്ചണ്ഡസക്തയഃ
വാളുകളും കവചങ്ങളും പിടിച്ച് ആ ക്രൂരസേനാനികൾ മുന്നോട്ട് ചാടി.
നിവാരയന്ത്യോ വേത്രിണ്യോ വ്യുച്ഛലന്തി സ്മശക്തയഃ
വിജയിനിയായ സ്ത്രീകൾ വഴിയടച്ച് കുന്തങ്ങൾ ഉയർത്തി കാട്ടി.
സിഹാങ്കാശ്ചൈവ ബിഭ്രാണാഃ ശക്തയോ വ്യചലന്പുരാ
ചിലർ സിംഹംപോലെ ഗർജിച്ച് കുന്തങ്ങൾ കൈവശം വെച്ച് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
സ്ഫുരത്കരാഃ പ്രചലിതാഃ ശക്തയഃ കാശ്ചിദാദദുഃ
കൈകൾ മിനുങ്ങി ചിലർ കുന്തങ്ങൾ പിടിച്ച് ഓടിപ്പോയി.
ഛത്രൈര്ഗഗനമാരേജേ നിഃസംഖ്യാശശിമണ്ഡിതമ്
ചന്ദ്രനുപോലുള്ള രത്നങ്ങൾ അലങ്കരിച്ച അനേകം കുടകൾ ആകാശം നിറഞ്ഞു.
തിമിരം നുനുദേ ഭൂയസ്തത്കാണ്ഡമണിരോചിഷാ
ആ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച കുടകളുടെ പ്രകാശം ഇരുണ്ടിരിപ്പ് അകറ്റി.
താലവൃന്താഃ ശതവിധാഃ ക്രോഡമുഖ്യാ ബലേ ഽചലന്
നൂറുകണക്കിന് താളവണ്ടികൾ, പ്രധാനവണ്ടി മുന്നിൽ, സൈന്യത്തിനകത്ത് ചലിച്ചു.
ജ്വലത്കേശാപിശങ്ഗാഭാസ്തഡിദ്ഭാസുരദിങ്മുഖാഃ
ജ്വലിക്കുന്ന മുടിയും മിന്നുന്ന ശരീരവും കൊണ്ട് അവർ എല്ലാ ദിക്കുകളും നേരിട്ടു.
പ്രചേലുര്ദണ്ഡനാഥായാസ്സേനാ നാസീരധാവിതാഃ
ദണ്ഡനാഥയുടെ സൈന്യം വാൾ പുറത്തെടുത്ത് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
തത്സമാനായുധകരാസ്തത്സമാനസ്വവാഹനാഃ
വൈരികളുടെ ആയുധങ്ങൾക്കും വാഹനങ്ങൾക്കും തുല്യമായവ അവർ കൈവശം വെച്ചു.