യുഗപത്സംപ്രവര്ത്തന്തേ ഭൂതാന്യേവേന്ദ്രിയാണി ച
അപ്പോഴേ തന്നെ ഭൂതങ്ങളും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും പ്രവർത്തനത്തിലാകുന്നു.
കീര്ത്ത്യതോ വോ യഥാപൂര്വം തഥൈവാപ്യുപധാര്യതാമ്
മുന്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ ഇതും മനസ്സിലാക്കണം.
തസ്മിന്സത്രേ ഽവഭൃഥം പ്രാപ്യ ശുദ്ധാഃ പുണ്യം ലോകമൃഷയഃ പ്രാപ്നുവന്തി
ആ യാഗത്തിൽ അവസാനസ്നാനം കഴിച്ച ശേഷം ശുദ്ധരായ ഋഷിമാർ പുണ്യലോകം നേടുന്നു.
ത്യക്ത്വാ ദേഹാനായുഷോംഽതേ കൃതാര്ഥാഃ പുണ്യം ലോകം പ്രാപ്യ മോദധ്വമേവമ്
ജീവിതാവസാനത്ത് ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് കൃതാർത്ഥരായി പുണ്യലോകം പ്രാപിച്ച് സന്തോഷിക്കുക.
ജഗ്മുശ്ചാവഭൃഥസ്നാതാഃ സ്വര്ഗം സര്വേ തു സത്രിണഃ
അവസാനസ്നാനം കഴിച്ച എല്ലാ യജ്ഞകർമ്മക്കാർക്കും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി.
ആയുഷോംഽതേ തതഃ സ്വര്ഗം ഗന്താരഃ സ്ഥ ദ്വിജോത്തമാഃ
ജീവിതാവസാനത്ത്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകും.
അനുഷങ്ഗ ഉപോദ്ധാത ഉപസംഹാര ഏവ ച
ബന്ധം, ആരംഭം, സമാപനം ഇവയുണ്ട്.
ഉവാച ഭാഗവാന്സക്ഷാദ്വായുലോകഹിതേ രതഃ
വായുവിന്റെ ലോകക്ഷേമത്തിൽ ലീനനായ ഭഗവാൻ നേരിട്ട് പ്രസംഗിച്ചു.
തത്പ്രസാദം ച സംസിദ്ധം ഭൂതോത്പത്തിലയാന്വിതമ്
ഭൂതങ്ങളുടെ ഉത്പത്തി ലയങ്ങളോടെയും കൂടിയ സമ്പൂർണ്ണമായ അനുഗ്രഹം അതാണ്.
സമ്യഗ്വിദിത്വാ മേധാവീ ന മോഹമധിഗച്ഛതി
ശരിയായി അറിഞ്ഞാൽ ബുദ്ധിമാൻ ഭ്രമത്തിൽപ്പെടുന്നില്ല.
ശൃണുയാച്ഛ്രാവയേദ്വാപി തഥാധ്യാപയതേ ഽപി ച
ഇത് ആരെങ്കിലും ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുകയോ, മറ്റുള്ളവരെ കേൾപ്പിക്കുകയോ, അതുപോലെ പഠിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്താൽ—
ബ്രഹ്മസായുജ്യഗോ ഭൂത്വാ ബ്രഹ്മണാ സഹ മോദതേ
അവൻ ബ്രഹ്മാവുമായ് ഒന്നരികയെത്തി, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും.
പ്രഥയന്പൃഥിവീശാനാം ബ്രഹ്മഭൂയായ ഗച്ഛതി
ഭൂമിയിലെ ഭരണാധികാരികളെ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച്, അവൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്ഥിതിയിലേക്ക് ഉയരുന്നു.
കൃഷ്ണദ്വൈപായനേനോക്തം പുരാണ ബ്രഹ്മവാദിനാ
ഈ പുരാണം ബ്രഹ്മതത്ത്വം വിശദീകരിച്ച കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ പറഞ്ഞതാണ്.
ദേവതാനാമൃഷീണാം ച ഭൂരിദ്രവിമതേജസാമ്
ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും, സമ്പത്തിലും തേജസ്സിലും സമൃദ്ധരായവർ, ഇതിനെ ആദരിക്കുന്നു.
യശ്ചേദം ശ്രാവയേദ്വിദ്വാന്സദാ പര്വണി പര്വണി
ഒരു പണ്ഡിതൻ ഈ പുരാണം എല്ലാ ഉത്സവദിനങ്ങളിലും നിരന്തരം വായിച്ചാൽ—
യശ്ചേദം ശ്രാവയേച്ഛ്രാദ്ധേ ബ്രാഹ്മണാന് പാദമന്തതഃ
അല്ലെങ്കിൽ, ശ്രാദ്ധത്തിൽ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഇതിൽ ഒരു പദ്യമെങ്കിലും വായിച്ചാൽ—
യസ്മാത്പുരാ ഹ്യണന്തീദം പുരാണം തേന ചോച്യതേ
ഈ പുരാണം അത്യന്തം പഴയതും അനന്തവുമാണ്, അതുകൊണ്ടാണ് ഇതിന് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്.
തഥൈവ ത്രിഷു വര്ണേഷു യേ മനുഷ്യാ അധീയതേ
അതു പോലെ തന്നെ, മൂന്നു വർണ്ണങ്ങളിലുമുള്ള മനുഷ്യർ ഇതു പഠിച്ചാൽ—
യാവന്ത്യസ്യ ശരീരേഷു രോമകൂപാനി സര്വശഃ
അവന്റെ ശരീരത്തിലെ ഓരോ രോമകൂപത്തിലും എത്രയോ ഉണ്ടോ, അത്രയും തവണ—
ബ്രഹ്മസായുജ്യഗോ ഭൂത്വാ ദൈവതൈഃ സഹ മോദതേ
അവൻ ബ്രഹ്മാവുമായ് ഒന്നരികയെത്തി, ദേവന്മാരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും.
ബ്രഹ്മാ ദദൌ ശാസ്ത്രമിദം പുരാണം മാതരിശ്വനേ
ബ്രഹ്മാവ് ഈ പുരാണശാസ്ത്രം പുരാതനകാലത്ത് മാതരിശ്വനോട് നൽകി.
ബൃഹസ്പതിസ്തു പ്രോവാച സവിത്രേ തദനന്തരമ്
അതിനുശേഷം ബൃഹസ്പതി അതു സവിച്ത്രനോട് പഠിപ്പിച്ചു.
ഇന്ദ്രശ്ചാപി വസിഷ്ഠായ സോ ഽപി സാരസ്വതായ ച
ഇന്ദ്രൻ അതു വസിഷ്ഠനോട് നൽകി, വസിഷ്ഠൻ സാരസ്വതനോട് നൽകി.
ശരദ്വാംസ്തു ത്രിവിഷ്ടായ സോംഽതരിക്ഷായ ദത്തവാന്
ശരദ്വാൻ അതു ത്രിവിഷ്ഠനോട് നൽകി, അവൻ അതു അന്തരീക്ഷനോട് നൽകി.
ത്രയ്യാരുണാദ്ധനഞ്ജയഃ സ വൈ പ്രാദാത്കൃതഞ്ജയേ
ത്രയ്യാരുണനിൽ നിന്ന് ധനഞ്ജയൻ അതു നേടി, അവൻ കൃതഞ്ജയനോട് നൽകി.
ഗൌതമായ ഭരദ്വാജഃ സോ ഽപി നിര്യ്യന്തരേ പുനഃ
ഭരദ്വാജൻ അതു ഗൗതമനോട് നൽകി, ഗൗതമൻ പിന്നെ നിര്യ്യന്തരനോട് നൽകി.
സ ദദൌ സോമശുഷ്മായ സ ചാദാത്തൃണബിന്ദവേ
അവൻ അതു സോമശുഷ്മനോട് നൽകി, സോമശുഷ്മൻ അതു ഋണബിന്ദുവിൽ നിന്ന് ഏറ്റുവാങ്ങി.
ശക്തേഃ പരാശരശ്ചാപി ഗര്ഭസ്ഥഃ ശ്രുതവാനിദമ്
ശക്തിയുടെ ഗർഭത്തിൽ തന്നെ പരാശരൻ ഇതു കേട്ടു.
ദ്വൈപായനാ ത്പുനശ്ചാപി മയാ പ്രാപ്തം ദ്വിജോത്തമ
പിന്നീട്, ദ്വൈപായനനിൽ നിന്നാണ് ഞാൻ ഇത് ലഭിച്ചത്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ.