പ്രാക്സൃതൌ യേ ത്വസുവഹാഃ സാധകാശ്ചാപ്യസാധകാഃ
സൃഷ്ടിക്ക് മുമ്പ് ജീവനെ വഹിച്ചവരിൽ കഴിവുള്ളവരും അകഴിവുള്ളവരുമുണ്ട്.
കാര്യാണി പ്രതിപത്സ്യന്തേ ഉത്പത്സ്യന്തേ പുനഃ പുനഃ
അവർ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യുകയും വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുകയും ചെയ്യും.
ആരപ്സംതേ ഹി ചാന്യോന്യം വരേണാനുഗ്രഹേണ വാ
അവരവരെ തമ്മിൽ ഇഷ്ടപ്രകാരം അല്ലെങ്കിൽ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടോ സമീപിക്കുന്നു.
ഗുണാസ്തം പ്രതിധീയന്തേ തസ്മാത്തത്തസ്യ രോചതേ
ഗുണങ്ങൾ അതിലേയ്ക്ക് ചേർക്കപ്പെടുന്നു; അതുകൊണ്ട് അതിന് അതു ഇഷ്ടമാണ്.
താന്യേവ പ്രതിപദ്യന്തേ സൃജ്യമാനാഃ പുനഃ പുനഃ
അവയേ തന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുമ്പോൾ സ്വീകരിക്കുന്നു.
തദ്ഭാവിതാഃ പ്രപദ്യന്തേ തസ്മാത്തത്തസ്യ രോചതേ
അതിനിൽ മനസ്സു നിമഗ്നരായി അതിലേക്ക് എത്തുന്നു; അതുകൊണ്ട് അതിന് അതു ഇഷ്ടമാണ്.
വിപ്രയോഗശ്ച ഭൂതാനാം ഗുണേഭ്യഃ സംപ്രവര്ത്തതേ
ഭൂതങ്ങളുടെ വേർപാട് ഗുണങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
സമാസാദേവ വക്ഷ്യാമി ബ്രഹ്മണോ ഽഥ സമുദ്ഭവമ്
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഉത്ഭവം സംക്ഷിപ്തമായി പറയും.
പ്രധാനപുരുഷാഭ്യാം തു ജായതേ ച മഹേശ്വരഃ
പ്രധാനനും പുരുഷനും ചേർന്ന് മഹേശ്വരൻ ജനിക്കുന്നു.
സൃജതേ സ പുനര്ലോകാനഭിമാന ഗുണാത്മകാന്
അവൻ ഗുണങ്ങളോടും അഭിമാനത്തോടും കൂടിയ ലോകങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
യുഗപത്സംപ്രവര്ത്തന്തേ ഭൂതാന്യേവേന്ദ്രിയാണി ച
അപ്പോഴേ തന്നെ ഭൂതങ്ങളും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും പ്രവർത്തനത്തിലാകുന്നു.
കീര്ത്ത്യതോ വോ യഥാപൂര്വം തഥൈവാപ്യുപധാര്യതാമ്
മുന്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ ഇതും മനസ്സിലാക്കണം.
തസ്മിന്സത്രേ ഽവഭൃഥം പ്രാപ്യ ശുദ്ധാഃ പുണ്യം ലോകമൃഷയഃ പ്രാപ്നുവന്തി
ആ യാഗത്തിൽ അവസാനസ്നാനം കഴിച്ച ശേഷം ശുദ്ധരായ ഋഷിമാർ പുണ്യലോകം നേടുന്നു.
ത്യക്ത്വാ ദേഹാനായുഷോംഽതേ കൃതാര്ഥാഃ പുണ്യം ലോകം പ്രാപ്യ മോദധ്വമേവമ്
ജീവിതാവസാനത്ത് ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് കൃതാർത്ഥരായി പുണ്യലോകം പ്രാപിച്ച് സന്തോഷിക്കുക.
ജഗ്മുശ്ചാവഭൃഥസ്നാതാഃ സ്വര്ഗം സര്വേ തു സത്രിണഃ
അവസാനസ്നാനം കഴിച്ച എല്ലാ യജ്ഞകർമ്മക്കാർക്കും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി.
ആയുഷോംഽതേ തതഃ സ്വര്ഗം ഗന്താരഃ സ്ഥ ദ്വിജോത്തമാഃ
ജീവിതാവസാനത്ത്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകും.
അനുഷങ്ഗ ഉപോദ്ധാത ഉപസംഹാര ഏവ ച
ബന്ധം, ആരംഭം, സമാപനം ഇവയുണ്ട്.
ഉവാച ഭാഗവാന്സക്ഷാദ്വായുലോകഹിതേ രതഃ
വായുവിന്റെ ലോകക്ഷേമത്തിൽ ലീനനായ ഭഗവാൻ നേരിട്ട് പ്രസംഗിച്ചു.
തത്പ്രസാദം ച സംസിദ്ധം ഭൂതോത്പത്തിലയാന്വിതമ്
ഭൂതങ്ങളുടെ ഉത്പത്തി ലയങ്ങളോടെയും കൂടിയ സമ്പൂർണ്ണമായ അനുഗ്രഹം അതാണ്.
സമ്യഗ്വിദിത്വാ മേധാവീ ന മോഹമധിഗച്ഛതി
ശരിയായി അറിഞ്ഞാൽ ബുദ്ധിമാൻ ഭ്രമത്തിൽപ്പെടുന്നില്ല.
ശൃണുയാച്ഛ്രാവയേദ്വാപി തഥാധ്യാപയതേ ഽപി ച
ഇത് ആരെങ്കിലും ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുകയോ, മറ്റുള്ളവരെ കേൾപ്പിക്കുകയോ, അതുപോലെ പഠിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്താൽ—
ബ്രഹ്മസായുജ്യഗോ ഭൂത്വാ ബ്രഹ്മണാ സഹ മോദതേ
അവൻ ബ്രഹ്മാവുമായ് ഒന്നരികയെത്തി, ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും.
പ്രഥയന്പൃഥിവീശാനാം ബ്രഹ്മഭൂയായ ഗച്ഛതി
ഭൂമിയിലെ ഭരണാധികാരികളെ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച്, അവൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്ഥിതിയിലേക്ക് ഉയരുന്നു.
കൃഷ്ണദ്വൈപായനേനോക്തം പുരാണ ബ്രഹ്മവാദിനാ
ഈ പുരാണം ബ്രഹ്മതത്ത്വം വിശദീകരിച്ച കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ പറഞ്ഞതാണ്.
ദേവതാനാമൃഷീണാം ച ഭൂരിദ്രവിമതേജസാമ്
ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും, സമ്പത്തിലും തേജസ്സിലും സമൃദ്ധരായവർ, ഇതിനെ ആദരിക്കുന്നു.
യശ്ചേദം ശ്രാവയേദ്വിദ്വാന്സദാ പര്വണി പര്വണി
ഒരു പണ്ഡിതൻ ഈ പുരാണം എല്ലാ ഉത്സവദിനങ്ങളിലും നിരന്തരം വായിച്ചാൽ—
യശ്ചേദം ശ്രാവയേച്ഛ്രാദ്ധേ ബ്രാഹ്മണാന് പാദമന്തതഃ
അല്ലെങ്കിൽ, ശ്രാദ്ധത്തിൽ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഇതിൽ ഒരു പദ്യമെങ്കിലും വായിച്ചാൽ—
യസ്മാത്പുരാ ഹ്യണന്തീദം പുരാണം തേന ചോച്യതേ
ഈ പുരാണം അത്യന്തം പഴയതും അനന്തവുമാണ്, അതുകൊണ്ടാണ് ഇതിന് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്.
തഥൈവ ത്രിഷു വര്ണേഷു യേ മനുഷ്യാ അധീയതേ
അതു പോലെ തന്നെ, മൂന്നു വർണ്ണങ്ങളിലുമുള്ള മനുഷ്യർ ഇതു പഠിച്ചാൽ—
യാവന്ത്യസ്യ ശരീരേഷു രോമകൂപാനി സര്വശഃ
അവന്റെ ശരീരത്തിലെ ഓരോ രോമകൂപത്തിലും എത്രയോ ഉണ്ടോ, അത്രയും തവണ—