പ്രപദ്യ പരയാ ഭക്ത്യാജ്ഞാനയുക്തേന തേജസാ
പരമഭക്തിയോടെ, ജ്ഞാനവും തേജസ്സും ഉള്ളവരായി അവർ സമർപ്പിക്കുന്നു.
യഃ പഠേത്തപസാ യുക്തോ വായുപ്രോക്താമിമാം ശ്രുതിമ്
വായു പറഞ്ഞ ഈ ശാസ്ത്രം തപസ്സോടെ പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ,
ലഭതേ രുദ്രലോകം വൈ കാരണം ലോകകാരണമ്
അവൻ ലോകങ്ങളുടെ കാരണമായ രുദ്രന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
തദാത്യന്തപരോക്ഷത്വാദദൃഷ്ടത്വാച്ച കസ്യചിത്
അത് അത്യന്തം അതീതവും, ആര്ക്കും കാണാനാകാത്തതുമാകയാൽ,
ആഗതാഗതികത്വാച്ച ഗ്രഹണം തന്ന വിദ്യതേ
അത് വരികയും പോകികയും ചെയ്യുന്നതായതിനാൽ, അതിനെ പിടികൂടാൻ കഴിയില്ല.
സ്ഥിതേ തു കാരണേ തസ്മിന്നിത്യേ സദസദാത്മകേ
അത് സതും അസതുമായ നിത്യകാരണം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ,
ഏവം സപ്തദ്വിരഭ്യസ്താഃ ക്രമാത്പ്രകൃതയസ്തു വൈ
ഇങ്ങനെ ആ ഇരുപത്തിയൊന്ന് തത്ത്വങ്ങൾ ക്രമമായി വീണ്ടും വീണ്ടും പറയപ്പെടുന്നു.
യേനേദമാവൃതം സര്വമണ്ഡമപ്സു പ്രലീയതേ
ഇതെല്ലാം ആണ്ടം ആവൃതമാക്കി, വെള്ളത്തിൽ ലയിപ്പിക്കുന്നതും അതാണ്.
ഉദകാവരണം യച്ച ജ്യോതിഷ്യാലീയതേ തു യത്
വെള്ളത്തിൽ ഉള്ള ആ ആവരണം, അതും പ്രകാശത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.
യദ്വായവ്യം ചാവരണമാകാശഗ്രസതേ തു തത്
കാറ്റിന്റെ ആവരണം ആകാശത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.
ഭൂതാദിം ഗ്രസതേ ചാപി മഹാന്വൈ ബുദ്ധിലക്ഷമഃ
ബുദ്ധിയാൽ അടയാളപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നത്, അതു പോലും ഭൂതാദികളെയും ഗ്രസിക്കുന്നു.
ഏതൌ സംഹാരവിസ്താരൌ ബ്രഹ്മാ വ്യക്തൌ തതഃ പുനഃ
ഇവ രണ്ടും—ലയവും വ്യാപ്തിയും—ബ്രഹ്മാവേ, വ്യക്തമായി പ്രകടമാകുന്നു, പിന്നെയും വീണ്ടും.
സംസിദ്ധകാര്യകരണാഃ സംസിദ്ധാ ജ്ഞാനിനസ്തു യേ
തങ്ങളുടെ കര്മങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളും പൂര്ത്തിയാക്കിയവരും, ജ്ഞാനത്തില് പാരംഗതരായവരും,
പ്രത്യാഹാരേ ഽധിയുജ്യന്തേ ക്ഷേത്രജ്ഞാഃ കരണൈഃ പുനഃ
പ്രത്യാഹാരത്തിന്റെ സമയത്ത്, ക്ഷേത്രജ്ഞന്മാര് വീണ്ടും ഉപകരണങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നു.
സാധര്മ്യവൈധര്മ്യകൃതഃ സംയോഗോ നാദിമാസ്തയോഃ
സാദൃശ്യവും വൈരൂപ്യവും മൂലമുണ്ടാകുന്ന ഈ രണ്ടിന്റെയും ബന്ധം ആദിമില്ലാത്തതാണ്.
ബ്രഹ്മവിച്ചൈവ വിജ്ഞേയഃ ക്ഷേത്രജ്ഞാനാത്പൃഥക്
ബ്രഹ്മത്തെ അറിയുന്നവന് ക്ഷേത്രജ്ഞന്മാരില് നിന്ന് വ്യത്യസ്തനായി മനസ്സിലാക്കപ്പെടണം.
ബ്രഹ്മാ ത്വവിഷയോ ജ്ഞേയോ വിഷയഃ ക്ഷേത്രമുച്യതേ
ബ്രഹ്മം അറിയപ്പെടേണ്ടത് അവിഷയം എന്നാണു; വിഷയം ക്ഷേത്രം എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
ബഹുത്വാച്ച ശരീരാണാം ശരീരീ ബഹുധാ സ്മൃതഃ
ശരീരങ്ങളുടെ അനേകത്വം കാരണം, ശരീരിയ് അനേകരൂപിയെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.
യസ്മാത്പ്രതിശരീരം ഹി സുഖദുഃഖോ പലബ്ധിതാ
പ്രതി ശരീരത്തിലും സുഖദുഃഖങ്ങളുടെ അനുഭവം അവിടെ തന്നെ അനുഭവപ്പെടുന്നു.
യദാ പ്രവര്ത്തതേ ചൈഷാം ഭേദാനാം ചൈവ സംയമഃ
ഇവരില് വ്യത്യാസങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം ഉദയിക്കുമ്പോള്,
നിവര്ത്തന്തേ തദാ തസ്മിന്സ്ഥിതരാഗാഃ സ്വയംഭുവഃ
അപ്പോള് സ്വയംഭുവില് രാഗം നിലനില്ക്കുന്നവര് അവിടെ നിന്നു പിന്വാങ്ങുന്നു.
വിനിവൃത്തേസ്തദാ തേഷാം സ്ഥിതേരാത്മനിവാസിനാമ്
ആ സമയത്ത്, ആത്മാവില് വസിക്കുന്നവര്ക്ക് പിന്വലിക്കല് സംഭവിക്കുന്നു.
ഉത്പദ്യതേ ഽഥ വൈരാഗ്യമാത്മവാദ പ്രണാശനമ്
അതിനുശേഷം വൈരാഗ്യം ഉദിക്കുന്നു, ആത്മവാദം നശിക്കുന്നു.
പൃഥഗ്ജ്ഞാനേന ക്ഷേത്രജ്ഞാസ്തതസ്തേ ബ്രഹ്മലൌകികാഃ
വ്യത്യസ്തമായ ജ്ഞാനത്തിലൂടെ, ആ ക്ഷേത്രജ്ഞന്മാര് ബ്രഹ്മനോടു സമാനരാവുന്നു.
സ്വാത്മന്യേവാവതിഷ്ഠന്തേ പ്രശാന്താദര്ശനാത്മകാഃ
അവര് തങ്ങളുടെ സ്വന്തം ആത്മാവില് തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു, ശാന്തരും ദര്ശനസ്വഭാവമുള്ളവരുമാണ്.
തത്രൈവ പരിനിര്വാണാഃ സ്മൃതാനാഗാമിനസ്തു തേ
അവിടെ തന്നെയാണ്, അവര് പരിനിര്വാണം പ്രാപിച്ചവരായി കരുതപ്പെടുന്നു; അവര് വീണ്ടും ജനിക്കില്ല.
ഇത്യേവം പ്രാകൃതഃ പ്രോക്തഃ പ്രതിസര്ഗഃ സ്വയംഭുവാ
ഇങ്ങനെ സ്വയംഭുവായവന്റെ പ്രകൃതിയില് നിന്നുള്ള പ്രതിസര്ഗം വിശദീകരിച്ചു.
സ വ്രജേച്ഛിവസാലോക്യം ഭക്തിമാന്വിഗതജ്വരഃ
ഭക്തിയോടെ ദുഃഖരഹിതനായി അവന് ശിവലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
ആഭൂതസംപ്ലവസ്ഥായീ അപ്രതീഘാതലക്ഷണഃ
അവൻ സകലവും ലയിച്ചിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയിൽ, യാതൊരു തടസ്സവും ഇല്ലാത്തതുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.
മദ്യപോ മദ്യപൈഃ സാര്ദ്ധം ഭൂതസംഘൈശ്ച മോദതേ
മദ്യപാനത്തിൽ മുഴുകി, മറ്റുള്ള മദ്യപാനികളോടും ഭൂതഗണങ്ങളോടും കൂടെ സന്തോഷിക്കുന്നു.