വിഭൂതിര്ഭ്രാജതേ ഽത്യര്ഥം ദേവദേവസ്യ വേശ്മനി
ദേവദേവന്റെ വാസസ്ഥലത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹത്വം അതിയായി പ്രകാശിക്കുന്നു.
തത്സര്വം നിഖിലേനേദം വക്ത്രാദമൃതനിസ്രവഃ
ഇതെല്ലാം മുഴുവനായി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായിൽ നിന്ന് അമൃതംപോലെ ഒഴുകുന്നു.
പ്രശ്നം ദേവവരപ്രാണ യഥാവദ്വക്തുമര്ഹസി
ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, ഭാഗ്യവാന്മാരുടെ പ്രാണനായോ, നീ ഈ ചോദ്യം ശരിയായി ഉത്തരം പറയണം.
യന്മയാ ചൈവ വക്തവ്യം തദ്വദിഷ്യാമി സുവ്രതാഃ
ഞാൻ പറയേണ്ടതെന്തോ അതെല്ലാം ഞാൻ പ്രഖ്യാപിക്കും, ധർമ്മശീലികളേ.
വൈശ്വാനരാ ഭൂതഗണ വ്യാഘ്രാസ്ചൈവാനുഗാമിനഃ
വൈശ്വാനരന്മാർ, ഭൂതഗണങ്ങൾ, അവരെ അനുഗമിക്കുന്ന കടുവകൾ—
കിമാവസ്ഥാ ഭവന്ത്യേതേ തന്നോ ബ്രൂഹി യഥാര്ഥവത്
ഇവരുടെ നില എന്താണ്? അതു സത്യമായി ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.
യത്ര പൂര്വം ഗതാസ്തേ തു കുമാരാ ബ്രഹ്മണഃ സുതാഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രന്മാരായ കുമാരന്മാർ മുമ്പ് എവിടേക്ക് പോയിരുന്നു?
വോഢുശ്ച കപിലസ്തേഷാമാസുരിശ്ച മഹായശാഃ
അവർക്കിടയിൽ കപിലൻ നേതാവായിരുന്നു; അസുരിയും പ്രശസ്തനായിരുന്നു.
തതഃ കാലേ വ്യതിക്രാന്തേ കല്പാനാം പര്യയേ ഗതേ
അപ്പോൾ, കാലം കടന്നുപോയി, യುಗചക്രം പൂര്ത്തിയായി,
അനേകരുദ്രകോട്യസ്തു യാ പ്രസന്നാ മഹേശ്വരീമ്
അനവധി കോടിയോളം രുദ്രന്മാരിൽ, ദയയുള്ള മഹാദേവിയെ,
പ്രവിശ്യ സര്വഭൂതാനി ജ്ഞാനയുക്തേന തേജസാ
ജ്ഞാനത്താൽ നിറഞ്ഞ പ്രകാശത്തോടെ, അവൾ എല്ലാ ജീവികളിലും പ്രവേശിച്ചു.
തത്ര യാന്തി മഹാത്മാനഃ പരമാണും മഹേശ്വരമ്
അവിടെ മഹാത്മാക്കൾ അതിസൂക്ഷ്മനായ പരമേശ്വരനെ പ്രാപിക്കുന്നു.
തതഃ പശ്യന്ത്യപര്വാണം പരം ബ്രഹ്മാണാമേവ ച
അതിനുശേഷം അവർ പരമമായത്, നശിക്കാത്തത്, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സാരമായതും കാണുന്നു.
യത്തത്സഹസ്രം സിംഹാനാമാദിത്യാനാം തഥൈവ ച
അത് ആയിരം സിംഹങ്ങൾക്കും, അതുപോലെ തന്നെ ആയിരം സൂര്യന്മാർക്കും തുല്യമാണ്.
ആവേശ്യാത്മനി താന്സര്വാന് സംഖ്യായോഗ്യഭവാംസ്തഥാ
അവയെല്ലാം തന്റെ ഉള്ളിലേക്ക് ഉൾക്കൊണ്ടു, എണ്ണാവുന്നവയാക്കുന്നു.
വിഷ്ണുനാ സഹ സംയുക്തഃ കരോതി വികരോതി ച
വിഷ്ണുവിനൊപ്പം ഐക്യമായ്, അവൻ സൃഷ്ടിക്കുകയും മാറ്റങ്ങളും വരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
സ ഏഷ ഓതഃ പ്രോതശ്ച ബഹിരന്തശ്ച നിശ്ചയാത്
അവൻ ഉറപ്പോടെ പുറത്തും ഉള്ളിലും ഒത്തുചേർന്നു നൂലാടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
തതസ്തേ ഋഷയഃ സര്വേ ദിവാകരസമപ്രഭാഃ
അപ്പോൾ ആ ഋഷിമാർ എല്ലാവരും സൂര്യനുപോലെയുള്ള പ്രകാശത്തോടെ തിളങ്ങുന്നു.
കര്മണാ മനസാ വാചാ വിശുദ്ധേനാന്തരാത്മനാ
കർമ്മത്താൽ, മനസ്സാൽ, വാക്കിലൂടെ, ശുദ്ധമായ അന്തരാത്മാവുകൊണ്ടും അവർ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
വ്രതോപവാസനിരതാഃ സര്വഭൂതദയാപരാഃ
വ്രതങ്ങളിലും ഉപവാസങ്ങളിലും ഏർപ്പെട്ട്, എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണയുള്ളവരായി അവർ നിലകൊള്ളുന്നു.
പ്രപദ്യ പരയാ ഭക്ത്യാജ്ഞാനയുക്തേന തേജസാ
പരമഭക്തിയോടെ, ജ്ഞാനവും തേജസ്സും ഉള്ളവരായി അവർ സമർപ്പിക്കുന്നു.
യഃ പഠേത്തപസാ യുക്തോ വായുപ്രോക്താമിമാം ശ്രുതിമ്
വായു പറഞ്ഞ ഈ ശാസ്ത്രം തപസ്സോടെ പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ,
ലഭതേ രുദ്രലോകം വൈ കാരണം ലോകകാരണമ്
അവൻ ലോകങ്ങളുടെ കാരണമായ രുദ്രന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
തദാത്യന്തപരോക്ഷത്വാദദൃഷ്ടത്വാച്ച കസ്യചിത്
അത് അത്യന്തം അതീതവും, ആര്ക്കും കാണാനാകാത്തതുമാകയാൽ,
ആഗതാഗതികത്വാച്ച ഗ്രഹണം തന്ന വിദ്യതേ
അത് വരികയും പോകികയും ചെയ്യുന്നതായതിനാൽ, അതിനെ പിടികൂടാൻ കഴിയില്ല.
സ്ഥിതേ തു കാരണേ തസ്മിന്നിത്യേ സദസദാത്മകേ
അത് സതും അസതുമായ നിത്യകാരണം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ,
ഏവം സപ്തദ്വിരഭ്യസ്താഃ ക്രമാത്പ്രകൃതയസ്തു വൈ
ഇങ്ങനെ ആ ഇരുപത്തിയൊന്ന് തത്ത്വങ്ങൾ ക്രമമായി വീണ്ടും വീണ്ടും പറയപ്പെടുന്നു.
യേനേദമാവൃതം സര്വമണ്ഡമപ്സു പ്രലീയതേ
ഇതെല്ലാം ആണ്ടം ആവൃതമാക്കി, വെള്ളത്തിൽ ലയിപ്പിക്കുന്നതും അതാണ്.
ഉദകാവരണം യച്ച ജ്യോതിഷ്യാലീയതേ തു യത്
വെള്ളത്തിൽ ഉള്ള ആ ആവരണം, അതും പ്രകാശത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.
യദ്വായവ്യം ചാവരണമാകാശഗ്രസതേ തു തത്
കാറ്റിന്റെ ആവരണം ആകാശത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.