ബ്രഹ്മദേവന്റെ സൃഷ്ടിയിൽ, മഹർഷി വസിഷ്ഠന് രണ്ട് ധർമ്മപരമായ സഹോദരിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു—സത്യവതി എന്നും കാറ്റേ എന്നുമാണ് അവരുടെ പേരുകൾ. വസിഷ്ഠന്റെ ഭാര്യയായ ഊർജയിൽ നിന്ന് വസിഷ്ഠന് ഏഴു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; ഇവരെ വസിഷ്ഠന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. പ്രാണന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മഹാരാണിയായ ദ്യുതിമതിയും ഇവർക്ക് ജനിച്ചു. ദ്യുതിമതിയിൽ നിന്ന് രക്ഷ, ഗർത്ത, ഉർദ്ധ്വബാഹു, സവന, പവന എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. അതുപോലെ, രത്നനിൽ നിന്ന് പ്രശസ്തനായ മാർകണ്ഡേയൻ വാരംഗിയെ പ്രസവിച്ചു. ഈ മഹാന്മാരായ വസിഷ്ഠന്മാരുടെ വംശപരമ്പരയും അവരുടെ പേരുകളാൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെയാണ് മഹർഷിമാരുടെയും അവരുടെ സന്തതികളുടെയും ഉത്പത്തി വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. പിന്നീട്, ബ്രഹ്മാദേവന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് ജനിച്ച പുത്രനായ സ്വാഹയിൽ നിന്ന്, നിർമഥ്യ, പവമാന, വൈദ്യുത എന്നിങ്ങനെ അഗ്നിയുടെ രൂപങ്ങൾ ജനിച്ചു. അഗ്നിയുടെ മറ്റ് രൂപങ്ങളായ നിർമഥ്യ, പവമാന, ശുചി, സൗര എന്നിവയും പ്രസിദ്ധമാണ്. പവമാനയിൽ നിന്ന് കാവ്യവാഹനൻ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു. ദേവന്മാരിൽ അഗ്നിയാണ് ഹോമഹവികൾ സ്വീകരിക്കുന്നത്; പിതൃവരഗണത്തിൽ കാവ്യവാഹനൻ ആണ് ആ സ്ഥാനം. ഇവരുടെ പുത്രന്മാരും മക്കളും ചേർന്ന് നാല്പത് പേരാണെന്ന് പറയുന്നു. ബ്രഹ്മാദേവന്റെ ആദ്യ പുത്രൻ ലോകീയ അഗ്നിയായ വിഷ്രുപ്തനാണ്. വിഷ്രുപ്തന്റെ പുത്രനായ വൈശ്വാനരൻ നൂറു വർഷം ഹവികൾ വഹിച്ചു. പിന്നീട് അതർവൻ എന്ന ലോകീയ അഗ്നിയെ ദർപഹ അതർവണൻ എന്നുപോലും വിളിക്കുന്നു. അവനിൽ നിന്ന് ലോകീയ അഗ്നിയായ ദധ്യംഗ അതർവണൻ ജനിച്ചു. അവൻ ഗർഹപത്യാഗ്നിയായി അറിയപ്പെടുന്നു; അവനു രണ്ടു പുത്രന്മാരുണ്ട്. രണ്ടാം പുത്രൻ ശുകൻ ആണ്, അവൻ പ്രയാണാഗ്നിയായി അറിയപ്പെടുന്നു. ശംസിയെ പുകഴ്ത്തപ്പെടുന്നു; ഹവികൾ വഹിക്കുന്ന ഈ അഗ്നി പതിനാറ് നദികളെ ആഗ്രഹിച്ചു. ഈ പതിനാറ് നദികൾ: കാവേരി, കൃഷ്ണവേണ, നർമദ, യമുന, വിപാശ, കൗശികി, ശതദ്രു, ശരയു എന്നിവയും മറ്റും. ഇവരിൽ ഓരോരുത്തർക്കും പതിനാറ് ഭവനങ്ങൾ പ്രത്യേകം വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. കൃതികകളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ധിഷ്ണി ജനിച്ചു; അവരെ ധിഷ്ണികൾ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ഇങ്ങനെ ഈ നദികൾക്കു പുത്രന്മാർ ധിഷ്ണികളിൽ ജനിച്ചു. ഇനി ഈ പേരുകൾ ശരിയായ ക്രമത്തിൽ കേൾക്കുവിൻ. അവർ യജ്ഞസമയങ്ങളിലും ഹവിക്കാലത്തും തക്കസ്ഥാനങ്ങളിൽ ക്രമത്തോടെ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു. അഗ്നികളുടെ രാജാവായ കൃഷ്ണു രണ്ടാമനായാണ് യാഗവേദിയിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നത്. പരിഷത്, പവമാനൻ എന്നിവ രണ്ടാമനായാണ് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നത്. ശാമിത്രാഗ്നിയിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്ന ഹവ്യവാഹനൻ എന്ന അഗ്നി ഉന്മാർജിതനല്ലാത്ത അഗ്നിയാണ്. വിശ്വവ്യച എന്ന സമുദ്രാഗ്നി ബ്രഹ്മസ്ഥലത്തിൽ പ്രശസ്തനാണ്. ഗൃഹസ്ഥനല്ലാത്ത, സമീപം ഇരിക്കുന്ന അഗ്നിയെ ശാലാസുഖീയകൻ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ശംസിയുടെ ഈ പുത്രന്മാരെ ദ്വിജന്മാർ സമീപസ്ഥാപനാർഹരായി ഓർക്കുന്നു. വിഭു, പ്രവാഹണൻ, അഗ്നീന്ദ്രൻ എന്നിവരും, മറ്റൊരാൾ ധിഷ്ണ്യനുമാണ് ഇവരിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവർ. ഹോത്രി എന്ന അഗ്നി ഹവികൾ വഹിക്കുന്നതായും ഓർക്കപ്പെടുന്നു. വൈശ്വദേവാഗ്നി ബ്രാഹ്മണനും ശംസിരുമാണ്. ആവാരി അല്ലെങ്കിൽ വാഭാരി എന്ന അഗ്നി വൈഷ്ടീയവംശത്തിൽപ്പെട്ടതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം. എട്ടാമത്തേതായ സുധ്യു അഗ്നി യോമാർജാലീയവംശത്തിൽപ്പെട്ട അഗ്നിയായി അറിയപ്പെടുന്നു. അവൻ ജലങ്ങളുടെ ഉത്ഭവമായി അപ്സുനാമ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അവഭൃതസ്നാനസമയത്തുള്ള അഗ്നിയായി അവനെ തിരിച്ചറിയണം; അവൻ വരുണനോടൊപ്പം ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെയാണ് അഗ്നിദേവനും മഹർഷിമാരും അവരുടെ സന്തതികളും ഈ ലോകത്തിൽ പരമശുദ്ധിയോടെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്.