പൗലസ്ത്യന് എന്ന ബ്രഹ്മര്ഷിയും, പ്രീതിയുടെ ജ്ഞാനമുള്ള പുത്രനുമായിരുന്നു. സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തില് പൗലസ്ത്യര് എന്ന പേരില് ഇവര് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇവരുടെ എല്ലാ പിറവികളും ത്രേതാഗ്നിയുടെ പ്രകാശംപോലുള്ളതായിരുന്നു; അവരുടെ പ്രശസ്തി പ്രസ്ഥാപിതമായിരുന്നു. കനകപീഠന് എന്ന സന്യാസിയും, പീവരി എന്ന ശുഭസുന്ദരിയും ഇവരിലുണ്ടായിരുന്നു. ശങ്കപദ എന്ന പുത്രനും, കാമ്യാ എന്ന പുത്രിയും പീവരിക്കുണ്ടായിരുന്നു. ദക്ഷിണദിശയില് ആനന്ദം കണ്ടെത്തിയ കാമ്യയെ പ്രിയവ്രതന് സ്വന്തമാക്കി. പത്ത് രണ്ടുമല്യ സുന്ദരികള് രാജകീയവംശം സ്ഥാപിച്ചു. യശോധരാ എന്ന ദേവി, സുന്ദരമായ കാമയെ പ്രസവിച്ചു. ഇവരില് ആരും ഭാര്യയോ പുത്രനോ ഇല്ല; എല്ലാവരും സന്യാസവംശത്തില് പിറന്നവരാണ്. അവർ അരുൺനോട് മുന്നിൽ പോയി, സൂര്യനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നിലകൊള്ളുന്നു. അവരുടെ രണ്ട് ചെറുപ്പ സഹോദരിമാർ സത്യമതി, കാറ്റേ എന്ന ദൈവീക ഗുണമുള്ളവരാണ്. ഉർജയിലൂടെ വസിഷ്ഠൻക്ക് ഏഴ് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; അവർ വസിഷ്ഠരെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു. പ്രാണന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മഹാരാണിയായ ദ്യുതിമതിയും അവളുടെ മാതാവാണ്. രക്ഷ, ഗർട്ട, ഉർദ്ധബാഹു, സവന, പവന എന്നിവരെയും അവളാണ് ജനിപ്പിച്ചത്. രത്ന എന്ന മഹാനായ മാർകണ്ടേയി, വരംഗിയെ പ്രസവിച്ചു. ഈ മഹാത്മാക്കളായ വസിഷ്ഠരുടെ വംശങ്ങൾ അവരുടെ പേരുകളാൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ, ഈ മഹർഷിമാരുടെയും അവരുടെ സന്തതികളുടെയും സൃഷ്ടി വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മയുടെ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച പുത്രനാണ് സ്വാഹ. നിർമഥ്യ, പവമാന, വൈദ്യുത എന്നീ അഗ്നിയുടെ രൂപങ്ങൾയായി ഇവർ അറിയപ്പെടുന്നു. നിർമഥ്യ, പവമാന, ശുചി, സൗര – ഇവരും അഗ്നിയുടെ രൂപങ്ങളാണ്. പവമാനനു പവമാനപുത്രനായ കാവ്യവാഹനൻ ജനിച്ചു. ദേവതകളിൽ അഗ്നി ഹവ്യവാഹകനാണ്; പിതൃകളിൽ കാവ്യവാഹനൻ. അവരുടെ പുത്രന്മാരും പുത്രപുത്രന്മാരും നാല്പത് പേരാണ്. ബ്രഹ്മയുടെ ആദ്യ പുത്രൻ ലോകത്തിൽ അഗ്നിയായി വിശ്രുപ്തനാണ്. അവന്റെ പുത്രൻ വൈശ്വാനരൻ, നൂറ് വർഷം ഹവ്യങ്ങൾ വഹിച്ചു. അതർവൻ എന്ന ലോക അഗ്നി, ദർപഹ അതർവനായി അറിയപ്പെടുന്നു. അവനിൽ നിന്നാണ് ദധ്യംഗ അതർവൻ എന്ന ലോക അഗ്നി ജനിച്ചത്. അവൻ ഗാർഹപത്യാഗ്നിയായി അറിയപ്പെടുന്നു; അവൻക്ക് രണ്ട് പുത്രന്മാർ ഉണ്ട്. രണ്ടാം പുത്രൻ ശുകൻ, ആഗ്നി ആഗ്നി എന്ന നിലയിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ശംസിയെ പ്രശംസിക്കുന്നു; ഹവ്യവാഹന അഗ്നി പതിനാറ് നദികളെ ആഗ്രഹിച്ചു. കാവേരി, കൃഷ്ണവേണ, നർമദാ, യമുനാ, വിപാശാ, കൗശികി, ശതദ്രൂ, ശരയൂ എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവയിൽ പതിനാറ് വാസസ്ഥലങ്ങൾ പ്രത്യേകം വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. കൃതികകളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ധിഷ്ണി ജനിച്ചു; അവരെ ധിഷ്ണികൾ എന്ന പേരിൽ വിളിക്കുന്നു. ഈ രീതിയിൽ, നദികളുടെ പുത്രന്മാർ ധിഷ്ണികളിൽ ജനിച്ചു. ഇപ്പോൾ, ഈ പേരുകൾ ശരിയായ രീതിയിൽ കേൾക്കൂ. അവർ അവരുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ, ജനനകൃത്യത്തിൽ, ഹവ്യത്തിൽ, ക്രമാനുസൃതമായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. സാധാരണ അഗ്നിയായ കൃഷ്ണു രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ്, യാഗശാലയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. പരിഷത്, പവമാന – രണ്ടാം സ്ഥാനത്ത്; അതിനാൽ അവൻ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. അന്പടിയുള്ള അഗ്നി ഹവ്യവാഹനൻ ആണ്; ശാമിത്ര അഗ്നിയിൽ പ്രത്യക്ഷമാണ്. ഇങ്ങനെയാണ് ഈ മഹർഷിമാരുടെയും അഗ്നിയുടെ ഉപരൂപങ്ങളുടെയും വംശവും സൃഷ്ടിയും മഹാഭാഗ്യമായി വിവരിക്കപ്പെട്ടത്.