മാർകണ്ഡേയന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മഹർഷികൾ വേദങ്ങളിൽ വളരെ പ്രാവീണ്യം നേടിയവരായിരുന്നു. ഉന്നതനും ദ്യുതിമാനും, സ്വനവാതനും ഇവരും അതുപോലെ പ്രശസ്തരാണ്. ഇപ്പൊഴ് സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തിലെ മരീചിയുടെ സന്തതികളെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ. പ്രജാപതി പൂർണമാസന്റെ പുത്രിമാരെയും ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം. പൂർണമാസൻ സരസ്വതിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിൽ രണ്ട് പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു. വിരജയുടെ പുത്രനായ ബുദ്ധിമാനായ സുധാമാ ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തനാണ്. അവൻ ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകനും ധാർമികാത്മാവും ആയ ശക്തനായ ഗൗരിയുടെ പുത്രനാണ്. പാർവശനും പാർവശായുമായ് ചേർന്ന് മാസ എന്ന പേരിൽ രണ്ട് പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു. ആ രണ്ടുപേർക്കും വംശസ്ഥാപകരായി, സന്ന്യാസത്തിനായി തീരുമാനിച്ചവരായി ജനനം ലഭിച്ചു. അങ്ങനെ, ഒരു പുത്രനും ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തരായ നാല് ഗുണവതികളായ പുത്രിമാരും ജനിച്ചു. അതുപോലെ ഭാരതനും അഗ്നിയും, കീർത്തിമാനും ഇവരും പ്രസിദ്ധരാണ്. മരീചിയിൽ നിന്ന് ഹിരണ്യരോമയും പാർജന്യനും ജനിച്ചു. യാഗത്തിൽ, കീർത്തിമാനും ധേനുകയും പാപരഹിതരായി ജനിച്ചു. അവരുടെ പുത്രന്മാരും മകന്മാരും ആയിരക്കണക്കിന് തലമുറകൾക്ക് ശേഷം ലോകത്തിൽ നിന്ന് ഇല്ലാതായി. ശ്രുതി എന്ന പേരിൽ ഒരു പുത്രി ജനിച്ചു; അവൾ ശംഖപദന്റെ മാതാവാണ്. സത്യനേത്രനും ഹവ്യനും, ആപ എന്ന രൂപത്തിൽ, ശനൈശ്ചരനും ജനിച്ചു. യമന്റെ പുത്രന്മാരോടൊപ്പം അഞ്ചു ആത്രേയന്മാരും പ്രശസ്തരാണ്. സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തിൽ നൂറുകണക്കിന്, ആയിരക്കണക്കിന് തലമുറകൾ ഇല്ലാതായി പോയി. പൂർവ്വജന്മത്തിൽ അഗസ്ത്യൻ സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തിൽ സ്മരണയിൽ ആയിരുന്നു. അവരിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇളയ ഭാര്യ സദ്വതിയായി പ്രശസ്തയായിരുന്നു. ബ്രഹ്മർഷിയായ പൊളസ്ത്യന്റെ പുത്രനായി ബുദ്ധിമാനായ പ്രീതിയും ജനിച്ചു. ഇവരെ പൊളസ്ത്യന്മാർ എന്ന് വിളിച്ച് സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തിൽ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവർ എല്ലാവരും ത്രേതാഗ്നിയുടെ പ്രകാശംപോലെയുള്ളവരും പ്രശസ്തരായവരുമായിരുന്നു. കനകപീഠ എന്ന മഹർഷിയും, സൗഭാഗ്യവതിയായ പീവരിയും, ശംഖപദ എന്ന പുത്രനും, അതുപോലെ കാമ്യ എന്ന പുത്രിയും ജനിച്ചു. ദക്ഷിണ ദിക്കിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തിയ കാമ്യയെ പ്രിയവ്രതന് നൽകിയിരുന്നു. പത്ത് രണ്ടുപെൺമക്കൾ രാജവംശം സ്ഥാപിച്ചു. യശോധരാ കാമനാമത്തിലുള്ള, ചുരുങ്ങിയ നടുവുള്ള പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു. ഇവരിൽ ആരും ഭാര്യയോ പുത്രനോ ഇല്ലാതിരുന്നുവെന്നും, സന്ന്യാസിയോഗ്യരായവർ മാത്രമായിരുന്നു. അവർ അരുണനെ മുന്നിൽ വെച്ച് സൂര്യനെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു. അവന്റെ രണ്ട് ഇളയ സഹോദരിമാർ സത്യവതിയും കതെയും ഗുണവതികളായി ജനിച്ചു. ഊർജ്ജയിൽ നിന്ന് വസിഷ്ഠന് ഏഴ് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; അവരെ വസിഷ്ഠന്മാർ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. അവളാണ് പ്രാണന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മഹാരാണിയായ ദ്യുതിമതിയുടെ മാതാവ്. അവളിൽ നിന്ന് രക്ഷ, ഗർത്ത, ഉർദ്ധബാഹു, സവന, പവന എന്നിങ്ങനെ പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. പ്രശസ്തനായ മാർകണ്ഡേയിയുടെ പുത്രിയായി രത്ന എന്നവൾ വരംഗിയെ പ്രസവിച്ചു. ആ മഹാത്മാക്കളായ വസിഷ്ഠന്മാരുടെ വംശങ്ങൾ അവരുടെ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ മഹർഷിമാരുടെയും അവരുടെ സന്തതികളുടെയും സൃഷ്ടി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച പുത്രനായി സ്വാഹ ജനിച്ചു. നിർമഥ്യ, പവമാന, വൈദ്യുത എന്നീ അഗ്നിയുടെ രൂപങ്ങൾ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. നിർമഥ്യ, പവമാന, ശുചി, സൗര എന്നിങ്ങനെയും അഗ്നിയുടെ രൂപങ്ങൾ അറിയപ്പെടുന്നു.